Close Menu
Siyasi HaberSiyasi Haber

    Subscribe to Updates

    Get the latest creative news from FooBar about art, design and business.

    What's Hot

    Murat Emir’den Türk Telekom vakfına ilişkin 212 milyon liralık fon iddiası

    19 Kasım 2026

    İsviçre’de sekiz buçuk yıldır yaşayan Kürt kadın sığınmacı Dilan Pınar hakkında sınır dışı kararı verildi

    19 Kasım 2026

    Myanmar soykırım suçundan sorumlu tutuldu

    19 Kasım 2026
    Facebook X (Twitter) Instagram
    Facebook X (Twitter) Instagram YouTube Bluesky
    Siyasi HaberSiyasi Haber
    • Güncel
      • Ekonomi
      • Politika
      • Dış Haberler
        • Dünya
      • Emek
      • Kadın
      • LGBTİ+
      • Gençlik
      • Ekoloji ve Kent
      • Haklar ve özgürlükler
        • Halklar ve İnançlar
        • Göçmen
        • Çocuk
        • Engelli Hakları
      • Yaşam
        • Eğitim
        • Sağlık
        • Kültür Sanat
        • Bilim Teknoloji
    • Yazılar

      Cacus’un büyük soygunu ve toplumsal felç

      18 Kasım 2026

      Kardeşim, biz İsviçre’de yaşıyoruz

      18 Kasım 2026

      Yılmaz Özdil Türkiyeli mi? Yoksa!

      16 Kasım 2026

      1942-1943 Varlık Vergisi Kanunu ve gayrimüslimlere yönelik ekonomik tasfiye

      10 Kasım 2026

      Mekke Anlaşması ve Orta Doğu’nun koridor savaşları

      6 Kasım 2026
    • Seçtiklerimiz

      “Fon krizi” son kriz olabilir mi?

      19 Kasım 2026

      Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

      18 Kasım 2026

      İki kez öldürülen işçiler

      17 Kasım 2026

      COP31 ve yeşil planlamanın ekonomi politiği

      15 Kasım 2026

      COP31’in gizlediği

      14 Kasım 2026
    • Röportaj/Söyleşiler

      Tuncay Yılmaz: Avrupa’da enternasyonalist bir ortak direniş hattı kurmak istiyoruz

      29 Ekim 2026

      DEM Partili Özgül Saki: “Hiçbir toplumsal kesim güvende değil”

      22 Eylül 2026

      NAZA’nın yönetmenleri: Gazze’de yaşananlara dair hâlâ büyük bir inkâr söz konusu

      14 Eylül 2026

      Tülay Hatimoğulları: Garanti aramanın yolu süreci dönülmez hâle getirmek

      17 Ağustos 2026

      Dr. Toros Korkmaz: “Çerçeve yasa çözüm için hukuksal zemin oluşturabilir”

      6 Ağustos 2026
    • Dosyalar
      • “Süreç” ve Sol
      • 30 Mart Kızıldere Direnişi
      • 8 Mart Dünya Kadınlar Günü 2022
      • AKP-MHP iktidar blokunun Kürt politikası
      • Cumhurbaşkanlığı Seçimleri
      • Ekim Devrimi 103 yaşında!
      • Endüstri 4.0 üzerine yazılar
      • HDK-HDP Tartışmaları
      • Kaypakkaya’nın tarihsel mirası
      • Ölümünün 69. yılında Josef Stalin
      • Mustafa Kahya’nın anısına
    • Çeviriler
    • Arşiv
    Siyasi HaberSiyasi Haber
    Anasayfa » 30 Ağustos kimin zaferi, kimin mağlubiyeti

    30 Ağustos kimin zaferi, kimin mağlubiyeti

    TOLGA GÜNEY yazdı: "‘Yedi düvele karşı savaştık’, ‘antiemperyalist mücadele verdik’ denilirken asıl plan ise Anadolu'nun Türkleştirillmesi ve Müslümanlaştırılmasıydı."
    Tolga Güney29 Ağustos 2024
    Facebook Twitter Pinterest LinkedIn WhatsApp Reddit Tumblr Email
    Share
    Facebook Twitter LinkedIn Pinterest Email

