Geçen yıl yapılan KKTC Cumhurbaşkanlığı seçimlerine Türkiye’nin MİT, Cumhurbaşkanlığı ve Lefkoşa Büyükelçiliği eliyle doğrudan müdahale ettiğine dair rapor hazırlandı. Rapora göre Cumhurbaşkanı adayı Mustafa Akıncı dahil birçok kişi kendini MİT mensubu olarak tanıtan kişilerce tehdit edildi.
Türkiye’nin, 2020 yılında gerçekleşen KKTC Cumhurbaşkanlığı seçimine MİT, Cumhurbaşkanlığı ve Lefkoşa Büyükelçiliği eliyle doğrudan müdahalede bulunduğu yönündeki iddialara ilişkin Raporluyoruz Grubu tarafından bir rapor hazırlandı. Raporda AKP-MHP yönetimine yönelik çarpıcı iddialar yer aldı. Rapora göre dönemin Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı ile adaylardan Serdar Denktaş kendini MİT mensubu olarak tanıtan kişilerce tehdit edildi.
Çokça tartışılan Kuzey Kıbrıs’ın seçimlerine dair “Raporluyoruz Grubu”nun hazırladığı raporda Türkiye Cumhurbaşkanlığı, Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) ve Lefkoşa Büyükelçiliği’nin, seçimi Ulusal Birlik Partisi (UBP) Genel Başkanı Ersin Tatar’ın kazanması için çalıştığı kaydedildi.
DW’nin haberine göre rapor, Mine Yücel, Abdullah Korkmazhan, Orhan Erönen, Mine Atlı ve Derya Beyatlı’dan oluşan “Raporluyoruz Grubu” tarafından hazırlandı. Çalışmanın raportörlüğünü ise hukukçu Tacan Reynar yaptı.
Aralarında hukukçu, akademisyen, iş insanı ve aktivistlerin de yer aldığı sivil inisiyatif; siyasetçi, bürokrat ve gazetecilerden oluşan yedi tanıkla mülakatlar gerçekleştirdi.
Raporda, Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay’ın reklam ve tanıtım ekibinin adada 3 hafta geçirdiği, adaylar Mustafa Akıncı ile Serdar Denktaş’ın kendini MİT mensubu olarak tanıtan kişilerce tehdit edildiği ve adaylıktan çekilmelerinin istendiği gibi iddialar yer alıyor.
Yine rapora göre Ersin Tatar’a oy vermeleri için binlerce Kuzey Kıbrıslının banka hesabına para aktarıldığı, sosyal medya trollerinin devreye sokulduğu, gazetecilerin tutuklamayla tehdit edildiği de tanıklıklarla aktarılıyor.
Akıncı’nın özel kalem müdürü MİT tarafından yemeğe çağrılmış
18 Ekim 2020’de seçimlerin ikinci turunda oyların yüzde 51,74’ünü alarak Cumhurbaşkanı seçilen Ersin Tatar’ın karşısındaki en güçlü aday, o dönem Cumhurbaşkanlığı koltuğunda oturan Mustafa Akıncı’ydı. Akıncı’nın özel kalem müdürü olarak görev yapan Cenk Gürçağ yaşadıklarını raporda şöyle anlatıyor: “18 Eylül’de kendini MİT Dış Operasyonlar Başkanı Kemal, MİT Yunanistan ve Kıbrıs Bölüm Başkanı Ali ve MİT uzmanı Hakan olarak tanıtan kişilerce yemeğe çağrıldım. Akıncı’nın adaylıktan çekilmesinin kendisi, ailesi ve yakın çalışanları için hayırlı olacağını söylediler.”
Cumhurbaşkanı adaylarından Serdar Denktaş’ın anlatımlarına göre, raporda seçimden önceki cuma günü bazı yurttaşların banka hesaplarına Tatar’a oy vermeleri karşılığında ödeme yapıldığı, bunun için Merkez Bankası’ndan diğer bankalara talimat gönderildiği iddia ediliyor.
Denktaş ayrıca, 4 Eylül 2020’de kendini MİT mensubu olarak tanıtan kişilerle bir arkadaşının evinde görüştüğünü ve kendisine “Eğer adaylıktan çekilirseniz Türkiye ile kuramadığınız ilişkileri (Recep Tayyip Erdoğan ile) bundan sonra kurabileceksiniz” dendiğini aktarıyor. Denktaş, kendisine destek veren insanlara baskı yapıldığını, resmi plakalı araçlarca takip edildiğini de öne sürüyor.
Denktaş’a göre Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Kıbrıs’a seçim çalışması için gönderdiği ekibi 27 kişiden oluşuyor. Sahada çalışanların sayısı ise 300-400 civarında.
‘Lefkoşa Büyükelçiliği seçim karargâhı gibiydi’
Raporu hazırlayan grup, Kuzey Kıbrıs’ta yayın yapan Özgür Gazete’nin genel yayın yönetmeni Pınar Barut ile de konuştu. Gazeteci, AKP reklam ekibinin adaya geldiğini ve Ersin Tatar’ın reklam propagandası için çalışma yapacakları bilgisini alıyor. Tatar ile söz konusu ekibi bir otele girerken görüntüledikleri için de tehdit edildiklerini anlatıyor.
