İngiltere’de dün gerçekleştirilen erken seçimlerin ilk sonuçlarına göre iktidardaki Theresa May’in liderliğindeki Muhafazakar Parti mecliste çoğunluğu kaybetti. Jeremy Corbyn’in İşçi Partisi sandalye sayısını ciddi şekilde arttırdı. Sonuçlar, Brexit kararının uygulanışını zora sokacak.
İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’dan oluşan Birleşik Krallık’ta yaklaşık 47 milyon seçmen, Parlamento’nun alt kanadı 650 sandalyeli Avam Kamarası’na girecek isimleri belirlemek için oy kullandı.
İlk sandık çıkış anketlerine göre, iktidardaki Muhafazakar Parti 314, ana muhalefetteki İşçi Partisi 266 milletvekili çıkardı. May liderliğindeki iktidar partisinin, az farkla da olsa tek başına hükümet kuracak çoğunluğa erişeceği tahmin edilse de hükümet kurmak için 326 milletvekilinin desteğinin bulunması gerekiyor. Bu sonuca göre Muhafazakarlar tek başına iktidar için gerekli rakama ulaşamıyor.
Corbyn oylarını arttırdı
İlk sonuçlara göre Jeremy Corbyn'in İşçi Partisi sandalye sayısını ciddi şekilde artırarak 266 sandalyeye ulaşıyor. İngiliz basınına göre seçimlerin bu şekilde bitmesi halinde, İçişleri Bakanlığı'na İşçi Partisi'nden bir isim getirilebilir.
Sandık çıkış anketlerine göre İskoç Ulusal Partisi 22 koltuk kaybetti.
May’in kazanma şansı kalmadı
İngiliz Reuters haber ajansı, saat 07:51’de ‘acil’ koduyla geçtiği haberle, May’in şu an itibarıyla çoğunluğu kazanma ihtimalinin bulunmadığını yazdı. Reuters, bu bilgiyi kısmi sonuçlara göre yaptığı hesaplamalara dayandırdı.
2014’teki İskoçya referandumunun arkasındaki isim olan İskoç Ulusal Partisi (SNP) eski lideri ve eski İskoçya başbakanı Alex Salmond, seçim bölgesi Gordon'da koltuğunu Muhafazakârlara kaptırdı.
İstifaya çağırdılar
İşçi Partisi lideri Jeremy Corby, seçim sonuçlarının netleşmesinin ardından Başbakan May’i istifaya davet etti. Londra’da değerlendirmelerde bulunan Corbyn, “Bu seçim çağrısı, Başbakan’ın büyük bir çoğunluk kazanarak, gücünü ortaya koyması için yapıldı. Bu geceki sonuçlardan bir mesaj çıkarsa, bu şudur: Başbakan bir yetki almak istediği için bu seçimi istedi. Ve aldığı yetki, Muhafazakârların kaybolan sandalyeleri, kaybolan oyları, kaybolan desteği ve güveni oldu. Bunun gitmek için ve bu ülkenin tüm halkını hakkıyla temsil edecek bir hükümetin yolu açmak için yeterli olduğunu düşünüyorum” dedi.
Başbakan Theresa May, İngiltere'nin güney doğusundaki seçim bölgesi Maidenhead'de yaptığı konuşmada ‘istikrar' vurgusu yaptı. May, “Şu anda bu ülkenin, her şeyden daha fazla ihtiyacı olan, bir istikrar süreci” dedi ve ekledi: “Eğer Muhafazakâr Parti sandalyelerin çoğunluğunu ve muhtemelen oyların çoğunu kazanırsa bu durumda üzerimize düşen görev, bu istikrar sürecini sağlamak olacaktır ve tam olarak yapacağımız budur.”
Hiçbir parti çoğunluğu alamadı
Sandık çıkış anketi sonuçları, Birleşik Krallık’ta bir koalisyon veya azınlık hükümeti ihtimaline işaret ediyor. İngiliz basını, sandık çıkış anketlerinden çıkan sonucu, hiçbir partinin çoğunluğu teşkil etmediği parlamento için kullanılan İngilizce ‘hung parliament’ yani ‘askıda parlamento’ olarak dünyaya duyurdu. BBC, Sky ve ITV kanallarının ortaklaşa yayınladığı sandık çıkış anketine göre, ayrılıkçı İskoç Ulusal Partisi (SNP) de seçimin kaybedenleri arasında. SNP’nin milletvekili sayısı 22 azalarak 34’e düşüyor. Liberal Demokrat Parti ise milletvekili sayısını 6 artırarak 14’e çıkarıyor. Aşırı sağcı Birleşik Krallık Bağımsızlık Partisi (UKIP) ankete göre milletvekili çıkaramıyor.