    30 Ağustos 1922’de Dumlupınar’da Yunan ordusuna karşı galip gelen Türk ordusu, 9 Eylül 1922’de İzmir’e girene kadar “Hedeflerini Akdeniz” yaparak ilerleyişini sürdürdü. 1.Dünya Savaşı’na Almanların safında giren Osmanlı, savaşı kaybetmesi sonrasında imzalanan Sevr Anlaşması’nı kabul etmeyen Kuvayi Milliye güçlerinin Anadolu’da savaşmaya başlaması ile “Kurtuluş Savaşı”na başladı.

    Bu savaşın “fırsat” bilinmesi ile daha önce başlayan Anadolu’nun Hristiyan nüfustan temizlenme süreci savaş boyunca da devam etti. 1915 yılında Ermenilere yönelik 1,5 milyon insanın hayatını kaybettiği dünyanın en büyük soykırımına imza atılırken, Hristiyan nüfusa yönelik ilk tehcir (sürgün) ise 1911’de Rumlara yönelik gerçekleştirildi. 1916 yılından itibaren ise iki yıl sürecek “Rumların Tehciri” ile bu süreç devam etti; 1919’a kadar 300 bine yakın Süryani ve 150 bin Pontos Rum’u da hayatını kaybetti.

    ‘Yedi düvele karşı savaştık’, ‘antiemperyalist mücadele verdik’ denilirken asıl plan ise Anadolu’nun Türkleştirilmesi ve Müslümanlaştırılmasıydı. “Kurtuluş Savaşı” olarak adlandırılan bu süreç aslında 1. Emperyalist Paylaşım Savaşı’nın diplomatik düzeyde devam ettirilmesi, yani Osmanlı’nın da içinde bulunduğu iki emperyalist cephenin bu topraklarda karşılaşmasıydı. İzmir’e asker çıkaran Yunanistan’ın elini kolunu sallayarak Eskişehir’e kadar geldiği savaşta emperyalistler arası çıkarlar değişince sadece bu orduyla iki cephe savaşı dışında başka bir savaş yaşanmadı; yaşanan çatışmalar da bir ordu değil, çeteler tarafından sürdürüldü. Müdafaa-i Hukuk cemiyetlerinin Kemalistlere destek vermesini sağlayan vatan sevgisi değil de 1915 Ermeni, Süryani ve 1919 Rum soykırımlarının ardından gasp edilen mal ve mülkü koruma derdiydi ve başta İzmir olmak üzere Ankara ve Pontos’un birçok şehir, kasaba ve köylerini yaktılar. Geri kalanlar ise 1923’te Lozan’da 1 milyon 250 bin Rum’un mübadeleye tabi tutulması ile doğdukları topraklardan sürgün edildi.

    Rumlara göç

    30 Ağustos da Anadolu’da kalan Rumların sürgün edilmesinin başlangıç tarihlerinden birisi oldu. Aslında sürgün ve baskı süreci çok daha önceden başlamıştı. 1914 yılının yaz mevsiminde hükûmet ve ordu yetkilileri tarafından desteklenen Teşkilat-ı Mahsusa, askerlik çağında olan Trakya ve Batı Anadolulu Rum erkeklerini amele taburlarına aldırdı ve bunların yüz binlercesi öldü. Yüzlerce mil mesafeden İç Anadolu’nun içine sevk edilen bu askerler yol yapma, bina yapma, tünel kazma ve diğer saha çalışmalarında istihdam edildi. Hastalık, kötü muamele veya muhafızlar tarafından öldürülmeleri nedeniyle sayıları büyük ölçüde azaldı. [1]

