1. Önce: Yatırım fonu nedir?

Yatırım fonu, çok sayıda yatırımcının parasının bir havuzda toplanarak hisse senedi, tahvil, para piyasası araçları veya benzeri finansal varlıklara yatırıldığı bir sistem.

Yatırımcı doğrudan bütün hisseleri satın almak yerine fonun katılma payını satın alıyor. Fonun yöneticisi ise toplanan parayı belirlenen yatırım stratejisi doğrultusunda yönetiyor.

Normal koşullarda sistem şöyle işliyor:

Yatırımcı → Fon → Portföy yönetim şirketi → Hisse/finansal varlık → Getiri veya zarar → Yatırımcı

Dolayısıyla fonun değerinin yükselmesi, kâğıt üzerinde yatırımcının da kazandığı anlamına geliyor.

Sorun şu noktada başlıyor:

Fonun elindeki varlıkların fiyatı gerçekte olduğundan yüksek gösteriliyorsa ve yatırımcıların önemli bölümü bu yüksek değer üzerinden sisteme giriyorsa ne olur?

2026’da yaşanan krizle ilgili soruşturmanın temel sorularından biri tam da bu.

2. Kriz nerede patladı?

Kamuoyundaki tartışmanın merkezinde özellikle Tera Portföy’ün TLY kodlu fonu bulunuyor.

TLY’nin olağanüstü getirileri dikkat çekti. Medyascope’un aktardığı verilere göre fon 2021’den Ağustos 2026’ya kadar 524 kat büyüdü. Fonun halka açılmasından sonra yatırımcı sayısı ve fon büyüklüğü de çok hızlı arttı.

Fonların büyüklüğündeki hızlı artışın ardından yatırımcıların paralarını çekmek istemesiyle birlikte likidite sorunu görünür hale geldi.

Başka bir ifadeyle:

Kâğıt üzerinde çok büyük görünen fon varlıklarının aynı hızla nakde çevrilip çevrilemeyeceği sorunu ortaya çıktı.

SPK 17 Eylül 2026’da yedi portföy yönetim şirketinin toplam 131 fonunu tasfiye sürecine aldı. Tera Portföy fonlarının tasfiyesinde İş Bankası, diğer altı portföy yönetim şirketinin fonlarında ise Ziraat Bankası görevlendirildi.

3. 131 fon neden önemli?

Çünkü mesele tek bir fon veya tek bir şirketten ibaret değil.

SPK’nın tasfiye kararı; Tera Portföy, Pusula Portföy, Hedef Portföy, Atlas Portföy, A1 Capital Portföy, Pardus Portföy, Bulls Portföy tarafından kurulan toplam 131 fonu kapsıyor.

Bu fonların toplam büyüklüğü 800 milyar liranın üzerinde ve süreç 500 binden fazla yatırımcıyı doğrudan ilgilendiriyor.

SPK’nın tasfiye kararı, yatırımcıların parasının otomatik olarak yok olduğu anlamına gelmiyor. Fon varlıklarının tasfiye edilerek nakde çevrilmesi ve yatırımcılara payları oranında dağıtılması öngörülüyor.

Ancak asıl soru şu:

Fonların bilançolarında görünen değer ile bu varlıkların gerçek piyasa değeri arasında ne kadar fark var?

4. Savcılık neyi araştırıyor?

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yürüttüğü soruşturmada bazı hisselerin fonlar aracılığıyla yoğun biçimde toplandığı, bu işlemlerin hisselerin fiyatlarını olağandışı biçimde yükseltmiş olabileceği ve bundan belirli kişilerin menfaat sağlamış olabileceği değerlendiriliyor.

Soruşturma belgelerine yansıyan değerlendirmelerde bazı hisselerin değerlerinin yaklaşık 100 kata kadar yükseldiği iddiası da yer alıyor.

Buradaki temel soru şu:

Fonlar gerçekten yatırım amacıyla mı bu hisseleri aldı, yoksa belirli hisselerin fiyatlarını yükseltmek için bir mekanizma mı oluşturuldu?

Bu soruşturmanın hukuki sonucunu belirleyecek temel başlıklardan biri.

5. Tera Portföy neden merkezde?

Tera Portföy, özellikle TLY fonunun olağanüstü büyümesi nedeniyle krizin merkezindeki şirketlerden biri.

Tera bağlantılı soruşturma kapsamında şirket yöneticileri ve bazı iş insanları hakkında adli işlemler gerçekleştirildi.

Dosyada adı öne çıkan isimlerden biri Erdin Özel.

Özel, Tera Portföy Yönetim Kurulu Başkanı olarak soruşturmanın önemli isimlerinden biri haline geldi.

Ahmet Şık ve Timur Soykan, Özel’in yalnızca finansal ilişkilerinin değil, siyasi ve bürokratik bağlantılarının da araştırılması gerektiğini savunuyor.

Ancak bu noktada önemli bir ayrım var:

Bir kişinin soruşturma kapsamında bulunması veya tutuklanması, hakkındaki bütün iddiaların kesinleştiği anlamına gelmiyor.

6. Pusula Portföy ve Muhammed Yarız

Dosyanın diğer önemli ayağı Pusula Portföy.

Pusula Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız, soruşturmanın dikkat çeken isimlerinden.

Soruşturma kapsamında Yarız’ın yurtdışındaki hesaplara yüksek miktarlı para transferleri yaptığı iddiaları da gündeme geldi.

Medyascope’un aktardığı bilgilere göre Yarız’ın İsviçre’deki bir hesaba yaklaşık 25 milyon euro transfer ettiği, ayrıca 1 Eylül’de Yarız’ın hesabı ile İsviçre’deki Edmond de Rothschild Bankası’ndaki bir hesap arasında yaklaşık 2,889 milyar liralık transfer gerçekleştiği soruşturma kapsamında inceleniyor.

Burada da soruşturmanın cevaplaması gereken temel soru:

Bu paraların kaynağı neydi ve hangi amaçla yurtdışına transfer edildi?

7. Emre Tezmen kim?

Dosyada öne çıkan bir diğer isim Emre Tezmen.

Tezmen, Tera Yatırım bağlantısıyla soruşturmada adı geçen isimlerden.

Ancak Tezmen’in adı yalnızca finansal ilişkileri nedeniyle değil, siyasi ve bürokratik bağlantılar iddiaları nedeniyle de gündeme geldi.

YENİ Parti Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, Tezmen ile Sayan ailesi ve Ticaret Bakan Yardımcısı Mustafa Tuzcu arasında çeşitli kurumsal bağlantılar bulunduğunu ileri sürdü.

Yavuzyılmaz’ın gündeme getirdiği iddialar arasında Tezmen’in DEİK Türkiye-Finlandiya İş Konseyi başkanlığına getirilmesi, Fatma Betül Sayan Kaya’nın ablası Ayşe Hilal Sayan Koytak’ın Finlandiya Büyükelçisi olarak atanması ve Tezmen ile Ticaret Bakan Yardımcısı Mustafa Tuzcu’nun Merkezi Kayıt Kuruluşu yönetiminde birlikte yer alması bulunuyor.

Bu bağlantılar kamuoyunda tartışılıyor; ancak bunların tek başına herhangi bir suçun kanıtı olmadığı da açık.

8. Fatma Betül Sayan Kaya neden dosyanın siyasi merkezine oturdu?

Fon krizinin siyaset açısından en çok tartışılan ismi Fatma Betül Sayan Kaya oldu.

Eski Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı ve AKP Genel Başkan Yardımcısı olan Sayan Kaya ile eşi İlyas Kaya’nın Özata Denizcilik hisselerindeki işlemleri gündeme geldi.

Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre çift, yaklaşık 163 milyon liralık yatırım yaptı ve hisselerin değer kazanmasıyla bu yatırımın yaklaşık 2,17 milyar liraya ulaştığı bildirildi.

Sayan Kaya, tartışmaların ardından AKP Genel Başkan Yardımcılığı ve parti yönetimindeki görevlerinden “affını” istedi. Cumhurbaşkanı Erdoğan istifasını kabul etti.

