Close Menu
Siyasi HaberSiyasi Haber

    Subscribe to Updates

    Get the latest creative news from FooBar about art, design and business.

    What's Hot

    “Fon krizi” son kriz olabilir mi?

    19 Kasım 2026

    Cacus’un büyük soygunu ve toplumsal felç

    18 Kasım 2026

    Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

    18 Kasım 2026
    Facebook X (Twitter) Instagram
    Facebook X (Twitter) Instagram YouTube Bluesky
    Siyasi HaberSiyasi Haber
    • Güncel
      • Ekonomi
      • Politika
      • Dış Haberler
        • Dünya
      • Emek
      • Kadın
      • LGBTİ+
      • Gençlik
      • Ekoloji ve Kent
      • Haklar ve özgürlükler
        • Halklar ve İnançlar
        • Göçmen
        • Çocuk
        • Engelli Hakları
      • Yaşam
        • Eğitim
        • Sağlık
        • Kültür Sanat
        • Bilim Teknoloji
    • Yazılar

      Cacus’un büyük soygunu ve toplumsal felç

      18 Kasım 2026

      Kardeşim, biz İsviçre’de yaşıyoruz

      18 Kasım 2026

      Yılmaz Özdil Türkiyeli mi? Yoksa!

      16 Kasım 2026

      1942-1943 Varlık Vergisi Kanunu ve gayrimüslimlere yönelik ekonomik tasfiye

      10 Kasım 2026

      Mekke Anlaşması ve Orta Doğu’nun koridor savaşları

      6 Kasım 2026
    • Seçtiklerimiz

      “Fon krizi” son kriz olabilir mi?

      19 Kasım 2026

      Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

      18 Kasım 2026

      İki kez öldürülen işçiler

      17 Kasım 2026

      COP31 ve yeşil planlamanın ekonomi politiği

      15 Kasım 2026

      COP31’in gizlediği

      14 Kasım 2026
    • Röportaj/Söyleşiler

      Tuncay Yılmaz: Avrupa’da enternasyonalist bir ortak direniş hattı kurmak istiyoruz

      29 Ekim 2026

      DEM Partili Özgül Saki: “Hiçbir toplumsal kesim güvende değil”

      22 Eylül 2026

      NAZA’nın yönetmenleri: Gazze’de yaşananlara dair hâlâ büyük bir inkâr söz konusu

      14 Eylül 2026

      Tülay Hatimoğulları: Garanti aramanın yolu süreci dönülmez hâle getirmek

      17 Ağustos 2026

      Dr. Toros Korkmaz: “Çerçeve yasa çözüm için hukuksal zemin oluşturabilir”

      6 Ağustos 2026
    • Dosyalar
      • “Süreç” ve Sol
      • 30 Mart Kızıldere Direnişi
      • 8 Mart Dünya Kadınlar Günü 2022
      • AKP-MHP iktidar blokunun Kürt politikası
      • Cumhurbaşkanlığı Seçimleri
      • Ekim Devrimi 103 yaşında!
      • Endüstri 4.0 üzerine yazılar
      • HDK-HDP Tartışmaları
      • Kaypakkaya’nın tarihsel mirası
      • Ölümünün 69. yılında Josef Stalin
      • Mustafa Kahya’nın anısına
    • Çeviriler
    • Arşiv
    Siyasi HaberSiyasi Haber
    Anasayfa » ‘Soğuk Savaş’a Acem dopingi

    ‘Soğuk Savaş’a Acem dopingi

    Siyasi Haber14 Eylül 2015
    Facebook Twitter Pinterest LinkedIn WhatsApp Reddit Tumblr Email
    Share
    Facebook Twitter LinkedIn Pinterest Email

    Hakan Deniz yazdı

    Batı ile İran arasındaki nükleer müzakerelerin Viyana’da anlaşmayla sonuçlandığı açıklanırken, varılan mutabakat, Ortadoğu’nun bu en köklü devlet geleneğine sahip ülkesinin bir İslam cumhuriyetine dönüşmesinden bu yana kurulan ilişkilerde ve hegemonya savaşının damga vurduğu küresel güç dengelerinde tarihsel bir dönüm noktasını da işaret ediyor.