    Rum erkeklerinin zorla askere alınması, genel nüfusa yönelik katliamlar ve ölüm yürüyüşleri de dahil olmak üzere, sürgün ile tamamlandı. Rum köy ve kasabaları komşuları Türkler tarafından kuşatılıp yok edildi. The Atlanta Constitution gazetesinde, Rum mültecilerin ifadesine göre, 1914 tarihinde İzmir’in kuzeybatısında bulunan Phokaia’da (Foça, İzmir) içerisinde rahip, yaşlı erkek ve çocukların da olduğu 100 Rum’un Türkler tarafından öldürüldüğü ve cesetlerinin kuyulara atıldığı aktarıldı.

    Sürgün önceden başladı

    1915 yılının başlarında kıyı bölgelerindeki Hıristiyanlar Anadolu’nun içlerine sürülünce Küçük Asya Rumlarının durumu kötüleşti. Bu tehcir kararının sonucu olarak uygulanan sürgünlerin, yağmaların ve katliamların gerçek hedefinde ise Rum bölgelerinin Helenlerden arındırılması, böylece Türkleştirilmesi vardı. 14 Ocak 1915’te Yunan Dışişleri Bakanlığı’na gönderilen resmi bir raporda, “Jön Türk Komitesi’nin aldığı kararlar arasında, salt Rumlardan oluşan yerleşimlerin varlığı sürdüğü sürece hayata geçirilmesi mümkün görünmeyen Türkleştirme emeli de var. Askeri gerekçeler Hıristiyanları sürmeye ve bu sayede [oraların] Türkleştirilmesini sağlamaya çok uygun” ifadeleri yer alıyordu. [2]

    Birinci Dünya Savaşı sırasında Anadolu’daki Rumlar askere gitmek istememişti ve Yunanistan’a, Adalara ve Avrupa’nın değişik ülkelerine gitmek zorunda kaldılar. Talat Paşa’ya ait olduğu belirtilen bir not defterine göre, 163 bin 975 Rum askerlik sebebiyle Yunanistan’a firar etmişti. Dolayısıyla Osmanlı Devleti’nin savaş öncesinde kendisine karşı Anadolu Rumlarından gelecek tehlikelere karşı almaya çalıştığı bu önlem Rumların Anadolu’yu terk etmesine neden olmuştu. [3]

    Savaş ‘fırsat’ oldu

    Bu sürgün politikası “Kurtuluş Savaşı” döneminde de devam etti; Rum ve Ermeniler, Dünya Harbi sırasında olduğu gibi bir kez daha sevke tabi tutuluyordu.

    Yunan ordusunun ilerlemesine karşı “önlem” alan Ankara Hükümeti’nin emriyle 57. Fırka Kumandanı Şefik Bey, Aydın ve çevresinde bulunan Rumların, Nazilli, Denizli ve Isparta’ya trenlerle nakledilmesini istedi. Bunun üzerine TBMM’de 13 Eylül 1920 tarihinde Bolu, Geyve, Ertuğrul (Bilecik), Eskişehir, Kütahya, Afyon, Denizli, Burdur ve Isparta livaları dâhilinde bulunan 20-40 yaş arasındaki bütün Hristiyan erkeklerin göç ettirilmesi istendi. Bu karar üzerine Ali Fuat Cebesoy 20 Eylül 1920’de harp mıntıkası olarak kabul edilen livalarda bulunan Rum ve Ermeni 20-40 yaş arası olan erkeklerin istinasız cephe mıntıkası dışına, özellikle Ankara havalisine gönderilmesini birliklere bildirdi. 1921 yılı mayıs ayında yeni bir karar çıkartılarak 18–50 yaşlarındaki Rum ve Ermenilerin kesin olarak sevk edilmesi istedi.

