(…) Geçen yıl gerçekleşen enflasyon yerine, beklenen enflasyona dayanılarak asgari ücrete yüzde 30 zam yapılmış, alınacak maaş da 22 bin 104 lira olarak açıklanmıştı. Yüzde 30 maaş zammına karşı dönemin enflasyon oranı ise yüzde 44,38’di. Geçen yıl enflasyon tahminleri 11 ay içinde 4 kez revize edildi. 2025 yılının 11. ayına girerken TÜİK, Ekim ayı enflasyon verilerini açıkladı. Bu verilere göre yıllık enflasyonun yüzde 32,87 seviyesinde olduğu belirlendi. Buna göre Kasım 2025’te asgari ücret eriyerek 14 bin 839 lira seviyesine düştü. Hükümet, asgari ücretteki bu erimenin telafisi için Temmuz 2025’te ara zam yapmadığı için asgari ücretlinin aldığı ücretle açlık sınırı arasındaki makas da büyüdü.
Uluslararası sermayenin önerileri esas alındı
Asgari ücret tespitinde, ülkenin içinde bulunduğu ekonomik ve sosyal durum, ücretlilerin geçinme endeksi, gerçek enflasyon oranları ve asgari ücretlinin aile durumu gibi kriterlerin esas alınması gerekirken bunlar yapılmadı. Uluslararası sermayenin bu konudaki tahminleri ve önerileri esas alındı.
Uluslararası Kredi Derecelendirme Kuruluşu Moody’s, Temmuz 2025’te Türkiye’nin kredi notunu B1’den Ba3’e yükseltirken, maaş artışlarının gerçekleşen değil, beklenen enflasyona göre yapılması şartını öne çıkarmıştı.
New York merkezli yatırım bankası Morgan Stanley, Ekim 2022 tarihli raporunda Türkiye’de asgari ücrete yüzde 20–25 oranında zam yapılacağını ve bu artışın ardından da asgari ücretin 26 bin 524 lira ile 27 bin 630 lira arasında olabileceği tahmininde bulunmuştu.
ABD’li JPMorgan Bankası, bu yılın Aralık ayı başlarında hazırladığı raporda Türkiye’deki asgari ücret için yüzde 25 zam önermiş ve bunun 12 aylık beklenen enflasyonla uyumlu olduğunu belirtmişti.
Bu önerilere ve tahminlere Asgari Ücret Komisyonu’nun çok küçük bir farkla uyduğu da görülmektedir. JPMorgan’un önerdiği zam yüzde 25 olarak uygulansaydı asgari ücret o zaman 27 bin 630 lira olacaktı. Asgari Ücret Komisyonu bu rakama sadece 445 liralık bir ekleme yapmıştır. (…)
Asgari Ücret Komisyonu
Asgari Ücret Komisyonu, en çok işçi bulunduran Türk-İş Sendikası, en çok işveren kuruluşu bulunduran Türkiye İşveren Sendikaları Federasyonu (TİSK) ve hükümetten beşer temsilci olmak üzere 15 kişiden oluşmaktadır. Bu komisyonun kuruluşu ve işleyişi antidemokratik olduğu için alınan kararlar da genellikle işçilerin itirazı ile karşılaşmıştır. Asgari ücret tespitinde asıl karar verici hükümettir. Üye sayısı fazla diye Türk-İş’in komisyona katılmış olması sonuç almada işe yaramamıştır.
Türk-İş’in tutumu
Asgari Ücret Tespit Komisyonu’na yasa gereği 50 yıldır katılan Türk-İş, genelde mevcut hükümetlere ters düşmeme eğiliminde olmuş ve yıllarca bu komisyonda etkisiz bir sendikal kuruluş olarak görevini sürdürmüştür. Toplantılarda kararlı bir şekilde işçinin haklarını savunmamış, eleştirilerini ise düşük seviyede yapmış ve çoğunlukla komisyonda alınan kararlara şerh koyma yolunu seçmiştir. 2000 yılından itibaren bugüne dek katıldığı 29 Asgari Ücret Tespit Komisyonu toplantısında alınan kararlara 26 kez şerh koyan Türk-İş, 3 karara da evet demiştir. Peki sonuç ne olmuştur? Hükümet ve işveren heyeti temsilcileri yine kendi bildikleri yolda yürümüşlerdir.
Geçen yıl gerçekleştirilen Asgari Ücret Tespit Komisyonu’na katılan Türk-İş, o dönem istediği asgari ücret miktarını ilk iki toplantıda telaffuz etmedi. Asgari ücretlilerin tepkileri üzerine üçüncü toplantı sonrasında dört farklı iş kolunda çalışan emekçinin 29 bin 583 lira olan ücret talebinin olduğu imzalı dilekçesini kamuoyu ile paylaştı. O günlerde komisyon toplantılarına bir ön çalışma ve ücret teklifi ile gelmeyen Türk-İş Genel Başkanı Ergün Atalay, yaptığı açıklamada “2025 yılında asgari ücret rakamının yüzde 45 enflasyon oranı üzerine yüzde 20 refah payı eklenerek 29 bin 583 lira olmasını talep ediyoruz.” dedi. İstenen rakamın verilmemesi durumunda imza atmayacaklarını açıklayan Genel Başkan Atalay, talebin karşılanmayacağını bildiği için son toplantıya katılmayarak sorumluluğu üzerinden attı.
Asgari Ücret Tespit Komisyonu üye dağılımı ve komisyonun işleyişindeki adaletsizlikleri yıllardır yüksek sesle dile getirmeyen Türk-İş, 24 Aralık 2024 tarihinde aldığı kararla, “komisyonun yapı ve işleyişine” ilişkin bir düzenleme yapılmadığı gerekçesiyle 2026 yılı Asgari Ücret Tespit Komisyonu’na katılmayacağını açıkladı. Genel Başkan Ergün Atalay, bu yılki Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nda yer almamalarının gerekçesini 2025 Aralık ayı içinde Hacettepe Üniversitesi’nde düzenlenen Çalışma Hukuku Buluşmaları’nda yaptığı konuşmada şöyle açıklamıştı: “Konu mankeni olmamak için bu komisyonda bulunmadık. İşçi temsilcilerinin alınan kararlarda etkisi yok.”
Komisyonda en çok üyeye sahip sendika olarak görev alan Türk-İş’in kendi konumunu tanımlaması ve kararların işveren heyeti ile hükümet temsilcileri tarafından alındığını seslendirmesi için ille de bu kadar yılın geçmesi mi gerekiyordu? (…)
Yazının tümünü şuradan okuyabilirsiniz: https://kisadalga.net/yazar/asgari-ucret-acligin-yeni-adi-136163