Kadın vekil sayısı arttı
İngiltere'deki erken genel seçimin dikkat çekici bir diğer yanı da seçilen kadın milletvekili sayısındaki artış oldu. Resmi olmayan sonuçlara göre 196 kadın aday, 650 sandalyeli parlamentoya girmeyi garantiledi.
Böylece 2015 genel seçiminde ulaşılan 191 kadın milletvekili sayısının da üstüne çıkılmış oldu.
İşçi Partisi'nin etkili milletvekillerinden Emily Thornberry, Başbakan Theresa May'in istifa etmesi gerektiğini söyleyerek, "Eğer bu sonuçlar doğruysa, May pozisyonunu gözden geçirmeli. Gitmesi gerektiğini düşünüyorum. Açıkça başarısız oldu. Ülkeye her istediğini yapabileceği sandı ama biz ona 'Hayır' dedik" şeklinde konuştu.
İskoçya Başbakanı ve İskoç Ulusal Partisi lideri Nicola Sturgeon, ‘SNP’nin İskoçya’da seçimleri kazandığını ancak yardımcısı Angus Robertson’ın koltuğunu kaybetmesinden dolayı üzgün olduğunu’ söyledi.
Sturgeon seçimlerin Başbakan Theresa May için ‘felaket’ olduğunu belirtti.
İskoç lider, SNP’nin Muhafazakarlara alternatif olacak bir ilerici ittifakta rol oynayabileceğini ümit ettiğini ekledi.
Başbakan gücünü arttırmak istiyordu
2015’teki son seçimlerde Muhafazakâr Parti, 331 sandalye ile çoğunluğu elde ederken, İşçi Partisi 232 koltuk kazanarak ikinci olmuştu. Geçen yılki referandumda “İngiltere’nin AB’den ayrılması” yönünde sürpriz kararın çıkmasının ardından Muhafazakâr Partili Başbakan David Cameron istifa etmiş, yerine May gelmişti. May, 2020’deki seçimleri öne alarak, geçen nisan ayında erken seçime gidilmesi çağrısı yapmıştı. Başbakan, bu seçimle Avam Kamarası’ndaki çoğunluğunu artırarak AB ile yürütülecek ve hayli sancılı geçecek Brexit müzakerelerinde elini güçlendirmek istiyordu. May; İşçi Partisi, İskoçya Ulusal Partisi (SNP) ve Liberal Demokrat Parti’nin (LDP) Brexit sürecini parlamentoda zorlaştıracağını öne sürüyor.
2015 seçimlerinde UKIP yüzde 12,6 oyla 1, Liberal Demokrat Parti yüzde 7,9 oyla 8, SNP yüzde 4,7 oyla 56 ve Yeşil Parti yüzde 3,8 oyla 1 milletvekilini parlamentoya sokabilmişti.
Şimdi ne olacak?
Yeni hükümeti kimin kuracağı belli olana kadar Muhafazakârlar iktidarda kalmaya devam edecek. Theresa May de eğer istifa etmezse bu durumda başbakan olmayı sürdürecek. Bu süreçte partiler arasında koalisyon görüşmeleri başlayacak. Bu sürecin sonunda ya May ya da İşçi Partisi lideri Jeremy Corbyn başbakan olacak.
Bu süreçteki bir olasılık koalisyon. Bir diğer olasılık da bu partilerin kendi başlarına hareket etmesi ve küçük partilerin desteğiyle azınlık hükümeti kurmaya çalışması.
Theresa May mecliste çoğunluğun desteğini elde etmeyi başarması durumunda başbakan olarak kalabilecek. Ancak bunun olamayacağı, Jeremy Corbyn'in ise çoğunluk desteğini elde edebileceği kesinleşirse, May’in istifası beklenecek. Bunun ardından Corbyn başbakan olacak.
Ancak Corbyn'in çabalarına başlaması için May'in durumunun kesinleşmesini beklemesi gerekmiyor. May görüşmelerini sürdürürken Corbyn de kendi görüşmelerini yürütebilir. Hatta liderlerin aynı partilerle görüşmeleri de mümkün.
(Hürriyet)