Close Menu
Siyasi HaberSiyasi Haber

    Subscribe to Updates

    Get the latest creative news from FooBar about art, design and business.

    What's Hot

    DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan’dan Meclis grup toplantısında kritik değerlendirmeler

    17 Kasım 2026

    LGBTİ+ mücadelesi ve vicdani ret savunucuları Halkların İklim Zirvesi’nde buluştu

    17 Kasım 2026

    Sözcü TV’ye de el konuldu

    17 Kasım 2026
    Facebook X (Twitter) Instagram
    Facebook X (Twitter) Instagram YouTube Bluesky
    Siyasi HaberSiyasi Haber
    • Güncel
      • Ekonomi
      • Politika
      • Dış Haberler
        • Dünya
      • Emek
      • Kadın
      • LGBTİ+
      • Gençlik
      • Ekoloji ve Kent
      • Haklar ve özgürlükler
        • Halklar ve İnançlar
        • Göçmen
        • Çocuk
        • Engelli Hakları
      • Yaşam
        • Eğitim
        • Sağlık
        • Kültür Sanat
        • Bilim Teknoloji
    • Yazılar

      Yılmaz Özdil Türkiyeli mi? Yoksa!

      16 Kasım 2026

      1942-1943 Varlık Vergisi Kanunu ve gayrimüslimlere yönelik ekonomik tasfiye

      10 Kasım 2026

      Mekke Anlaşması ve Orta Doğu’nun koridor savaşları

      6 Kasım 2026

      Allende’ye Darbe: Şili 1973

      4 Kasım 2026

      Ölümünün 55. yılında Kıvılcımlı kitapları (IV) Sosyalist ortamın ve “Doktorcuların” tavrı

      29 Ekim 2026
    • Seçtiklerimiz

      COP31 ve yeşil planlamanın ekonomi politiği

      15 Kasım 2026

      COP31’in gizlediği

      14 Kasım 2026

      İsrail seçimleri: Netanyahu giderse her şey ya da herhangi bir şey değişecek mi?

      13 Kasım 2026

      YENİ Parti’nin stratejik yol ayrımı

      13 Kasım 2026

      Kristallnacht’ın gölgesinde Türkiye: 1938 Sonbaharında devlet aklı ve azınlık politikaları

      10 Kasım 2026
    • Röportaj/Söyleşiler

      Tuncay Yılmaz: Avrupa’da enternasyonalist bir ortak direniş hattı kurmak istiyoruz

      29 Ekim 2026

      DEM Partili Özgül Saki: “Hiçbir toplumsal kesim güvende değil”

      22 Eylül 2026

      NAZA’nın yönetmenleri: Gazze’de yaşananlara dair hâlâ büyük bir inkâr söz konusu

      14 Eylül 2026

      Tülay Hatimoğulları: Garanti aramanın yolu süreci dönülmez hâle getirmek

      17 Ağustos 2026

      Dr. Toros Korkmaz: “Çerçeve yasa çözüm için hukuksal zemin oluşturabilir”

      6 Ağustos 2026
    • Dosyalar
      • “Süreç” ve Sol
      • 30 Mart Kızıldere Direnişi
      • 8 Mart Dünya Kadınlar Günü 2022
      • AKP-MHP iktidar blokunun Kürt politikası
      • Cumhurbaşkanlığı Seçimleri
      • Ekim Devrimi 103 yaşında!
      • Endüstri 4.0 üzerine yazılar
      • HDK-HDP Tartışmaları
      • Kaypakkaya’nın tarihsel mirası
      • Ölümünün 69. yılında Josef Stalin
      • Mustafa Kahya’nın anısına
    • Çeviriler
    • Arşiv
    Siyasi HaberSiyasi Haber
    Anasayfa » Apollon’dan Arınç’a kısa bir tahakküm okuması

    Apollon’dan Arınç’a kısa bir tahakküm okuması

    Siyasi Haber15 Eylül 2015
    Facebook Twitter Pinterest LinkedIn WhatsApp Reddit Tumblr Email
    Share
    Facebook Twitter LinkedIn Pinterest Email

    REHA KESKİN

    “Mitolojiye göre, Zeus, bütün varlıklara uygun bir ölçü ve adil bir sınır verir. Böylelikle dünya, ifadesini Delphoi Tapınağı’nın duvarlarına kazılı dört özdeyişte bulan değerli ve ölçülebilir bir uyumla yönetilir: ‘En güzel, en adil olandır.’, ‘Sınırı aşma.’, ‘Kibirden (küstahlıktan) kaçın.’, ve ‘Aşırılığa izin verme.’ Düzeni ve uyumu, Hesiodos’tan hareketle, çenelerinin arasından dünyanın fırladığı ‘ağzı kocaman açık Kaos’a’ bir sınır getirme olarak yorumlayan dünya görüşüne uygun bir biçimde herkesçe paylaşılan […], bu dört kuraldır. Antik Yunan, Delphoi tapınağının batı cephesinde Musalar arasında yer alan Apollon’un korumasına [teslim eder uyumu sağlayan bu kuralları]. Oysa aynı tapınağın karşı tarafında, doğu cephesinde, tüm kuralları ölçüsüzce çiğneyen Kaos tanrısı Dionysos’un (MÖ IV. Yüzyıl’a ait) bir tasviri vardır.” (Eco, Güzelliğin Tarihi, 53)