Ancak soruşturma açısından kritik nokta şu:

Bu yüksek kazanç tek başına suç anlamına gelmiyor.

Araştırılması gereken, işlemlerin nasıl yapıldığı, yatırım kararının hangi bilgiye dayanarak alındığı ve kamuya açıklanmamış bir bilgi veya piyasa manipülasyonu bulunup bulunmadığı.

9. Son gelişme: Sayan Kaya ve eşi parayı iade etti

Dosyada 6 Ekim itibarıyla yeni bir gelişme yaşandı.

Fatma Betül Sayan Kaya ve eşi İlyas Kaya, yatırımlarının ana para dışındaki kısmını SPK’nın oluşturduğu gönüllü ödeme mekanizması kapsamında TMSF’nin isteğe bağlı iade hesabına gönderdi. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı bu ödeme için izin verdi.

Bu gelişme önemli olmakla birlikte, gönüllü ödeme yapılması tek başına işlemlerin hukuka aykırı olduğunun kabulü anlamına gelmiyor.

Aynı şekilde ödeme yapılmış olması, kamuoyunda dile getirilen diğer soruların da cevaplandığı anlamına gelmiyor.

10. Hayati Yazıcı’nın oğlu Mustafa Yazıcı neden gündeme geldi?

Dosyanın siyasi bağlantılar tartışmasında bir diğer isim Mustafa Yazıcı.

Mustafa Yazıcı, AKP Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı’nın oğlu.

Fon soruşturması kapsamında Mustafa Yazıcı’nın malvarlığı ve para hareketlerine yönelik tedbir kararı alındı. Daha sonra savcılığın yaptığı değerlendirme sonucunda bu tedbir kaldırıldı. Mustafa Yazıcı hakkında ayrıca yurtdışına çıkış yasağı uygulanmasına karar verildi.

Hayati Yazıcı ise oğlunun ticari faaliyetlerinin hukuka ve ahlaka uygunluğu konusunda kuşkusu olmadığını açıkladı.

Dolayısıyla Mustafa Yazıcı’nın dosyada adının geçmesi ile hakkında suçun kesinleşmesi arasında açık bir fark bulunuyor.

11. Ahmet Şık’ın temel sorusu: “Kimler önceden biliyordu?”

TİP İstanbul Milletvekili Ahmet Şık, fon krizinin ortaya çıkmasından itibaren TBMM’ye art arda soru önergeleri verdi.

Şık’ın sorularından biri, bazı kişilerin fonların temerrüde düşmesinden hemen önce yüksek miktarlı çıkış yapıp yapmadığı.

23 Eylül tarihli soru önergesinde Şık, Mehmet Türkoğlu, Osman Dündar Çiftçi ve Hayrettin Koç’un Pusula Portföy ve Tera Portföy başta olmak üzere bazı şirketlerde milyon doların üzerinde işlem yapıp yapmadığını ve fonlardan kriz öncesinde çıkış gerçekleştirip gerçekleştirmediklerini sordu.

Şık’ın sorularının özü şu:

Fonların çöküşünü önceden bilen veya öngören kişiler var mıydı?

Eğer varsa:

Bu kişiler kimdi ve sistem çökmeye başlamadan önce paralarını çektiler mi?

Bu soruların yanıtı soruşturmanın önemli başlıklarından biri.

12. Şık’ın ikinci sorusu: Siyasi ve bürokratik bağlantılar var mı?

Şık, fon krizinin yalnızca finansal bir operasyon olarak ele alınmasına itiraz ediyor.

21 Eylül’de verdiği soru önergesinde, Adalet Bakanı Akın Gürlek dahil bazı siyasi ve bürokratik isimlerin Tera Portföy’ün TLY fonunun kapalı döneminde yatırımcı olup olmadığının araştırılmasını istedi.

Şık ayrıca fon kriziyle ilgili bazı haber ve sosyal medya paylaşımlarına erişim engeli getirilmesini de gündeme taşıdı.

25 Eylül’deki soru önergesinde, bu erişim engellerini veren yargı mensuplarının aynı fonlarda yatırım yapıp yapmadığının araştırılmasını istedi.

