Diyarbakır’da kayyım gaspının ardından halkın belediyeyi geri almasıyla başlayan kültür-sanat etkinlikleri, polis ve idare eliyle yürütülen fiili sansür uygulamalarına takılmaya devam ediyor. Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi’nin Sümerpark Amfi Tiyatrosu’nda yaz boyunca sürdürdüğü ücretsiz açık hava sineması kapsamında 13 Eylül’de izleyiciyle buluşacağı duyurulan Rojbash filminin gösterimi engellendi.
Gösterime 4 gün kala Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü tarafından belediyeye gönderilen yazıda, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2024 yılında film hakkında verdiği “ticari dolaşıma ve gösterime sunulması uygun değildir” kararı hatırlatıldı. Yazıda doğrudan resmi bir yasaklama kararı yer almamasına rağmen, gösterimin “yeniden değerlendirilmesi” istenerek belediye ve film ekibi üzerinde hukuki tehdit ve baskı oluşturuldu.
Otosansür ve fiili engelleme: Ücretsiz gösterim programdan çıkarıldı
Bianet’ten Nalin Öztekin’in haberine göre, Emniyet’ten gelen bildirimin ardından film ekibi ve avukatlar hukuki değerlendirme yaptı. Gösterimin gerçekleştirilmesi durumunda doğabilecek hukuki yaptırımlar ve adli süreç kaygıları nedeniyle, 13 Eylül’deki ücretsiz gösterim çaresizlikle programdan çıkarılmak zorunda kalındı.
Daha önce İstanbul, Diyarbakır ve çeşitli kentlerdeki festivaller ile özel etkinliklerde ücretsiz olarak defalarca seyirciyle buluşan filmin, Diyarbakır’da halka açık bir belediye etkinliğinde engellenmesi tepki çekti.
Sansür kıskacı Danıştay gündeminde
Filmin vizyon ve tescil sürecine ilişkin Bakanlık engeline karşı yürütülen hukuki mücadele ise sürdürülüyor:
- Mayıs 2024’te yapılan tescil ve sınıflandırma başvurusu Kültür Bakanlığı tarafından reddedildi.
- Film ekibinin açtığı davada Ankara 3. İdare Mahkemesi, Bakanlığın kararını hukuka aykırı bularak iptal etti.
- Ancak Bakanlığın itirazı üzerine dosyayı gören Bölge İdare Mahkemesi, ilk derece mahkemesinin kararını kaldırarak sansür işlemini hukuka uygun buldu.
- Dosya şu an Danıştay nezdinde temyiz incelemesinde bulunuyor.
Yasakları anlatan filme yasak çelişkisi
Yönetmen Özkan Küçük’ün imzasını taşıyan Rojbash, yaklaşık 30 yıl önce sahneledikleri bir oyunu yeniden seyirciyle buluşturmak için bir araya gelen Kürt tiyatrocuların geçmişte uğradıkları baskı, yasak ve sürgün süreçlerini konu alıyor. Konusu Kürt sanatsal üretimi üzerindeki devlet baskısı olan bir filmin, günümüzde tekrar örtülü polis baskısıyla engellenmesi dikkat çekici bir çelişki oluşturdu.
Sürece dair konuşan Yönetmen Özkan Küçük, Türkiye’de iktidarın “barış ve demokratikleşme” söylemlerini geliştirdiği bir dönemde Kürt diline ve sanatına dönük bu kısıtlamaların kabul edilemez olduğunu belirterek, “Buralardan başlamaz mı acaba bu barış, demokratikleşme ya da Kürtlerin haklarıyla ilgili adımlar?” sözleriyle tepkisini dile getirdi.