DEM Parti İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek, kamuoyuna “intihar” olarak yansıyan şüpheli mahpus ölümlerinin ve bu ölümlere zemin hazırlayan yapısal hak ihlallerinin tüm boyutlarıyla araştırılması amacıyla TBMM Başkanlığına Meclis Araştırması açılması talebiyle önerge verdi. Önergede, sorumluluğu bulunan kamu görevlileri hakkında etkili soruşturmaların yürütülmesini engelleyen uygulama ve mekanizmaların ortaya çıkarılması hedefleniyor.
Araştırma önergesinin gerekçesinde, Türkiye hapishanelerinin uzun süredir yaşam hakkı ihlallerinin, tecrit uygulamalarının ve cezasızlık politikalarının en görünür hale geldiği alanlardan biri olduğu vurgulandı.
“Mahpusu ölüme sürükleyen koşullara odaklanılmıyor”
Şüpheli mahpus ölümlerinin hapishanelerde derinleşen hak ihlallerinin en ağır sonuçları arasında yer aldığını belirten Cengiz Çiçek, adli ve idari mekanizmaların yaklaşımını şu sözlerle eleştirdi:
“Mahpusların fiziksel ve ruhsal bütünlüğünü hedef alan uygulamalar sürerken, yaşanan ölümler karşısında etkili soruşturmalar yürütülmemekte; ailelerin, avukatların ve hak örgütlerinin başvuruları yanıtsız bırakılmaktadır. İdari ve adli makamlar, bu tür ölümler karşısında çoğu zaman yalnızca ölümün gerçekleşme biçimine odaklanıyor. Mahpusu ölüme sürükleyen koşulların açığa çıkarılması konusunda ise gerekli irade gösterilmemektedir.”
“S ve Y tipi hapishanelerdeki uygulamalar ruhsal bütünlüğü hedef alıyor”
Önergede, cezaevlerindeki yaşam hakkı ihlallerinin ortaya çıkmasında belirleyici unsurlardan birinin tecrit politikaları olduğuna dikkat çekildi. Özellikle S ve Y Tipi yüksek güvenlikli hapishanelerde yaygınlaştırılan şu uygulamaların, mahpusların fiziksel ve ruhsal bütünlüğünü doğrudan hedef aldığı ifade edildi:
- Tek kişilik hücre uygulamaları,
- Görüş kısıtlamaları,
- Keyfi disiplin cezaları,
- Sağlık hakkına erişimin engellenmesi.
“Süreçlerin kapatılması cezasızlığı derinleştiriyor”
Esas meselenin mahpusu ölüme sürükleyen koşulların ortaya çıkarılması ve sorumluluğu bulunan kamu görevlileri hakkında etkili soruşturmalar yürütülmesi olduğunu belirten Çiçek, mevcut pratiğin yeni ihlallere kapı araladığını vurguladı. Birçok dosyada ailelerin ve avukatların taleplerinin karşılanmadığını ifade eden Çiçek; ihmal ve sorumluluk iddiaları aydınlatılmadan süreçlerin kapatılmasının cezasızlığı derinleştirdiğini ve benzer ihlallerin tekrarının önünü açtığını kaydetti.
DEM Parti Milletvekili, yaşam hakkı ihlallerine zemin hazırlayan tecrit uygulamalarının, şüpheli ölümlerin ve cezasızlık mekanizmalarının bütün yönleriyle araştırılması, sorumluların ortaya çıkarılması ve benzer ihlallerin önlenmesi amacıyla Meclis Araştırması açılmasının zorunlu hale geldiğini belirtti.