    Anlaşmaya göre Birleşmiş Milletler (BM) silah ambargosu 5 yıl yürürlükte kalacak, füze yaptırımları 8 yıl kaldırılmayacak. Batılı kaynaklar tarafından İran’ın askeri tesislerini Batı’nın denetimine açtığı dile getirilse de bu unsur Tahran tarafından doğrulanmadı. Anlaşmada, İran’ın maddeleri ihlal etmesi durumunda BM yaptırımlarının 65 gün içinde yeniden yürürlüğe konulması da yer alıyor.

    Anlaşmanın en önemli sonuçlarından biri, on yıllar süren ambargo süresince kapalı kalan İran pazarının Batılı şirketlere açılması olacak. Bir örnek vermek gerekirse havayollarında uçakların ortalama yaşı 25 ve başta Airbus olmak üzere ABD’li havayolu şirketleri uzun yol uçuşlarda kullanılacak uçakların yenilenmesi için bu anlaşmayı bekliyordu. Ekonomi basınına ilk yansıyan haberlere göre daha küçük çaplı uçakların satışı için de Rusya ve Çinli şirketlerle anlaşıldı bile. Fransa’nın 10 milyar dolarlık ticaret hacmini hedeflediği belirtiliyor. Ve tabii ki dünyanın en önemli petrol rezervlerine sahip İran’la anlaşmayı sabırsızlıkla bekleyenlerin başında ABD’li petrol şirketleri geliyor.

    Devasa ekonomik boyutu bir yana, başta ABD olmak üzere Batı açısından anlaşmanın hayati ve önümüzdeki on yıllara damga vuracak önemi ise getireceği jeo-stratejik avantajlardan kaynaklanıyor. ABD’nin bir süredir dikkatini ve mesaisini Rusya-Çin bloğuna karşı önlemler ve hamleler için harcadığı biliniyor. ABD, Çin’i kuşatma politikası çerçevesinde hayata geçirdiği ve ‘Asya Miğferi’ olarak adlandırılan proje kapsamında askeri harcamalarının odağını Asya Pasifik’e kaydırırken doktrin, Pentagon’un askeri gücünün yüzde 60’ının Pasifik’te konuşlandırılmasını öngörüyor. Avrupa’nın yanı başında Ukrayna’daki çatışmaları, Hindistan-Pakistan üzerinde yürütülen diplomasi savaşını, Orta ve Batı Asya’daki gerilimler, ‘kadife devrim’ girişimleri, Balkanlar’da etnik düşmanlıkların yeniden kaşınıyor olmasını artık açıkça soğuk savaş olarak adlandırılan bu karşılıklı pozisyon alışın birer yansıması olarak okumak mümkün.

    Söz konusu vesayet savaşının bugün en sıcak ve en kanlı cephesini ise Ortadoğu oluşturuyor. Libya, Mısır, Irak, Suriye, Yemen’de yaşananlar, düşük yoğunluklu bir dünya savaşının içinde olduğumuzu düşündürüyor. Yüz binlerce kişinin yitiminin, milyonlarcasının mülteci hayatı yaşıyor olmasının bizzat sorumlusu ve oyunun kurucusu konumundaki ABD’nin son dönemdeki yönelimlerinden, yeni taktik girişimler peşinde olduğu anlaşılıyor. Üzerinde en çok konuşulan senaryo ise, Birinci Dünya Savaşı ile çizilen sınırların zaten fiili olarak çöktüğü ortamda etnik kimliğe ve mezhebe dayalı sınırlara dayanan yeni bir Ortadoğu. İşte bölgede ABD inisiyatifinde yeni bir denge oluşturma yönündeki bu motivasyon, siyasi analizlerde, Batı’nın Şii nüfusun fiili lideri İran ile bölgedeki en önemli müttefik İsrail’le ilişkileri zedeleme pahasına anlaşma masasına oturma nedenlerinin en başına yazılıyor. Nitekim İran’ın kendi sınırları dışındaki çatışmalara fiilen dahil olması ve bu duruma ABD’nin yüksek sesli bir itiraz dile getirmeyerek kısmi onay vermesi bu yeni ilişki biçiminin bir işareti sayılıyor.

    Öte yandan İran bugüne kadar uluslararası anlaşmazlıklarda Rusya-Çin bloğu ile birlikte hareket ediyordu. İran’ın son anlaşma ile yeniden Batı merkezli sistem içine dahil edilmesiyle, küresel siyasette hegemonya yitimi yaşayan ABD’ye bir yandan önemli kriz merkezlerinden biri olan Ortadoğu’da kendi lehine kalıcı bir denge oluşturma fırsatı doğarken diğer yandan düşman bloğun dengesini bozma olanağı da sağlanmış oluyor.

