Haber Merkezi, (SH)
Avrupa Uzay Ajansı (ESA) tarafından Temmuz 2023’te uzaya fırlatılan Euclid Uzay Teleskobu, gökyüzünün üçte birini ve evrenin 10 milyar yılı aşkın tarihini kapsayan dev bir kozmik harita hazırlama hedefi doğrultusunda kritik bir eşiği geçti. The Guardian’ın aktardığına göre, telescopun elde ettiği ilk kapsamlı veri seti araştırmacıların kullanımına sunuldu.
Misyonun temel amacı, evrenin yaklaşık yüzde 70’ini oluşturduğu tahmin edilen karanlık enerji ile yüzde 25’ini kapladığı öngörülen karanlık maddenin doğasını anlamak. Görevin Britanya’daki yer operasyonlarını yürüten Edinburgh Üniversitesi’nden Prof. Andy Taylor, Hubble Uzay Teleskobu’nun yüksek çözünürlük sunmasına karşın gökyüzünün sınırlı bir bölümünü tarayabildiğini hatırlatarak, Euclid’in hem yüksek çözünürlüğü koruduğunu hem de evrenin çok geniş alanlarını haritalayabildiğini vurguladı.
60 milyon olası kuasar ve güçlü kütle çekimsel merceklenme
Yayımlanan ilk veriler, Euclid’in görev süresi boyunca tarayacağı toplam gökyüzü alanının yaklaşık yüzde 14’üne karşılık geliyor. Veri setinde 900 milyonu aşkın galaksinin yanı sıra, uzak galaksilerin merkezlerindeki süper kütleli kara deliklerin enerjisiyle yüksek parlaklığa ulaşan 60 milyondan fazla olası kuasar bulunuyor.
Verilerde ayrıca daha önce nadir rastlandığı düşünülen “güçlü kütle çekimsel merceklenme” olgusuna dair çok sayıda aday örnek de tespit edildi. Öndeki bir galaksinin kütle çekiminin, arkasındaki daha uzak bir galaksiden gelen ışığı bükerek parlak yaylar veya halkalar şeklinde büyütmesiyle oluşan bu etki, karanlık maddenin varlığı sayesinde belirginleşiyor.
Bilim insanları, bu merceklenme verilerini analiz ederek karanlık maddenin yapısına dair teorileri sınama imkânı bulacak. Prof. Taylor, elde edilen verilerin şimdiye dek ulaşılan en büyük yüksek çözünürlüklü evren görüntüsü olduğunu belirterek, araştırmaların bilinmeyen pek çok kozmik olguyu gün yüzüne çıkaracağını ifade etti.