Pandemi sonrasında iş cinayetlerinin en fazla yaşandığı yıl olan 2025, İSİG Meclisi’nin raporuna göre “olağanlaştırılmış bir iş cinayetleri rejiminin” ürünü. Raporda, işçi ölümlerinin tekil kazalar değil; neoliberal politikalar, yoksullaştırma, güvencesiz çalışma ve sermaye birikim modeliyle doğrudan ilişkili yapısal bir sonuç olduğu vurgulandı.
Çocuk işçiliği kitleselleştirildi, ölümler görünür hale geldi
İSİG Meclisi verilerine göre çocuk işçi ölümleri son iki yılda belirgin biçimde arttı.
2024’te 71 olan çocuk işçi ölümü, 2025’te 94’e yükseldi. Resmi istatistiklerde her yıl 13–14 çocuk işçi ölümü kayda geçerken, İSİG Meclisi 2013’ten bu yana her yıl ortalama 60’ın üzerinde çocuğun çalışırken öldüğünü tespit ediyor.
Rapora göre çocuk işçiliğinin bugünkü boyutlara ulaşmasının arka planında, AKP döneminde derinleştirilen yoksullaştırma politikaları ve eğitim sisteminin piyasaya göre yeniden yapılandırılması yer alıyor. Eğitim “gelecek sağlamayan” bir alana dönüştürülürken, çocuklar giderek daha erken yaşlarda işgücü piyasasına itiliyor.
MESEM’ler çocuk emeğinin merkezine dönüştü
Çocuk işçiliğinin kent merkezlerine taşınmasında Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) belirleyici bir rol oynuyor. Rapora göre yüz binlerce çocuk, “eğitim” adı altında haftanın büyük bölümünde işyerlerinde 10–12 saat çalıştırılıyor. Ücretlerin büyük bölümü İşsizlik Sigortası Fonu’ndan karşılanırken, patronlar için MESEM’ler ücretsiz ve örgütsüz işgücü havuzu işlevi görüyor.
17 Ocak 2025’te yayımlanan yönetmelikle mesleki eğitimin ortaokul düzeyine kadar indirilmesi ise çocuk işçiliğinin yaşını 10–11’e düşüren yeni bir eşik olarak değerlendiriliyor. İSİG Meclisi, bu politikanın arkasında TÜSİAD ve MÜSİAD gibi sermaye örgütlerinin taleplerinin bulunduğunu vurguluyor.
Tarım, sanayi ve OSB’ler çocuklar için ölüm alanlarına dönüştü
Rapora göre çocuk işçi ölümlerinin yaklaşık yüzde 30–35’i tarım sektöründe gerçekleşiyor. Ancak önceki yıllardan farklı olarak, çocuk işçiliğinin ağırlık merkezi artık kentler, OSB’ler ve sanayi havzaları. Pandemi sonrası derinleşen ekonomik krizle birlikte kentsel yoksulluk artarken, çocuk işçi ölümleri de kent merkezlerinde ve çeperlerinde görünür hale geldi.
İSİG Meclisi, bu tabloyu “çocuk işçiliğinin meşrulaştırılması ve normalleştirilmesi” olarak tanımlıyor. Eğitim, meslek edinme ve suçtan uzak tutma söylemleriyle çocuk emeğinin sömürüsü ve ölümler maskeleniyor.
İş cinayetleri sadece işyerinde alınacak önlemlerle durdurulamıyor
Raporda iş cinayetlerinin yalnızca iş sağlığı ve güvenliği tedbirleriyle açıklanamayacağı belirtiliyor. Uzun çalışma saatleri, aşırı iş yükü, düşük ücret, sendikasızlaştırma, grev yasakları ve denetimsizlik, ölümlerin temel nedenleri arasında yer alıyor.
2025 yılında iş cinayetlerinin başlıca nedenleri arasında trafik ve servis kazaları, yüksekten düşme, ezilme-göçük, kalp krizi ve beyin kanaması ilk sıralarda yer aldı. İSİG Meclisi, özellikle trafik kazası olarak kayda geçen şoför ölümlerinin gerçekte birer iş cinayeti olduğunu vurguluyor.
Ölenlerin yüzde 97’si sendikasız
Rapora göre 2025’te hayatını kaybeden işçilerin yüzde 97,6’sı sendikasızdı. Bu durum, sendikal örgütlülüğün zayıflatılmasının iş cinayetleriyle doğrudan ilişkisini bir kez daha ortaya koydu. İSİG Meclisi, “iş cinayetlerini işçi örgütlülüğü ve işçi denetimi önler” vurgusunu yineledi.
İSİG Meclisi’nden çağrı: çocuk işçiliğine karşı koordinatif mücadele
İSİG Meclisi, çocuk işçi ölümlerine karşı mücadelenin yalnızca kayıt tutmakla sınırlı kalamayacağını belirterek, toplumun tüm kesimlerini kapsayan koordinatif bir mücadele hattı çağrısı yaptı. MESEM’ler, parasız eğitim, çocuk bütçesi, uyuşturucu ve çetelere karşı mücadele başlıklarının birleştirilmesi gerektiği vurgulandı.
Raporda özellikle, çocukların ve genç işçilerin özne olduğu özgün örgütlenme biçimlerinin hayati önemde olduğu ifade edildi. İSİG Meclisi’ne göre çözüm, “sorunun esas muhatabı olan çocukların ve gençlerin ellerinde”.
İSİG Meclisi’nin raporunun tamamına bu linkten ulaşabilirsiniz: İş Cinayetlerine ve Çocuk İşçiliğine Karşı Mücadeleye… 2025 yılında en az 2105 işçi iş cinayetlerinde hayatını kaybetti – İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi