Kıbrıs’ın kuzeyinde, vicdani ret hakkı hem Anayasa Mahkemesi hem de Askeri Yargıtay kararlarıyla tanınmış olmasına rağmen, yasal düzenlemeyi yapması gereken Meclis’in görevini ihmal etmesi nedeniyle vicdani retçiler hapis tehlikesiyle yargılanmaya devam ediyor.
Kıbrıs’ta Vicdani Ret İnisiyatifi, yaptığı yazılı açıklamada, 27 Kasım’da vicdani retçi Hasan Rahvancıoğlu’nun Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesi’nde yargılanmaya başlayacağını duyurdu. İnisiyatif, Rahvancıoğlu’nun olası para cezalarını ödemeyeceğini daha önce beyan ettiğini hatırlatarak, “Bu nedenle Rahvancıoğlu’nun mahkeme tarafından suçlu bulunması durumunda hapse girmesi beklenmektedir” ifadelerini kullandı.
İnisiyatif, tüm antimilitaristleri ve barış savunucularını 27 Kasım Perşembe günü saat 12’de Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesi önünde dayanışmaya çağırdı.
”Bile bile anayasa ihlali: Düşünce suçu yaratılıyor”
İnisiyatif, açıklamasında mevcut durumu “Bile Bile Anayasa İhlali” olarak tanımladı. Vicdani retçi Halil Karapaşaoğlu’nun ikinci kez hapse girmesine neden olan mahkeme kararının istinafının, 22 Eylül 2025’te Güvenlik Kuvvetleri Yargıtayı tarafından onandığı hatırlatıldı.
Açıklamada, “Düşünce ve vicdan özgürlüğü yine yok sayılıyor” denilerek, davaları ısrarla sürdüren Başsavcılık, “düşünce suçu yaratmaya devam etmekle” eleştirildi. İnisiyatif, “Bugün Kıbrıs’ın kuzeyinde hâlâ düşünce suçu vardır. Vicdani retçiler her an yeniden hapsedilme riskiyle yaşamaktadır” vurgusunu yaptı.
AİHM ve AYM kararları net
İnisiyatif, uluslararası ve yerel hukukun vicdani ret hakkını tanıdığını belirten emsal kararları sıraladı:
AİHM kararı (Murat Kanatlı davası): Avukat Öncel Polili aracılığıyla yapılan başvuruda AİHM, 12 Mart 2024’te Türkiye’yi AİHS’in 9. maddesi olan “düşünce, vicdan ve din özgürlüğü” hakkını ihlalden mahkûm etti. Türkiye’nin itirazı 24 Eylül 2024’te Büyük Daire tarafından reddedildi ve karar kesinleşti.
Devam eden AİHM davaları: Vicdani retçiler Halil Karapaşaoğlu ve Haluk Selam Tufanlı’nın davaları da AİHM gündeminde bekliyor.
AİHM’e rağmen hapis: Bu kararlara rağmen Karapaşaoğlu, 30 Mayıs 2024’te yeniden hapse mahkûm edildi.
Anayasa Mahkemesi (AYM) kararı (13/2011): AYM’nin kararında, “AİHS’nin 9. maddesinde yer alan düşünce, vicdan ve din özgürlüğü, KKTC Anayasası’nın 23. maddesinde sıralanan özgürlükler arasındadır” denilerek hak teyit edildi.
”Sorumlu Meclis’tir”
İnisiyatif, AYM’nin aynı kararında çözümün yolunu da gösterdiğini belirtti. Kararda, “askeri hizmet yerine sivil kamu hizmetine olanak tanıyan bir düzenleme yapılması yasa koyucunun takdirindedir” dendiği hatırlatıldı.
Açıklamada, “Meclis gerekli yasal düzenlemeyi yapmadığı sürece vicdani retçiler düşünce suçlusu olarak cezaevine girme tehlikesiyle karşılaşmaya devam edeceklerdir” denildi.
Çağrı: “Yasa hemen şimdi geçmeli!”
Kıbrıs’ta Vicdani Ret İnisiyatifi, açıklamasını şu net taleplerle sonlandırdı:
”Çağrımız net: Yeni hapislikler yaşanmadan, vicdani ret hakkını tanıyan yasa hemen şimdi Meclis’ten geçmelidir. ‘Yurt ödevimiz barış, vicdani ret hakkımız.’ Ne bir gün, ne 1 TL cezayı kabul ediyoruz. #VicdaniRetHaktır – Mücadele bitmedi, sürüyor, kazanacağız.”