Haber Merkezi, (SH)
Bakanlık, Sıfır Atık Hareketi kapsamında yürütülen çalışmalar doğrultusunda plastik atıkların azaltılması için yeni adımlar atıyor. Bu çerçevede yayımlanan 2025–2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası doğrultusunda hazırlanan yönetmelik taslağı tamamlanma aşamasına geldi.
Hangi ürünler yasaklanacak?
Taslak düzenleme kapsamında çevreye zarar verdiği belirtilen şu ürünlerin piyasaya arzının yasaklanması planlanıyor:
- Plastik çatal, bıçak, kaşık ve yemek çubukları
- Plastik tabaklar
- Plastik pipetler
- Plastik çubuklu kulak pamukları
- Genleştirilmiş polistiren (EPS/köpük) gıda ve içecek kapları
- Köpük içecek bardakları
Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle yılda yaklaşık 1,5 milyon ton karbondioksite eşdeğer emisyonun önlenmesi ve 1,5 milyar lira civarında atık yönetim maliyetinden tasarruf edilmesi öngörülüyor.
Alternatif ürünler teşvik edilecek
Tek kullanımlık plastik ürünlerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi çevre dostu alternatiflerin kullanılması planlanıyor. İlerleyen süreçte kısmen plastik içeren içecek bardakları, gıda kapları, kargo poşetleri, ıslak mendiller ve temizlik bezleri için de kısıtlama ve işaretleme gibi uygulamalar gündeme gelebilecek.
TÜİK araştırması: Destek yüksek
Bakanlık, yeni düzenleme için Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile vatandaşların tek kullanımlık plastiklere yönelik tutumlarını inceleyen bir araştırma gerçekleştirdi. Araştırmaya göre:
- Katılımcıların %77,65’i günlük yaşamda tek kullanımlık plastiklerin daha az kullanılmasını destekliyor.
- %72,52’si bu ürünleri daha az satın alma fikrini destekliyor.
- %60,02’si bazı tek kullanımlık plastiklerin tamamen yasaklanmasını olumlu buluyor.
Türkiye’de tüketim yüksek
Türkiye’de 2022 yılında kulak pamuğu çubuğu, plastik çatal-kaşık, tabak, pipet, karıştırıcı, gıda kapları ve plastik bardak gibi ürünler dahil olmak üzere toplam 709 bin tonun üzerinde tek kullanımlık plastik tüketildiği belirtildi.
Avrupa’da da yasaklar uygulanıyor
Avrupa Birliği’nin 2019’da kabul ettiği Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi kapsamında birçok Avrupa ülkesi benzer yasakları uygulamaya başladı.
Fransa kapsamlı yasaklar getirirken, Almanya üreticilerden raporlama talep eden finansal mekanizmalar kurdu. İspanya plastik ambalajlara vergi uygularken, Hollanda bazı ürünler için ücretlendirme ve aşamalı kaldırma politikaları uyguluyor. İrlanda ve İtalya da direktif doğrultusunda farklı düzenlemeleri yürürlüğe koydu.
Hazırlanan yönetmeliğin, sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinin görüşlerinin alınmasının ardından son halinin verilerek yıl sonunda yürürlüğe girmesi bekleniyor.