    30 Ağustos’tan sonra “Akdeniz’i hedef” alan ordu, ilerleyişini sürdürürken, daha önce yerlerinden sürgün edilen Rumlar, bu sefer de ordunun ilerleyişi karşısında yerlerinden göçmek zorunda kaldı. Rumlar, binlerce yıllık yurtlarını, evlerini, bahçelerini geride bırakarak, Yunan ordusunun geri çekilişi ile birlikte İzmir’e doğru ilerledi. Rum gazetelerinde çıkan haberlerde ise, göç etmekte olan Rumların Anadolu’dan gelenlerle birlikte 600 bine ulaştığı bilgisi verilmekteydi.[4] Savaş sona erdi, cumhuriyet ilan edildi fakat, Osmanlı’nın resmi nüfus kayıtlarında 800 bin olan Küçük Asyalı Rum’un akıbeti ise bilinmez olarak kaldı.


    Dipnotlar:

    1. King, William C. (1922). King’s Complete History of the World War 437

    2. Dışişleri Bakanlığı Arşivi Merkez Daire

    3. Cengiz Mutlu, “Balkan Savaşları’ndan Lozan Konferansı’na Osmanlı Devleti’nde Rum Sürgünleri ve Göçleri” sayfa 265

    4. Mutlu, a.g.e.,282-283.


    Share. Facebook Twitter Pinterest LinkedIn Tumblr Telegram Email

    İlgili İçerikler

    Cacus’un büyük soygunu ve toplumsal felç

    18 Kasım 2026

    Kardeşim, biz İsviçre’de yaşıyoruz

    18 Kasım 2026

    Yılmaz Özdil Türkiyeli mi? Yoksa!

    16 Kasım 2026
    Destek Ol
    Yazılar
    Mehmet Özgen

    Cacus’un büyük soygunu ve toplumsal felç

    Arjin Uslu

    Kardeşim, biz İsviçre’de yaşıyoruz

    Erkan Kurukavak

    Yılmaz Özdil Türkiyeli mi? Yoksa!

    Toros Korkmaz

    1942-1943 Varlık Vergisi Kanunu ve gayrimüslimlere yönelik ekonomik tasfiye

    Bağlantıda Kalın
    • Facebook
    • Twitter
    Seçtiklerimiz
    Ertuğrul Kürkçü

    “Fon krizi” son kriz olabilir mi?

    Volkan Yaraşır

    Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

    Aziz Çelik

    İki kez öldürülen işçiler

    Ümit Akçay

    COP31 ve yeşil planlamanın ekonomi politiği

    Güncel Kalın

    E Bültene üye olun gündemden ilk siz haberdar olun.

    Siyasi Haber, “tarafsız” değil “nesnel” olmayı esas alır. Siyasi Haber, işçi ve emekçiler, kadınlar, LGBTİ+’lar, gençler, doğa ve yaşam savunucuları, ezilen etnik ve inançsal topluluklardan yanadır.

    Devletten ve sermayeden bağımsızdır.

    Facebook X (Twitter) Instagram YouTube Bluesky
    EMEK

    Antep’te ücretini isteyen işçi darp edildi, işçiler sigortasız çalıştırıldıklarını belirtti

    19 Kasım 2026

    KESK Eş Genel Başkanı Ayfer Koçak Mardin’den seslendi: “12 Aralık’ta Ankara’da buluşuyoruz”

    19 Kasım 2026

    MESEM öğrencisi Muhammed Salih Gövdetaşan’ın ölümüne ilişkin kararı istinaf bozdu

    17 Kasım 2026
    KADIN

    UNFPA raporu: Dünya genelinde her dört kadından biri cinsel ilişkiye “hayır” diyemiyor

    19 Kasım 2026

    DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, Adana’daki 25 Kasım forumunda kadınlarla buluştu

    19 Kasım 2026

    Arjantin’de kadın hakları örgütlerinin 10 aylık raporu: En az 243 kadın öldürüldü

    16 Kasım 2026
    © 2026 Siyasi Haber. Designed by Fikir Meclisi.

    Type above and press Enter to search. Press Esc to cancel.