İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi’nin yayımladığı rapora göre Gaziantep’te 2013 yılından 2026’nın ilk aylarına kadar en az 555 işçi “iş cinayetlerinde” hayatını kaybetti. Raporda, verilerin büyük bölümünün ulusal basın haberleri ile işçi aileleri, sendikalar ve yerel kaynaklardan derlendiği belirtilirken gerçek sayının daha yüksek olabileceği vurgulandı.
Rapora göre yıllara göre iş cinayetleri sayısı 2013’te 29, 2014’te 29, 2015’te 33, 2016’da 34, 2017’de 34, 2018’de 50, 2019’da 49, 2020’de 58, 2021’de 55, 2022’de 41, 2023’te 27, 2024’te 60 ve 2025’te 45 olarak kaydedildi. 2026’nın ilk iki ayında ise en az 11 işçi hayatını kaybetti.
Tekstil kenti Gaziantep’te ağır çalışma koşulları
Raporda Gaziantep’in Türkiye’de tekstil üretiminin merkezlerinden biri olduğu ve özellikle makine halısı ile sentetik iplik üretiminde ülke üretiminin büyük bölümünün bu kentte yapıldığı vurgulandı. Buna rağmen sektörde çalışan işçilerin düşük ücretlerle ve ağır çalışma koşulları altında çalıştırıldığı ifade edildi.
İSİG Meclisi’ne göre kentteki organize sanayi bölgelerinde iş güvenliği önlemlerinin yetersizliği nedeniyle çok sayıda işçi sakat kalıyor veya yaşamını yitiriyor. İş kazalarının çoğunun kayıt altına alınmadığı, bazı yaralanmaların ise özel hastanelerde “bireysel kaza” olarak kaydedildiği belirtiliyor.
İşçi eylemleri ve Birtek-Sen başkanının tutuklanması
Raporda, Gaziantep’teki çalışma koşullarına karşı son dönemde gelişen işçi direnişlerine de değinildi. Başpınar Organize Sanayi Bölgesi’nde düşük ücret dayatmasına karşı başlayan işçi eylemlerinin valilik tarafından yasaklandığı hatırlatıldı.
Bu süreçte Birleşik Tekstil, Dokuma ve Deri İşçileri Sendikası (Birtek-Sen) Genel Başkanı Mehmet Türkmen gözaltına alındı ve çıkarıldığı mahkeme tarafından tutuklandı. Türkmen’in, işçilere destek verdiği ve eylem çağrısı yaptığı gerekçesiyle “suç işlemeye tahrik” iddiasıyla tutuklandığı belirtildi.
Tutuklama kararı sendikalar, hukuk örgütleri ve çeşitli sivil toplum kuruluşları tarafından eleştirilirken, işçi eylemlerine yönelik baskıların arttığı yönünde değerlendirmeler yapıldı.
En fazla ölüm inşaat, tarım ve taşımacılıkta
Raporda iş cinayetlerinin en fazla görüldüğü işkolları da sıralandı. Buna göre 13 yıllık dönemde:
- İnşaat ve yol işkolunda 122 işçi
- Tarım ve orman işkolunda 102 emekçi
- Taşımacılıkta 66 işçi
- Tekstil ve deri işkolunda 64 işçi
hayatını kaybetti. Bu sektörleri ticaret, belediye hizmetleri, metal ve sağlık işkolları izledi.
Gaziantep’i Türkiye genelinden ayıran özelliklerden birinin tekstil sektöründeki yüksek ölüm oranı olduğu belirtildi. Raporda kentte tekstil işçi ölümlerinin Türkiye ortalamasının dört-beş katına kadar çıktığı ifade edildi.
Göçmen işçi ölümleri yüksek
Raporda Gaziantep’te göçmen işçilerin yaşadığı ölümler de dikkat çekici bir başlık olarak yer aldı.
İSİG Meclisi’nin tespitlerine göre son 13 yılda 64’ü Suriyeli olmak üzere toplam 66 göçmen işçi hayatını kaybetti. Göçmen işçilerin ölüm oranı yüzde 12 ile Türkiye ortalamasının iki katından fazla. Göçmen işçilerin en çok çalıştığı ve öldüğü sektörlerin ise inşaat, tekstil ve tarım olduğu kaydedildi.
İş cinayetlerinin başlıca nedenleri
Raporda iş cinayetlerinin başlıca nedenleri de sıralandı. Buna göre en fazla ölüm:
- Trafik ve servis kazaları
- Ezilme ve göçük
- Yüksekten düşme
nedenleriyle meydana geldi. Bunun yanı sıra patlama, yangın, elektrik çarpması, zehirlenme ve işyeri şiddeti gibi nedenler de ölümlerde önemli paya sahip.
Sendikasız çalışma yaygın
Rapora göre Gaziantep’te iş cinayetlerinde hayatını kaybeden işçilerin yalnızca 8’i sendikalıydı. Buna karşılık 547 işçi sendikasız çalışıyordu. Bu tablo kentte örgütsüzlüğün ve güvencesiz çalışmanın yaygın olduğunu gösteriyor.
Çocuk ve genç işçi ölümleri
İSİG Meclisi verilerine göre iş cinayetlerinde hayatını kaybedenler arasında çocuk ve genç işçiler de bulunuyor. 2013–2026 döneminde 14 yaş ve altı 24 çocuk işçi ile 15–17 yaş arası 25 çocuk ve genç işçi yaşamını yitirdi. 30 yaş altındaki işçiler ise toplam ölümlerin yaklaşık üçte birini oluşturdu.
“İş kazası değil iş cinayeti”
İSİG Meclisi raporda işçi ölümlerinin büyük bölümünün önlenebilir olduğunu vurgulayarak bu nedenle “iş kazası” yerine “iş cinayeti” kavramını kullandığını belirtti. Kuruma göre işçi sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmaması, yoğun çalışma temposu ve örgütsüzlük iş cinayetlerinin temel nedenleri arasında yer alıyor.
Rapor, Gaziantep’te hayatını kaybeden 555 işçinin anılması ve işçi sağlığı mücadelesinin güçlendirilmesi çağrısıyla son buluyor.
Raporun tamamına buradan ulaşabilirsiniz: https://www.isigmeclisi.org/21595-is-cinayetlerinde-olen-iscilerin-kopan-kollarin-parmaklarin-hesabini-s