Burada Şık’ın ortaya koyduğu şey bir suç tespiti değil, araştırılması gerektiğini söylediği iddialar ve sorular.

13. Timur Soykan’ın dikkat çektiği başlık: “Siyasi ayak”

Gazeteci Timur Soykan, fon krizini BirGün TV yayınlarında kapsamlı biçimde ele aldı.

Soykan’ın 3 Ekim’deki yayınında özellikle Fatma Betül Sayan Kaya, Hayati Yazıcı’nın oğlu Mustafa Yazıcı, Tera ve Pusula çevresindeki ilişkiler üzerinde duruldu.

Soykan, fon krizinin siyasi bağlantılarının ortaya çıkarılması gerektiğini savunuyor ve soruşturmanın siyasi ayağının yeterince araştırılmadığını ileri sürüyor.

Soykan’ın üzerinde durduğu temel soru şu:

Yüz binlerce küçük yatırımcı sisteme para yatırırken, siyasi ve ekonomik olarak güçlü bazı isimler sistemden kriz ortaya çıkmadan önce çıkabildi mi?

Bu sorunun cevabı, fon krizinin gerçek boyutunu anlamak açısından kritik.

14. “Fon vurgunu” nasıl bir mekanizma üzerinden gerçekleşmiş olabilir?

Savcılık soruşturmasında araştırılan mekanizma basitleştirilirse şöyle:

1. Belirli hisseler seçiliyor.

2. Fonlar bu hisselerde yoğun alım yapıyor.

3. Hisse fiyatları yükseliyor.

4. Fonların bilançolarındaki varlıkların değeri yükseliyor.

5. Fon getirileri olağanüstü yüksek görünüyor.

6. Yüksek getiri yeni yatırımcıları çekiyor.

7. Fon büyüklüğü hızla artıyor.

8. Yatırımcılar paralarını çekmek istediğinde gerçek likidite sorunu ortaya çıkıyor.

9. Sistem çözüldüğünde kimin erken çıktığı, kimin içeride kaldığı kritik hale geliyor.

İşte savcılığın araştırdığı iddialardan biri bu mekanizmanın bilinçli biçimde kullanılıp kullanılmadığı.

15. “Kâğıt üzerindeki milyarlar” tartışması

Fon krizini anlamanın en önemli noktalarından biri şu:

Bir fonun 5 milyar lira değerinde görünmesi, kasasında 5 milyar lira nakit bulunduğu anlamına gelmez.

Fonun değerinin büyük bölümü hisselerden oluşabilir.

Ancak söz konusu hisseler çok düşük likiditeye sahipse, bütün yatırımcılar aynı anda satış yapmak istediğinde o fiyatlardan alıcı bulunamayabilir.

Bu durumda:

Kâğıt üzerindeki değer ≠ gerçek nakit değeri

olabilir.

Krizde yaşanan likidite tartışmasının temelinde de bu fark bulunuyor.

16. Peki küçük yatırımcı ne olacak?

SPK’nın tasfiye sürecinde görevlendirdiği bankalar fon varlıklarını nakde çevirecek ve elde edilen tutar yatırımcılara payları oranında dağıtılacak.

Ancak yatırımcının ne kadar para alacağı, fon portföyündeki varlıkların hangi fiyattan satılacağına bağlı.

Bu nedenle yatırımcı açısından en önemli soru:

Fonun bugün bilançoda görünen değeri ile tasfiye sonunda gerçekten elde edilecek para arasında ne kadar fark olacak?

17. Dosyada cevap bekleyen 10 soru

Fon krizinin merkezinde artık yalnızca “kim ne kadar kazandı?” sorusu yok.

