Anayasa Mahkemesi (AYM), 702 sayılı Nükleer Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin (KHK) iptaline karar verdi.
CHP, 702 sayılı KHK’nın tümünün ve ayrı ayrı tüm maddelerinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali ve yürürlüğünün durdurulması istemiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurmuştu.
Dava dilekçesinde, 7142 sayılı Yetki Kanunu çerçevesinde Bakanlar Kurulu’na verilen KHK ve Kanunlarda değişiklik yapma yetkisinin Anayasa’da yapılan değişikliklere uyum sağlanmasını kapsadığı, Nükleer Düzenleme Kurumu’nun kurulmasının bu kapsamda yer almadığı öne sürüldü.
AA’nın haberine göre Anayasa Mahkemesi, iptali istenen kuralların, TBMM’nin Bakanlar Kurulu’na KHK çıkarma yetkisi verebileceğini hükme bağlayan Anayasa’nın mülga 91’inci maddesi çerçevesinde denetlenmesi gerektiğini kararlaştırdı.
‘Anayasa’nın mülga 91. maddesine aykırıdır‘
Anayasa’da yapılan değişikliklere uyum sağlanması amacı doğrultusunda Bakanlar Kurulu’na tanınan yetkinin kapsamının 7142 sayılı Kanunla belirlendiği ifade edilen kararda, dolayısıyla ‘bu Yetki Kanunu’na dayanılarak çıkarılan kuralların Anayasa’da yapılan değişikliklere uyum sağlama amacı taşıması gerektiği’ kaydedildi.
Kararda, KHK’nın 1’inci maddesine göre amacının, nükleer enerji ve iyonlaştırıcı radyasyona ilişkin faaliyetlerin yürütülmesi sırasında çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin iyonlaştırıcı radyasyonun olası zararlı etkilerinden korunmasına yönelik uygulanması gereken temel ilke ve esaslar ile tarafların sorumluluklarını ve bu faaliyetler üzerinde düzenleyici kontrol yetkisini haiz Nükleer Düzenleme Kurumu’nun teşkilat, görev, yetki ve sorumlulukları ile personelinin özlük haklarına ilişkin esasları belirlemek olduğu bildirildi.
Nükleer enerji ve iyonlaştırıcı radyasyon ile ilgili tesis, cihaz, madde ve faaliyetlerin de bu KHK kapsamında olduğu belirtilen kararda, şu ifadeler yer aldı: “Çevre ve insan sağlığıyla doğrudan ilgili olan nükleer enerji ve iyonlaştırıcı radyasyona ilişkin faaliyetlerin yürütülmesi sırasında ilgililerin korunmasına yönelik temel ilke ve esaslar ile tarafların sorumluluklarının belirlenmesi ve bu faaliyetler üzerinde düzenleyici kontrol yetkisini haiz Nükleer Düzenleme Kurumunun kurulması şeklindeki amacın Anayasa’da yapılan değişikliklere uyum sağlanması kapsamında değerlendirilemeyeceği açıktır.
Başka bir ifadeyle nükleer enerji ve iyonlaştırıcı radyasyon faaliyetlerine ilişkin konular ile bu alanda yetkili bir kurum kurulmasının Anayasa’da yapılan değişikliklere uyum sağlamak amacı kapsamında olmadığı görülmektedir. Dolayısıyla dava konusu kuralın Anayasa’nın mülga 91. maddesi uyarınca verilen KHK çıkarma yetkisinin amaç ve kapsamı içinde değerlendirilemeyeceği anlaşılmaktadır. Kural, Anayasa’nın mülga 91. maddesine aykırıdır, iptali gerekir.”
Yedi üye karşı oy verdi
İptal kararı sekize karşı yedi oyla alınırken, karşı oyların gerekçesinde, ‘söz konusu kanunun daha önce kurulmuş olan kamu kurum ve kuruluşları konusunda değil, kanun veya KHK kapsamında yer alan ancak henüz kurulmamış olan kamu kurum ve kuruluşlarının hayata geçirilmesi konusunda da bir yetki verdiği’ belirtildi.
Nükleer alanda yapılacak düzenlemeler çerçevesinde icracı kurumların yanı sıra düzenleme yetkisine sahip bir kurumun da gerekliliğini öngören kanun koyucunun, ‘ilk etapta bu sorunu geçici bir düzenleme ile halletme yoluna gittiği’ ifade edilen gerekçede, söz konusu KHK’da, nükleer faaliyetlerin düzenlenmesi kapsamında, düzenleyici bir kurumun ileride kurulmasından ve bu kurum ihdas edilene kadar düzenleme fonksiyonunun Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) tarafından yerine getirilmesinden açıkça bahsedildiği aktarıldı.
Kanunun kendi içerisinde tutarlı olacağı varsayımından hareketle, olmayan bir kurumun kurulmasına yetki verilmesi sırasında, belirlenen şartlara uygun bariz bir durum varken, ‘karşılığı olmayan bir yetki verildiğini’ iddia etmenin mümkün olmadığı vurgulanan gerekçede, şunlar aktarıldı: “Bu yetki ile ne tür bir kurum kurulması halinde yeni değişikliğe uygun hareket edilmiş olunacaktır? Bu soru çoğunluğun bakış açısıyla cevaplandığında, henüz var olmayan hiçbir kurumun bu yetki kanunu çerçevesinde kurulması mümkün olamayacaktır.”
İptal kararının, yeni düzenleme yapılabilmesi için bir yıl sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırıldı. Yürürlük tarihine ilişkin karar oy birliğiyle alındı.
Yürürlüğün durdurulması talepleri ise iptal hükmünün ertelenmesi nedeniyle oy birliğiyle reddedildi.