DW Türkçe’ye konuşan Pınar Barut, yaşadıklarını şöyle anlatıyor: “AKP reklam heyetinin adaya geldiğini ve bir otelde kaldıklarını tespit ettik. Bu ekip, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay’ın ekibiydi ve başında Ali Genç bulunuyordu. Uzun süren, geceli gündüzlü bekleyişin ardında ekip ile dönemin bakanı Hasan Taçoy ve Tatar’ın otele giriş çıkışlarını görüntüledik ve haber yaptık. O dönem adeta seçim karargâhı gibi çalışan Lefkoşa Büyükelçiliği’nin başsavcılıktan görüş aldığını ve bizi ‘devlet sırrını ortaya çıkarmak’ suçlamasıyla tutuklatmak istediklerini öğrendik. Daha sonra bir aracı göndererek haber kaynağımızı öğrenmek istediler, bilgi vermedik. Aynı aracı ‘O zaman Türkiye’ye gittiğinde casusluk ve ajanlık suçundan tutuklanacaksın’ dedi.”
DW Türkçe, raporu hazırlayanlardan iş insanı ve aktivist Orhan Erönen ile de görüştü. Kendilerini sivil, yurtsever bir inisiyatif olarak niteleyen Erönen, bu raporu hazırlamadaki gayelerini şu sözlerle anlatıyor: “Daha önce de müdahaleler olduğunu hep konuşurduk. Küçüklüğümüzden beri bildiğimiz bir şeydi bu. Ancak artık bu müdahalenin adayları, siyasetçiler, gazetecileri kendileri ve aileleriyle tehdit eder noktaya gelmesi bunun belgelenmesini şart koştu. Raporun çarpıcı sonucu da bize durumun vahametini gösterdi.”
Erönen, raporu hazırlarken görüştükleri kişilerin aynı MİT görevlilerini tarif ettiğini, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı’nın 27 kişilik bir ekibinin adaya gelerek çalışma yürüttüğünü, üç hafta boyunca görüşmeler yaparak baskı kurduklarını ve nihayetinde Ersin Tatar’ın az farkla da olsa seçimi kazanmasını sağladıklarını belirtiyor.
‘Bir tepki olduğunu söyleyebilirim’
DW Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Doğu Akdeniz Üniversitesi, Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü Başkanı Prof. Dr. Ahmet Sözen’e göre, bu müdahalelerin belge ve anlatımlarla ortaya dökülmesi, adada büyük bir etki yaratmayacak: “Ama Kıbrıs Türk halkının büyük bir bölümü, sadece sol kesim değil… Hatta aralarında Kıbrıs Türk milliyetçisi olan kesimlerde de bu müdahaleler çok sıcak görülmüyor. Bir tepki olduğunu söyleyebilirim. Bu tepki daha çok seçimlerde sandığa yansıyacaktır.”
Sözen, Ankara’nın izlediği Kıbrıs politikasının uzun vadede Türkiye’nin hayrına olmayacağını belirterek şunları söyledi:
“Altında Türkiye’nin de imzası bulunan uluslararası anlaşmalar var. Türkiye Kıbrıs’ta garantör devlettir. Türkiye, 1960 yılında kurulan, iki toplumlu olması gereken Kıbrıs Cumhuriyeti’nin toprak bütünlüğü, anayasal düzeni, güvenliği ve bağımsızlığının garantörüdür. Bir taraftan ‘Kıbrıs’ta egemen, bağımsız, ayrı bir devlet var’ diyeceksiniz, diğer taraftan da bu egemen devletin ne egemenliğine ne de yargısına, başka bir şeyine saygı göstererek müdahale edeceksiniz. Bu çok tutarsız bir durum. Uluslararası ilişkiler prensiplerine göre de iyi bir emsal teşkil etmez.”
Az farkla kaybettiği açıklanan Mustafa Akıncı DW Türkçe’ye yayınlanan rapor için “Eksiği var, fazlası yok” yorumu yaptı. Türkiye’nin Kuzey Kıbrıs’taki seçimlere her zaman müdahale ettiğini, ancak hiçbir zaman tüm kurumlarıyla bu denli müdahil olmadığını ifade eden Akıncı, Türkiye’nin son seçimlerde MİT’ten askeri varlığa, sivil bürokrasisinden kullandığı medyaya kadar baskı, tehdit ve menfaat ile sahada olduğunu ifade etti.
Akıncı “Türkiye dünyaya, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin ayrı ve bağımsız bir devlet olması gerektiğini söylüyor. Ancak her seçimine müdahale edilen, cumhurbaşkanı dahi Türkiye tarafından belirlenen KKTC, Ankara’nın bile tanımadığı bir devlet muamelesi görüyor aslında. Dünya, bu şartlar altında KKTC’yi nasıl tanısın?”