TİHV verilerine göre, Türkiye’de 2015-2019 yılları arasında toplantı ve gösteri özgürlüğüne yönelik 4 bin 771 ihlal yaşandı.
Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) Akademi’nin hazırladığı “Sokağı Kapatmak: Toplanma ve Gösteri Özgürlüğüne Yönelik İhlaller (2015-2019)” araştırmasına göre toplantı ve gösteri özgürlüğüne yönelik 4 bin 771 ihlal yaşandı. TİHV bu dönemde gözaltına alınan tutuklanan, şiddete uğrayan ve öldürülen binlerce kişi olduğunu kaydetti.
2015-2019 yılları arasında toplantı ve gösteri özgürlüğü ihlallerine ilişkin yapılan araştırmaya göre bu dönemde toplantı ve gösteri özgürlüğüne yönelik 4 bin 771 ihlal yaşandı. Toplantı ve gösterilere yönelik müdahaleler sonucu, 20 bin 71 kişi gözaltına alındı, 662 kişi tutuklandı.
Aynı dönemde, toplantı ve gösteri özgürlüğünün kullanımından kaynaklanan nedenlerle 4 bin 907 kişi hakkında dava açıldı. 999 kişiye toplam 13 bin 370 ay hapis cezası verildi. 63 kişiye de toplam 268 bin 235 TL para cezası kesildi.
Ayrıca 4 bin 450 kişinin kolluk güçlerinin fiziksel şiddetine maruz kalırken, 90 kişinin kolluk güçlerinden açılan ateş sonucu yaralandığına dikkat çekilen araştırmaya göre toplantı ve gösterilere yönelik saldırılarda 19’u kolluk güçlerinin zor kullanımı, 141’i ise bombalı saldırılar sonucu, toplam 160 kişi yaşamını yitirdi.
Çoğu, Kürt sorunu ve KHK’lar ile ilgili
TİHV tarafından yapılan açıklamada, “Yaşanan ihlallerin 3 bin 983’ü protesto eylemlerine yönelik olurken, 358’i siyasi etkinliklere, 124’ü kültür, sanat ve spor etkinliklerine, 77’si ise cenaze ve taziyelere yönelik olarak gerçekleşti. Genel etkinlik yasakları nedeniyle de 229 hak ihlali yaşandı. Söz konusu ihlallerin yüzde 98’i sokakta ve açık alanlarda yapılan toplantı ve gösterilere yönelik olarak yaşandı.
Toplantı ve gösteri özgürlüğüne yönelik hak ihlalleri en fazla KHK ihraçlarına karşı protestolar ve Kürt sorunuyla ilgili toplantı ve gösterilerde yoğunlaştı. Toplantı ve gösterilerde en çok hak ihlaline maruz kalan gruplar ise sırasıyla, avukatlar, siyasetçiler, dernek/sendika/oda yöneticileri, sanatçı ve akademisyenler ile basın emekçileri oldu” denildi.
Demokrasiyi imha
Toplantı ve gösteri yürüyüşleri nedeniyle dava açılan 4 bin 907 kişiye atfedilen suçlar arasında en sık tekrarlananların sırasıyla Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Yasası’na muhalefet, örgüt propagandası yapmak, Cumhurbaşkanı’na hakaret, kolluk güçlerine direnmek, kamu malına zarar vermek ve örgüt üyeliği olduğu kaydedilen açıklamada, “Türkiye’de bilfiil yaşamakta olduğumuz demokrasiyi imha süreci kendisini aynı zamanda toplanma ve gösteri özgürlüğüne yönelik yoğun ve sistematik ihlallerde de gösteriyor” denildi.