    Bülent Arınç’ın, kadınların kahkaha atmasını “mubah” görmediğine dair açıklamalarını dinlediğim sırada aklıma düşen ve Umberto Eco’nun Güzelliğin Tarihi isimli eserinde açıp tekrar okuduğum, yukarıda alıntıladığım bu satırlar o an tesadüften fazlasını ifade etti benim için. Mit deyip geçmemeli; mitler, “ilkel” insanın dünyayı anlamlandırma çabasında önemli olduğu kadar günümüz insanının geçmiş yaşantısını, ta oralardan, nesilden nesle aktarılarak süzülüp gelen ahlak kurallarını, inançlarını, kendini, ötekini ve dünyayı algılayış biçimini de içinde barındırıyor.

    Peki, ama yine de nasıl bir ilgi var; Zeus, Apollon ve Arınç arasında beni Arınç’ın sözlerinden alıp Antik Yunan dünyasına fırlatan? Cevabı sayfalar dolusu anlatılabilir belki ancak en kestirmeden gidersek, adı zikredilenlerin erkek egemen dünyanın şahıslarında dile geldiği birer isim olduğunu söyleyebilirim. İsim dağarcığı genişletilebilir lakin şimdilik bu kadarı yeterli hatta Zeus’u da çıkaralım aradan ve Apollon ile Arınç’a odaklanalım.

    Nev-i şahsına münhasır olmayan Arınç’ı tanıyoruz. Apollon’u ise hatırlayalım malum kendisi oldukça eski: Apollon, Antik Yunan’da düzenin, ölçünün, aklın ve yasanın temsilidir. Azra Erhat, Apollon’un bu özelliklerini şöyle anlatır:

    “Apollon aydın, durgun, ölçülü gücü simgeler, ışıktır, doğayı görme, varlığı akılla algılama ve akıl yetisine dayanan yöntemlerle biçimlendirme gücü ve yeteneği[dir.] […]” (Erhat, Mitoloji Sözlüğü, 44)

    Erkeklik akılla, kadınlık doğayla ilişkilendiriliyor

    Bu noktada bir parantez açıp “akıl” denilen kavramın ataerkil dünyada ne anlam ifade ettiğini, Genevieve Lloyd’un Erkek Akıl isimli o muazzam eserinden faydalanarak açıklayalım:

    Lloyd, adını andığımız eserinde Batı felsefesinde “akıl”ın tamamıyla “erkek” olduğunu savunur. Lloyd’a göre “aklın dışladıkları birden çoktur ve toplumsal cinsiyetin dışladıklarına indirgenemez. Yine de toplumsal cinsiyet idealleri özellikle akıl ideallerini barındırır” (Lloyd, Erkek Akıl, 18). Lloyd, toplumsal cinsiyet belirlenimli “akıl”ın karşısına “doğa”nın konduğunu; erkekliğin “akıl”la; kadınlığın ise “doğa” ile ilişkilendirildiğini de belirtir; ikili karşıtlıklar içerisinde erkeklikle ilişkilendirilen kavramların kadınlıkla ilişkilendirilenlerden üstün olarak kabul edildiğini söyler. Bu kanıya da Antik Yunan mitlerinden başlayıp Platon’dan Bacon’a uzanan Batı felsefe dünyasını inceleyerek ulaşır. (Şimdi bu defa da Platon’u, Bacon’u bir yana bırakıyoruz ve Lloyd’un örnek gösterdiği, Apollon’un merkezinde olduğu Antik Yunan mitine dönüyoruz zira Apollon ile Arınç’a odaklanalım dedik.) Mit şöyle:

    “Python, Tanrı Apollon’un Parnassos eteğinde bir su başında bulup öldürdüğü yılan[dır]. Bütün ejderler gibi Python da Toprak Ana’dan doğmadır. Delphoi yöresinde bulunan kehanet merkezinin bekçisidir. Apollon, Delphoi’ye kendi kehanetini yerleştirmeden bu canavarı öldürmek zorunda kalır. (Erhat, Mitoloji Sözlüğü, 260) Bunun üzerine [Yer Tanrıçası] erkeklerin zihnini bir “karanlık hayali gerçek” bulutuyla örtecek olan rüya yorumcularını göndererek öç alır. Fakat Zeus araya girerek, Delphoi’ye akıl güçlerini yerleştirmesiyle, bu karanlık sesler boğulmuş olur.” (Lloyd, Erkek Akıl, 23)

