TBMM Okul Saldırılarını ve Çocuklar için Dijital Riskleri Araştırma Komisyonu ile Çocuğa Karşı Şiddet, İhmal ve İstismarı Araştırma Komisyonu’nda, çocukların hem fiziksel hem de dijital dünyada karşı karşıya kaldığı küresel ve yerel tehditler masaya yatırıldı. Uzmanlar, çocukların dijital mecralarda yalnız bırakıldığına dikkat çekerek okullarda acil önlemler alınması çağrısında bulundu.
Okullara “Tehdit Değerlendirme Ekibi” ve akıllı cihaz sınırı önerisi
Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halil İbrahim Bülbül, komisyonda yaptığı sunumda çocukların dijital dünyada karşılaştıkları risklerin toplumsal bir halk sağlığı ve güvenlik meselesi olduğunu vurguladı. “Olay olmadan önce müdahale hayat kurtarır” diyen Bülbül, şu önerileri sıraladı:
- Tasarım Yoluyla Güvenlik: Oyun ve yazılımların tasarım aşamasındayken güvenlik önlemleriyle üretilmesi, yaşa uygun filtreler ve çocuk dostu şikâyet mekanizmalarının zorunlu hale getirilmesi gerekiyor.
- Tehdit Değerlendirme Ekipleri: Güvenli eğitim ortamı için her okulda “Tehdit Değerlendirme Ekibi” kurulmalı. Bu ekip, küçük büyük fark etmeksizin okuldaki tüm olayları günlük olarak kayıt altına alarak zararlı durumlara karşı önceden önlem geliştirmeli.
- Cihazlara Erişim Sınırı: Okullarda akıllı telefon, akıllı saat ve tablet gibi internete entegre cihazlara erişim sınırlaması getirilmeli; rehber öğretmen ve psikolog sayısı artırılmalı. Sınıf başkanları da eğitilerek akranlarındaki olumsuz davranışları ilgililere bildirmeli.
“Çocuklarımızı dijital dünyada yalnız bırakıyoruz”
Kastamonu Üniversitesi Yapay Zekâ Çalışmaları Koordinatörü Prof. Dr. Selman Tunay Kamer ise ebeveynlerin çocuklara teknolojik imkânlar sağladığını ancak onları sanal dünyada yalnız bıraktığını ifade etti.
Kamer, çocukların dijital dünyadaki savunmasızlığını şu sözlerle özetledi:
“Yetim Vakfı’nın kullandığı çok güzel bir kavram var: ‘Dijital yetim’. Çocuklarımızı tek başına bırakıyoruz, çocuklarımız o mecralarda yetişkinlerin dahi üstesinden gelemediği birçok sorunla karşı karşıya kalıyorlar.”
Kamer, risklerin önüne geçilmesi için Türkiye’ye girecek oyunların yaş ve içerik bakımından önceden denetlenmesini sağlayacak bir “dijital denetleme kurulu” ile “oyun derecelendirme kuruluşu” kurulmasını önerdi. Ayrıca sosyal medya platformları, MEB, İçişleri Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, BTK ve aileleri koordine edecek ortak bir çatı yapının kurulması gerektiğini belirtti.
Korkunç Bilanço: Dünyada 1 milyar çocuk şiddet mağduru
TBMM Çocuğa Karşı Şiddet, İhmal ve İstismarı Araştırma Komisyonu raporunda ise çocukların uğradığı küresel şiddetin boyutları gözler önüne serildi:
- 1 Milyar Çocuk Tehlikede: Dünyada yaklaşık 1 milyar çocuğun herhangi bir şiddet türüne maruz kaldığı tahmin ediliyor. İhmal ve istismara yönelik önleme hizmetleri, yüksek gelirli ülkelerde dahi yetersiz kalıyor.
- 10 Çocuktan 9’u Şiddet Görüyor: BM verilerine göre, düşük ve orta gelirli 69 ülkede 1 ila 14 yaş arasındaki her 10 çocuktan 9’u psikolojik saldırganlık ve fiziksel şiddete maruz kalıyor.
- En Büyük Risk 3 Yaş Altında: Çocuklara yönelik kötü muameleye bağlı ölümlerin üçte ikisine “ihmal” neden oluyor. Kötü muamele veya ihmal sebebiyle ölüm riski en yüksek olan grubu ise 3 yaşın altındaki çocuklar oluşturuyor.