ABD’de dün yapılan seçimlerde, Demokrat Parti’den New York belediye başkanlığına aday olan Zohran Kwame Mamdani, oyların yüzde 50,4’ünü alarak ve en yakın rakibi Andrew Cuomo’ya 9 puan fark atarak solun zaferini ilan etti. Seçime katılım oranı da bu kez, 2 milyonu aşkın New Yorklunun oy kullanması ile, 1969 yılından sonraki en yüksek düzeyde gerçekleşti.
Cuomo, New York Belediye Başkanlığı için yapılan ön seçimde AOÇ (Alexandrıa Ocasio-Cortez) ve Bernie Şanders tarafından da desteklenen Mamdani’ye karşı kaybedince bağımsız aday olmuştu. Neredeyse 40 yıldır New York’ta DP’nin ağır toplarından biriydi. Savcılık, valilik ve Clinton yönetiminde bakanlık yapmıştı. Hakkında cinsel taciz ve yolsuzluk suçlamalarıyla açılan soruşturmalar yüzünden dört yıl önce istifa etmek zorunda kalmıştı ama New York’un DP’li milyarderleri onun arkasında duruyordu. Oylamadan önceki günlerde Trump ve Elon Musk da, Mamdani seçilmesin diye, seçmenlerine Cuomo’yu destekleme çağrısı yaptı. Belli ki Cumhuriyetçi seçmenlerin çoğu bu çağrıya uydu, çünkü kendi partilerinin adayı Curtis Sliwa yüzde 7,2 ile nal topladı.
34 yaşındaki Mamdani, Hint asıllı bir film yönetmeni (Mira Nair) ile gene Hint asıllı Ugandalı bir akademisyen olan Columbia Üniversitesi hocalarından Profesör Mahmood Mamdani’nin oğlu. Ebeveynleri ona, sömürgeciliğe ve emperyalizme karşı mücadelenin önde gelen Afrikalı liderlerinden Ghana’nın ilk cumhurbaşkanı Nkrumah’tan esinle, Kwame adını da koymuş. 1892’den bu yana şehrin en genç belediye başkanı, ilk Müslüman (Şii) belediye başkanı ve Afrika (Uganda, Kampala) doğumlu ilk belediye başkanı olacak.
Mamdani, Sanders’in 2016’daki seçim kampanyasından beri kendisinin sosyalist olduğunu belirtiyor ve Amerika’nın Demokratik Sosyalistleri partisinin bir üyesi. Seçimlere Demokrat Parti listelerinden, ön seçimleri sınırlı maddi imkanlarla ama geniş bir toplumsal seferberlikle kazanarak giren ve ABD’deki en büyük sosyalist örgütlenme olan bu topluluk, New York’tan iki dönem üst üste seçilen Ocasio-Cortez de dahil, önceki seçimlerde 7 milletvekilliği kazanmıştı. Şu anda da 3’ü milletvekili olmak üzere, ulusal veya yerel düzeylerde görev yapan 250’yi aşkın seçim kazanmış üyesi var.
Mamdani, Gazze soykırımına karşı çıktığı ve Filistin davasını desteklediği için hem Cumhuriyetçiler hem de kurulu düzen yandaşı Demokratlar, bir kısım medya ve sermaye çevreleri tarafından antisemit (Yahudi düşmanı) ve terörizm destekçisi olarak damgalanmıştı. Ama ön seçim sırasında Cuomo’ya karşı başka bir aday olan Yahudi asıllı Brad Lander ile birbirlerini desteklediler. Mamdani’nin kutlama şenliğinde Lander de sahneye çıkarıldı. Mamdani, kimi Yahudi örgütleri ve dini kurumlarıyla iyi ilişkileri sayesinde Yahudi seçmenlerden de yüzde 30’un üstünde oy aldı.
Mamdani mitinglerinde İngilizce, Hintçe ve İspanyolca konuşarak çok dilliliğini öne çıkardı; her türlü ayrımcılığa ve ırkçılığa karşı da net bir tutum sergiledi.
Bununla birlikte Mamdani’nin kampanyası, kimlik sorunları ve talepleri üzerinden değil, güçlü bir halk hareketi ile New Yorkluların günlük hayatlarını iyileştirmeye odaklanan seçim vaatleri üzerinden yürütüldü. Programında, kiraları dondurmak, düşük fiyatlı sosyal konutlar inşa etmek, toplu taşıma araçlarını ve belediye kreşlerini ücretsiz hale getirmek, gıda fiyatlarını düşürmek amacıyla şehrin beş bölgesinde birer mağaza açmak, işçi sınıfı için saatlik asgari ücreti 16,5 dolar seviyesinden 2030’a kadar 30 dolara çıkarmak, çalışma hayatı ve sağlık hakları dahil LGBTQİ+ ve engelli bireyleri, hamile kadınları dışlanmaya karşı korumak, karbon salımını azaltmak için 500 kamu okulunun çatısını güneş panelleriyle donatarak yenilemek, keza bina sahiplerini vergi kredileriyle aynı yönde teşvik etmek, 500 yeşil okul bahçesi yapmak ve asfaltla kaplanmış yerleri yeşil alana çevirmek gibi pek çok önlem var. Bu önlemlerin getireceği mali yük, zenginlere (yıllık geliri 1 milyon doların üzerinde olanlara) uygulanan yüzde 2’lik bir ikamet vergisiyle ve şirketlere uygulanan kurumlar vergisinde artışla karşılanacak. Mamdani, ayrıca, New York ve Columbia gibi özel üniversitelere ait mülklerin vergi muafiyetini kaldırıp elde edilecek gelirle New York Şehir Üniversitesine destek sağlamayı öngören bir yasa tasarısı da sunmuş bulunuyor.
Zohran Mamdanı, Trump’ın New York’a federal devlet desteğini kesme tehdidine rağmen seçimi kazandı. Trump’ın bu tehdidi hayata geçirmek için elinden geleni yapacağına şüphe yoksa da her istediğini yapabileceği şüpheli. Mamdani’nin işini hayli zorlaştırması ve programını aksatması olasıdır ama onun da arkasında halk desteği var. Mamdani ileriye doğru her adım attığında bu desteğin daha da artacağı öngörülebilir.
Cumhuriyetçiler ise, Trump’ın ikinci başkanlık döneminin ilk önemli seçimlerinde New York belediye başkanlığının yanı sıra, Virginia ve New Jersey’deki valilik seçimlerini de kaybetti. Virginia’da Demokrat aday Abigail Spanberger, eyaletin ilk kadın valisi, New Jersey’de ise Demokrat Mikie Sherrill eyaletin ilk kadın Demokrat valisi olacak. Her ikisi de DP’nin merkeze yakın bir siyasetçilerinden. Öte yandan California’da da seçim bölgelerinin yeniden düzenlenmesi konusundaki seçim Demokratlar lehine sonuçlanmış bulunuyor.
Gene de buralar Demokratların daha şanslı olduğu eyaletlerden sayılır ve seçim sonuçları Trump’ın kitle desteğinde azalma olup olmadığını görmek için bir fikir vermeye yetmez. Bunu görmek için diğer eyaletlerdeki ara seçim sonuçlarını beklemek gerekecek.