Asıl cevap bekleyen sorular şunlar:

1. TLY ve benzeri fonlar nasıl olağanüstü getiriler sağladı?

2. Fonlar halka açılmadan önce kimler yatırımcıydı?

3. Fonlar halka açıldıktan sonra kimler yüksek miktarda para çekti?

4. Kriz başlamadan hemen önce fondan çıkanlar kimlerdi?

5. Hangi hisseler fonlar aracılığıyla toplandı ve bu hisselerin fiyatları nasıl yükseldi?

6. Fon yöneticileri ile siyasi ve bürokratik isimler arasında herhangi bir ilişki var mıydı?

7. Fonlardaki olağanüstü hareketler kamu kurumları tarafından ne zaman fark edildi?

8. Yurtdışına gönderildiği belirtilen yüksek miktardaki paraların kaynağı ve amacı neydi?

9. Fon kriziyle ilgili haberlerin ve sosyal medya paylaşımlarının erişime engellenmesinde rol alan kişiler kimlerdi ve fonlarla bağlantıları var mıydı?

10. Yüz binlerce yatırımcının gerçek zararı ne kadar olacak?

18. Kim kimdir? Kısa liste

Muhammed Yarız: Pusula Portföy Yönetim Kurulu Başkanı. Fon soruşturmasının merkezindeki isimlerden. Yurtdışı para transferleri de soruşturma kapsamında inceleniyor.

Erdin Özel: Tera Portföy Yönetim Kurulu Başkanı. Tera ve TLY fonları üzerinden yürütülen soruşturmanın öne çıkan isimlerinden.

Emre Tezmen: Tera bağlantılı soruşturmada adı geçen iş insanı. Siyasi ve bürokratik bağlantıları konusunda ayrıca iddialar gündeme getirildi.

Fatma Betül Sayan Kaya: Eski Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı ve eski AKP Genel Başkan Yardımcısı. Eşiyle birlikte gerçekleştirdiği yüksek getirili hisse yatırımları nedeniyle fon krizinin siyasi boyutunun merkezindeki isimlerden biri haline geldi. AKP’deki görevlerinden ayrıldı. Son olarak ana para dışındaki yatırım getirisini TMSF’nin isteğe bağlı iade hesabına yatırdı.

İlyas Kaya: Fatma Betül Sayan Kaya’nın eşi. Özata Denizcilik yatırımlarında eşinin yanında yer aldı ve gönüllü ödeme sürecine katıldı.

Mustafa Yazıcı: AKP Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı’nın oğlu. Fon soruşturması kapsamında ifadesi alındı; hakkında yurtdışına çıkış yasağı uygulandı. Malvarlığına yönelik tedbir daha sonra kaldırıldı.

Hayati Yazıcı: AKP Genel Başkan Yardımcısı. Oğlu Mustafa Yazıcı’nın dosyada gündeme gelmesi üzerine açıklama yaptı ve oğlunun ticari faaliyetlerinin hukuka uygunluğu konusunda kuşkusu olmadığını söyledi.

19. Asıl mesele

Fon krizini yalnızca “bazı fonlar zarar etti” şeklinde okumak dosyanın önemli bir bölümünü dışarıda bırakıyor.

Ortada aynı anda üç ayrı mesele bulunuyor:

Birinci mesele: Fonların ve hisselerin değerlerinin nasıl yükseldiği.

İkinci mesele: Kriz ortaya çıkmadan önce kimlerin sistemden çıktığı.

Üçüncü mesele: Finansal sistemin siyasi ve bürokratik bağlantılarının bulunup bulunmadığı.

Soruşturmanın hukuki sonucu henüz ortaya çıkmış değil. Bu nedenle bugün itibarıyla bazı kişilere ilişkin iddialar ile mahkeme ve savcılık tarafından tespit edilmiş olguları birbirinden ayırmak gerekiyor.

Ancak soruşturmanın kapsamı genişledikçe dosyanın yalnızca portföy yönetim şirketleriyle sınırlı olmadığı da görülüyor.

Asıl soru artık sadece “fonlar neden çöktü?” değil.

Bu sistem nasıl bu kadar büyüdü, kimler bu büyümeden yararlandı, kimler kriz gelmeden çıktı ve bütün bunlar olurken denetim mekanizmaları neredeydi?

Fon soruşturmasının vereceği yanıtlar, yüz binlerce yatırımcının parasının akıbeti kadar Türkiye’deki finans piyasalarının nasıl denetlendiği açısından da belirleyici olacak.