Haber Merkezi, (SH), (MMY)
Türkiye’de giderek ağırlaşan barınma krizine ve fahiş kira artışlarına karşı kurulan Kiracılar Sendikası, ilk genel buluşmasını İstanbul Bostancı’daki Birleşik Metal-İş Sendikası Konferans Salonu’nda yaptı. Yurttaşların yanı sıra siyasi parti, sendika ve demokratik kitle örgütü temsilcilerinin katıldığı toplantının açılış konuşmasını sendikanın kurucu üyelerinden avukat Elif Yücel gerçekleştirdi.
Aliağa’daki HABAŞ fabrikasında 19 işçinin yaşamını yitirdiği iş cinayetini hatırlatan Yücel, emeğin karşılığıyla insanca yaşama hakkının birbirinden ayrılamayacağını vurgulayarak şunları söyledi:
“HABAŞ’ta yaşanan katliamın ardından bir işçinin ‘Her gün 12, 16, 20 saat çalıştırılıyoruz; ne kiraya yetiyor ne çoluk çocuğa, insan gibi yaşamak istiyoruz’ sözü hepimizin gerçeğidir. Yüksek kiralar, tahliye baskıları ve güvencesiz sözleşmeler kişisel değil, sistemsel bir sorundur. Çözümü de bireysel değil, ortak mücadelededir.”
“Kadınlar yüksek kiralar yüzünden şiddet gördükleri evlerden ayrılamıyor”
Sendikanın kurucu üyelerinden çevre mühendisi Çağla Aydın ise barınma krizinin yaşam hakkını doğrudan tehdit ettiğini belirtti. Gidecek yeri olmadığı için otobüste uyurken yaşamını yitiren öğretmeni, kirasını ödeyemediği için sığındığı otomobilde yanarak ölen Cemal Ertürk’ü ve köprü altında yaşamaya mahkûm edilen 72 yaşındaki yurttaşı hatırlatan Aydın, krizin toplumsal cinsiyet boyutuna da dikkat çekti:
“Türkiye’de her gün ortalama bir kadının öldürüldüğünü biliyoruz ve kadınlar yüksek barınma masrafları nedeniyle şiddet gördükleri evlerden ayrılamaz hale geliyor. Diğer yanda yalnızca İstanbul’da 750-800 bin konut kiraya bile verilmeden yatırım aracı olarak boş tutuluyor. İkiden, üçten fazla konutu olanlara yönelik özel yaptırımlar uygulanmalı, konut bir meta olmaktan çıkarılmalıdır.”
9 milyon hane gelirinin yüzde 40’ından fazlasını kiraya veriyor
Kurucu üyelerden şehir plancısı Fatma Eryıldız, krizin boyutlarını çarpıcı verilerle ortaya koydu. 2019 yılında tek bir asgari ücretle ödenebilen ortalama bir kiranın bugün 1,7 asgari ücrete ulaştığını belirten Eryıldız, şu bilgileri paylaştı:
- OECD Zirvesi: Türkiye, OECD ülkeleri arasında kira artışında ilk sırada, kira-hanehalkı geliri oranında ise 35 ülke arasında 34’üncü sırada yer alıyor.
- Yoksulluk Yükü: Türkiye’de 9 milyon kiracı hane, gelirinin yüzde 40’ından fazlasını kiraya ayırdığı için eğitim, sağlık ve beslenme gibi temel ihtiyaçlarından kısmak zorunda kalıyor.
- İstanbul Tablosu: Ortalama aylık kiranın 50 bin liraya ulaştığı İstanbul’da son bir yılda Bağcılar’da yüzde 77, Fatih ve Zeytinburnu’nda ise yüzde 71 oranında kira artışı yaşandı. Kiracıların yüzde 20’si evini ısıtamıyor, yüzde 40’ı ise zorunlu tadilatları yaptıramıyor.
“Dernek değil sendika kurduk, çünkü masaya oturma gücü istiyoruz”
Sendikanın örgütlenme modelini anlatan şehir plancısı Bilge Avcı, milyonlarca işçinin, emeklinin, öğrencinin ve esnafın aynı sistemik sömürüyle karşı karşıya olduğunu vurguladı. Avcı, “Evsiz insanlar ve insansız evler aynı kentte yan yana duruyor. Bir dernek değil sendika kurmayı tercih ettik; çünkü dernekler dayanışma yürütür, sendika ise güç dengesini değiştirir ve masaya oturma gücü yaratır. Mülk sahibi karşısında artık yalnız bir kiracı değil, örgütlü kiracıların sendikasını bulacak” dedi.
Avcı, sendikanın kiralık sosyal konut üretimi, boş konutların kamusal değerlendirilmesi, çoklu konut sahiplerinin kademeli vergilendirilmesi ve turistik kiralamaların sınırlandırılması için mücadele yürüteceğini açıkladı. Toplantıda DEM Parti İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek de söz alarak dayanışma mesajı verdi.
Kiracılar anlattı: “Ücretimizin yüzde 80’i kiraya gidiyor”
Toplantıya katılan kiracılar da yaşadıkları barınma çıkmazını paylaştı. 10 yıl önce bir asgari ücret olan kirasının bugün üç asgari ücrete dayandığını belirten Süha Fazlı, ev sahiplerinin evi boş tutma gücü varken kiracının sokakta kalma lüksü olmadığını ifade etti.
İşten çıkarıldığını ve eşinin geliri olmasa sokakta kalacaklarını anlatan Nursenem Dikmen, en yüksek işsizlik maaşının dahi kiralarının yarısına yetmediğini söyleyerek sendikanın kuruluşunun yalnızlık duygusunu kırdığını belirtti. Üniversite öğrencisi Umut Özgür Şahin, 200’den fazla dairesi bulunan müteahhit ev sahiplerinin yasal sınırlara uymadığını aktarırken; yeni mezun Alperen Enes ise Kadıköy’de üç ev arkadaşıyla kaldıkları binadan karot alınması nedeniyle taşınmak zorunda kalacaklarını ve yeni kiralara gelirlerinin yaklaşık yüzde 80’ini vereceklerini dile getirdi.