    Aktardığımız mitte de görüldüğü üzere Aklın temsilcisi Apollon, yine “akıl” vasıtasıyla “bilinemez”, “denetlenemez” güçlere sahip -“dişi”yi- Python’u öldürerek egemenliğini ilan etmiş oluyor. Sonra da korumasının verildiği, Delphoi tapınağının duvarına “Sınırı aşma!”, “Aşırılığa izin verme!” cümleleri kazınıyor ve bugün Arınç’ın dudaklarından dökülüveriyor o cümleler. Binlerce yıldır süregiden ataerkil söylem bir kez daha tezahür etmiş oluyor. Apollon ağzı kocaman açık kaos tanrısı Dionysos’a buyuruyordu; Arınç ise Dionysos geleneğinin taşıyıcısı olarak erkek egemen dünya düzenini alaşağı etme potansiyeli taşıyan ve böylece bir çeşit kaos yaratacak olan ağızları kocaman açık kahkaha atan günümüz kadınlarına.

    Böylece Apollon’dan Arınç’a uzanan o uzun ataerkil düşünce yolunda bir kez daha tahakküm altına alınmaya çalışılıyordu kadınlar. Bedene dair olan bütün istek, arzu, haz ve dürtüler bilinçlice denetlenmek isteniyordu egemenliği sürdürmek için; kaldı ki beden/zihin ikiliğinde beden de kadınlığa atfediliyor, aşağı görülüyor ve akıl, erkek olarak tanımlanıp üstün görülerek akıl vasıtasıyla beden denetim altına alınmaya çalışılıyor. Arınç’ta saklı Apollonik düşünce kendini dışa vuruyor.

    Apollon’un koruyucusu olduğu yasa erkek egemen yasaydı ve bu yasa yonta yonta biçimlendirmeye çalışıyordu kadınları, biçimlendiremediği yerde yok ediyordu. Arınç ve şürekâsı da aynı yasayı canhıraş bir biçimde savunmaya devam ediyor. Apollon’un kendi egemenliğini var kılmak için öldürdüğü Pyton, Arınçgillerin gözünde “sınır”ı aşan, “ölçü”yü bilmeyen her gün öldürülen o üç kadın.

    Apollon, ataerkil yasa, tarih, gelenek, baskı, kısıtlama; Dionysos yıkıcı ve yapıcı sınırsız enerji. Öyleyse Dionysosça bir çılgınlığa bakar her şey!

    Share. Facebook Twitter Pinterest LinkedIn Tumblr Telegram Email

    İlgili İçerikler

    Arjantin’de kadın hakları örgütlerinin 10 aylık raporu: En az 243 kadın öldürüldü

    16 Kasım 2026

    Feminist ağlardan COP31’de ortak çağrı: “Belém Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı sahaya insin”

    16 Kasım 2026

    Urfa’da 2 kadın katledildi

    5 Kasım 2026
    Destek Ol
    Yazılar
    Erkan Kurukavak

    Yılmaz Özdil Türkiyeli mi? Yoksa!

    Toros Korkmaz

    1942-1943 Varlık Vergisi Kanunu ve gayrimüslimlere yönelik ekonomik tasfiye

    Tuncay Yılmaz

    Mekke Anlaşması ve Orta Doğu’nun koridor savaşları

    Korkut Akın

    Allende’ye Darbe: Şili 1973

    Bağlantıda Kalın
    • Facebook
    • Twitter
    Seçtiklerimiz
    Ümit Akçay

    COP31 ve yeşil planlamanın ekonomi politiği

    Siyasi Haber

    COP31’in gizlediği

    Siyasi Haber

    İsrail seçimleri: Netanyahu giderse her şey ya da herhangi bir şey değişecek mi?

    Toros Korkmaz

    YENİ Parti’nin stratejik yol ayrımı

    Güncel Kalın

    E Bültene üye olun gündemden ilk siz haberdar olun.

    Siyasi Haber, “tarafsız” değil “nesnel” olmayı esas alır. Siyasi Haber, işçi ve emekçiler, kadınlar, LGBTİ+’lar, gençler, doğa ve yaşam savunucuları, ezilen etnik ve inançsal topluluklardan yanadır.

    Devletten ve sermayeden bağımsızdır.

    Facebook X (Twitter) Instagram YouTube Bluesky
    EMEK

    Maden ve taş ocaklarında Türkiye’nin ölüm oranı OECD ortalamasının üç katı

    16 Kasım 2026

    Aliağa’nın ‘Çukur’unda ikinci Habaş alarmı!

    14 Kasım 2026

    Amasra’da Hattat Enerji işçileri üretimi durdurdu: 65 madenci yer altından çıkmıyor

    13 Kasım 2026
    KADIN

    Arjantin’de kadın hakları örgütlerinin 10 aylık raporu: En az 243 kadın öldürüldü

    16 Kasım 2026

    Feminist ağlardan COP31’de ortak çağrı: “Belém Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı sahaya insin”

    16 Kasım 2026

    Urfa’da 2 kadın katledildi

    5 Kasım 2026
    © 2026 Siyasi Haber. Designed by Fikir Meclisi.

    Type above and press Enter to search. Press Esc to cancel.