ABD’de jet yakıtı fiyatları, ortadoğu’daki çatışmaların yakıt arzında sıkıntıya yol açmasıyla birlikte, birkaç hafta içinde iki katından fazla arttı ve havayolu şirketlerinde kaygı yarattı.
Havayolu şirketlerinin en büyük gider kalemlerinden birini jet yakıtı oluşturuyor.
Ortadoğu ülkeleri, günde yaklaşık 1,1 milyon varil jet yakıtı ihraç ederek küresel tüketimin yaklaşık yüzde 15-17’sini karşılıyor. Ancak İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğini önemli ölçüde sınırlaması nedeniyle jet yakıtı arzının büyük bir kısmı piyasalara ulaştırılamıyor.
Argus ABD Jet Yakıt Endeksi’ne göre, fiyatlar 27 Mart itibariyle galon başına yaklaşık 2,17 dolardan 4,57 dolara yükseldi.
Havayolu şirketleri, stokların birkaç hafta içinde tükenebileceği, bunun da uçak bilet fiyatlarında artış ve uçuş iptalleri riskini birlikte getirebileceği konusunda uyarıda bulunuyor.
‘Bilet fiyatlarına yansımaya başladı’
Havayolları şimdiden ayarlamalar yapmaya basladı.
United Airlines Yürütme Kurulu Başkanı (CEO) Scott Kirby, yakıt maliyetlerindeki artış nedeniyle, kısa vadede planlanan uçuşları yaklaşık yüzde 5 azaltacaklarını söyledi. Kirby, fiyatların böyle devam etmesi halinde, sadece jet yakıtının yıllık giderlerine 11 milyar dolar ek maliyet getirebileceğini de belirtti. United Airlines, yoğun olmayan dönemlerdeki hizmetlerini de azaltıyor ve savaş nedeniyle İsrail ve Dubai seferleri için yaptığı gibi, seçilmiş bazı uluslararası rotaları askıya alıyor,
Delta Airlines Yürütme Kurulu Başkanı Ed Bastian jet yakıtlarındaki fiyat artışının yalnızca Mart ayında 400 milyon dolar kadar ek maliyet getirdiğini söyledi. Bastian, şirketin hızla harekete geçtiğini ve bu yüksek maliyetleri bilet fiyatlarına yansıtmaya başladığını ifade etti.
American Airlines da yakıt masrafının ilk çeyrek giderlerine yaklaşık 400 milyon dolar daha ekleyeceğini tahmin ediyor.
Fiyat artışının etkisi, ABD havayolu şirketlerinin ötesine de yayılıyor.
Lufthansa ve Air France-KLM yöneticileri de dahil olmak üzere Avrupalı havayolu şirketlerinin yöneticileri, Orta Doğu’daki uzun süreli bir çatışmanın bilet fiyatlarını artıracağını, zaten kısıtlı olan yakıt arzını daha da zorlayacağını, hatta aksamaların devam etmesi halinde jet yakıtının tükenebileceğini belirtti.
Havayolu şirketleri bu baskılara şimdiden karşılık veriyor. Air France-KLM uzun mesafeli uçuş bilet fiyatlarını artırmayı planlarken, Cathay Pacific ve birçok Asya havayolu şirketi yakıt ek ücretlerini artırıyor. SAS, artan maliyetler nedeniyle Nisan ayında yaklaşık 1.000 uçuşu iptal edeceğini açıkladı. Qantas ve Thai Airways de fiyat ve uçuş programlarında ayarlamalar yapıyor.