    Tabii ki tüm bu senaryolara karşı ABD açısından her şey süt liman değil. Önce gelinen nokta ABD’nin planlarının olduğu kadar yaptırımlar ile boğulmaya çalışılan İran’ın on yıllara yayılan direncinin ve diz çökmemesinin, tam tersine bölgede etkinliğini artırmasının bir sonucu. İran’ın yönelimleri hiç de ABD’nin beklediği yönde gelişmeyebilir. Diğer yandan Washington’ın dış politikasında etkin olan farklı unsurlar var ve Obama yönetiminin İran’la anlaşmasının özellikle İsrail’le görece daha yakın ilişki içindeki Cumhuriyetçiler tarafından hiç de hoş karşılanmadığı biliniyor. Önümüzdeki yıl kasım ayında gerçekleştirilecek seçimlerden sonra oluşacak yeni yönetimin anlaşma konusunda takınacağı tutum başlı başına bir soru işareti. Ve tabii bir de Kürtler’in de yer aldığı Ortadoğu’daki dinamiklerin İran’ın bölgede oynaması öngörülen yeni role rıza gösterip göstermeyeceği sorusu var.

    Durum ortada, sorular muhtelif. Genelde küresel siyasetin, özelde bölgenin geleceği konusunda bugünden ahkam kesmek tabii ki zor. Ancak bu anlaşma çerçevesinde de şekillenecek olan yeni dönemde, hiçbir şeyin eskisi gibi olmayacağını söylemek mümkün.

    Share. Facebook Twitter Pinterest LinkedIn Tumblr Telegram Email

    İlgili İçerikler

    Cacus’un büyük soygunu ve toplumsal felç

    18 Kasım 2026

    Kardeşim, biz İsviçre’de yaşıyoruz

    18 Kasım 2026

    Yılmaz Özdil Türkiyeli mi? Yoksa!

    16 Kasım 2026
    Destek Ol
    Yazılar
    Mehmet Özgen

    Cacus’un büyük soygunu ve toplumsal felç

    Arjin Uslu

    Kardeşim, biz İsviçre’de yaşıyoruz

    Erkan Kurukavak

    Yılmaz Özdil Türkiyeli mi? Yoksa!

    Toros Korkmaz

    1942-1943 Varlık Vergisi Kanunu ve gayrimüslimlere yönelik ekonomik tasfiye

    Bağlantıda Kalın
    • Facebook
    • Twitter
    Seçtiklerimiz
    Ertuğrul Kürkçü

    “Fon krizi” son kriz olabilir mi?

    Volkan Yaraşır

    Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

    Aziz Çelik

    İki kez öldürülen işçiler

    Ümit Akçay

    COP31 ve yeşil planlamanın ekonomi politiği

    Güncel Kalın

    E Bültene üye olun gündemden ilk siz haberdar olun.

    Siyasi Haber, “tarafsız” değil “nesnel” olmayı esas alır. Siyasi Haber, işçi ve emekçiler, kadınlar, LGBTİ+’lar, gençler, doğa ve yaşam savunucuları, ezilen etnik ve inançsal topluluklardan yanadır.

    Devletten ve sermayeden bağımsızdır.

    Facebook X (Twitter) Instagram YouTube Bluesky
    EMEK

    MESEM öğrencisi Muhammed Salih Gövdetaşan’ın ölümüne ilişkin kararı istinaf bozdu

    17 Kasım 2026

    Maden ve taş ocaklarında Türkiye’nin ölüm oranı OECD ortalamasının üç katı

    16 Kasım 2026

    Aliağa’nın ‘Çukur’unda ikinci Habaş alarmı!

    14 Kasım 2026
    KADIN

    Arjantin’de kadın hakları örgütlerinin 10 aylık raporu: En az 243 kadın öldürüldü

    16 Kasım 2026

    Feminist ağlardan COP31’de ortak çağrı: “Belém Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı sahaya insin”

    16 Kasım 2026

    Urfa’da 2 kadın katledildi

    5 Kasım 2026
    © 2026 Siyasi Haber. Designed by Fikir Meclisi.

    Type above and press Enter to search. Press Esc to cancel.