ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırıların ardından enerji piyasalarında yaşanan dalgalanma Türkiye’de yeni zam ihtimallerini gündeme getirdi. Akaryakıt fiyatlarında artışın ardından şimdi de doğal gaz tarifelerinde yükseliş beklentisi konuşuluyor. Uzmanlar, enerji maliyetlerindeki artışın doğal gaz faturalarına yansımasının “kaçınılmaz” olabileceğini belirtiyor.
Hürmüz’de kriz, enerji piyasalarını sarstı
28 Şubat’ta başlayan saldırıların ardından İran’ın kontrolünde bulunan Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin ciddi şekilde aksadığı, Katar’ın ise LNG üretimini geçici olarak askıya aldığı bildirildi. Bu gelişmeler enerji piyasalarında hızlı fiyat artışlarına yol açtı.
Avrupa’da doğal gaz fiyatlarının yüzde 48’e varan oranlarda yükseldiği belirtilirken, uluslararası piyasalarda referans kabul edilen TTF fiyatının da son bir hafta içinde yaklaşık yüzde 63 arttığı ifade ediliyor.
Türkiye’de ise akaryakıta yapılan zamların ardından doğal gaz fiyatlarında da artış beklentisi gündeme geldi.
Sanayi ve santrallara zam ihtimali
Enerji sektöründen kaynaklara göre, artan ithalat maliyetleri nedeniyle doğal gaz tarifelerinde değişiklik yapılması değerlendiriliyor. Gazeteci Olcay Aydilek’in sektör kaynaklarına dayandırdığı bilgilere göre 1 Nisan itibarıyla özellikle sanayi tesisleri ve elektrik üretim santrallarına verilen doğal gazda yüzde 20 ila 30 arasında zam yapılması gündeme gelebilir.
Enerji maliyetlerindeki artışın sanayi üretimi ve elektrik fiyatları üzerinden dolaylı biçimde hanelere de yansıma ihtimali bulunuyor.
Uzmanlar: Artış kaçınılmaz olabilir
Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) Enerji ve İklim Çalışmaları Merkezi Direktörü Dr. Mühdan Sağlam da doğal gaz fiyatlarında artış ihtimalinin yüksek olduğunu söyledi. Sağlam’a göre Türkiye’nin doğal gaz ithalatının önemli bir bölümü spot piyasadan yapılıyor ve bu alımlar Avrupa’daki TTF fiyatlarına bağlı olarak belirleniyor.
Sağlam, Türkiye’nin geçen yıl doğal gaz ithalatının yaklaşık yüzde 20’sinin spot piyasadan gerçekleştiğini belirterek, “TTF’deki artış hem şu anda yaptığımız alımlara hem de ileride ödeyeceğimiz doğal gaz faturalarına yansıyacaktır” dedi.
Piyasanın mevcut koşullarla devam etmesi halinde doğal gaza zam yapılmasının “kaçınılmaz” olduğunu söyleyen Sağlam, zam kararının nisan ayında alınabileceğini, ancak BOTAŞ’ın gelişmeleri izleyerek artışı haziran ayına erteleyebileceğini ifade etti.
Enerji krizi tartışmaları büyüyor
Öte yandan enerji fiyatlarındaki artış sonrası Türkiye’nin petrol stoklarını kullanıma açıp açmayacağı da tartışılmaya başlandı. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre Türkiye’nin yaklaşık 94 günlük ithalata karşılık gelen ulusal petrol stoku bulunuyor.
Ancak uzmanlar, şu aşamada petrol arzında ciddi bir kesinti yaşanmadığını ve bu nedenle stratejik stokların devreye alınmasının kısa vadede beklenmediğini belirtiyor.
Enerji piyasalarında yaşanan gelişmelerin önümüzdeki haftalarda hem akaryakıt hem de doğal gaz fiyatları üzerinde belirleyici olması bekleniyor.