Dış Haberler, (SH)
Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA), Afganistan’da insani yardıma erişime ilişkin yayımladığı son raporda, özellikle kadınları hedef alan kısıtlamaların derinleştiğini duyurdu. Rapora göre, ruh sağlığı ve psikososyal destek hizmetleri mevcut durumda yasaklanmış durumda ve kadınların bu hizmetlere erişimi ciddi biçimde sınırlandırılıyor.
OCHA’nın raporuna göre, kadınlar toplumsal alanlardaki psikososyal destek mekanizmalarına büyük ölçüde bağımlı olmasına rağmen bu hizmetler askıya alındı. Ayrıca Taliban yönetimi, kadınların temel sağlık hizmetlerine erişimini de çeşitli yollarla kısıtlıyor. Kadınların kliniklere gitmesine izin verildiği ancak bazı bölgelerde erkek bir vasi eşliğinin zorunlu tutulduğu belirtildi. Kadın sağlık çalışanlarının çalışma izni ve mesleki eğitim süreçlerinde ciddi engellerle karşılaştığı, bazı bölgelerde kadın personelin cep telefonu kullanmasının dahi yasaklandığı aktarıldı.
Ülke genelinde kadın çalışanlara yönelik erişim kısıtlamalarının artırıldığı kaydedilen raporda, kadın yardım görevlilerinin sağlık ve eğitim dışındaki tüm sektörlerde çalışmasının yasaklandığı, kadınların öncülüğünde yürütülen faaliyetlerin ise askıya alındığı ifade edildi.
2025’in Temmuz-Aralık döneminde insani yardım ortakları toplam 623 erişim olayı bildirdi. Bu sayı, yılın ilk yarısına kıyasla yüzde 25 artış anlamına geliyor. OCHA, bu olayların 349 insani yardım faaliyetinin geçici olarak durdurulmasına yol açtığını, çoğunluğu sağlık ve kadın eğitim merkezleri olmak üzere sekiz tesisin kapatıldığını bildirdi. Bu durumun önceki raporlama dönemine göre yüzde 37’lik artışa işaret ettiği kaydedildi. En fazla erişim olayı batı bölgesinde görülürken, güney ve orta bölgeler de öne çıktı.
Rapora göre, yardım dağıtımına yönelik müdahalelerin yüzde 85’inden Taliban sorumlu tutuldu. Müdahaleler arasında kadın çalışanların yasaklanması, anlaşmaların geciktirilmesi, paydaş seçimine müdahale, işe alım ve tedarik süreçlerinin denetlenmesi ile çalışanlara ilişkin hassas verilerin talep edilmesi yer aldı. Cinsiyete dayalı kısıtlamaların toplam olayların yüzde 31’ini oluşturduğu, kadın çalışanların mahremleri bulunsa dahi hareket özgürlüğünün sınırlandırılmaya devam ettiği belirtildi.
Raporda ayrıca, inceleme döneminde 18’i erkek, 16’sı kadın olmak üzere toplam 34 insani yardım çalışanının gözaltına alındığı açıklandı. Bu sayının önceki dönemde gözaltına alınan 100 çalışana kıyasla yüzde 66 azaldığı belirtilse de güvenlik risklerinin sürdüğü vurgulandı. Bazı bölgelerde kadın çalışanların kimliği belirsiz silahlı kişiler tarafından takip edildiği yönündeki bildirimlerin ise hem personel güvenliğini hem de insani operasyonların kapasitesini zayıflattığı ifade edildi.