Haber Merkezi, (SH), (MMY)
France 24’ün yayımladığı habere göre Türkiye, 2025 yılı verilerine göre Avrupa Birliği’nden (AB) 510 bin ton, Britanya’dan ise 140 bin ton plastik atık ithal etti. Avrupa Komisyonu’nun verilerine göre piyasa değeri yaklaşık 94 milyon avro (5 milyar 310 milyon lira) olan bu çöp ticareti, geri dönüştürülemeyen atıkların Türkiye doğasına terk edilmesine yol açıyor.
Saha incelemelerinde doğaya atılan ya da açıkta yakılan çöpler arasında Fransız jambon ambalajları, Avusturya menşeili cips paketleri ve Britanya’dan gelen sos poşetleri tespit edildi. İthal edilen atıkların yaklaşık yüzde 60’ının 170 geri dönüşüm tesisinin bulunduğu Adana’ya sevk edildiği belirtildi.
Akdeniz’de mikroplastik oranı 65 katına çıktı
Deniz biyoloğu Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, Adana’daki tesislerde parçalanan atıkların nehirler ve sel sularıyla kıyılara taşındığını vurguladı. Akdeniz’deki mikroplastik ölçümlerinin normal seviyelerin 65 katına çıktığına dikkat çeken Gündoğdu şu uyarılarda bulundu:
“Ölçtüğümüz mikroplastiklerin yüzde 93’ü geri dönüşüm merkezlerinde parçalanmış atıklardan geliyor. Bu durum kalıcı bir ekolojik felakettir; plastik denize bir kez ulaştığında tüm Akdeniz kirlenir. Mevcut idari cezalar ve denetimler kesinlikle yeterli değil. Antalya’daki COP31 Zirvesi bir fırsattır. Türkiye, çöp ticaretine derhal son vererek gerçek bir ‘sıfır atık’ hedefine ulaşabilir ve öncü bir konum üstlenebilir.”
Adana halkı tepkili: “Kanser vakaları arttı, nefes alamıyoruz”
Adana’nın Seyhan ilçesine bağlı Küçükdikili bölgesinde yaşayan yurttaşlar, geri dönüşüm tesislerinde kazara çıkmış gibi gösterilen yangınlarla atıkların açık havada kasten yakıldığını ifade etti. Türkiye genelindeki geri dönüşüm tesislerinde her yıl yaklaşık 200 yangın çıktığı kayıtlara geçerken, bölge sakini Murat Esin yaşanan sağlık krizini dile getirdi:
“Koku ve her yeri kaplayan kül nedeniyle artık nefes alamıyoruz. Mahallemizde kanser vakaları arttı ama kimse sesimizi duymuyor.”
Mahalle halkı ve ekoloji aktivistleri ağustos ayında düzenledikleri protestoda “Adana, Avrupa’nın çöplüğü değildir” sloganlarıyla çöp ithalatına tepki göstermişti.
Bakanlık ithalatı reddediyor, sektör baskısı yasağı deliyor
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ise çöp ithalatı yapıldığı yönündeki haberleri reddederek, ülkeye giren maddelerin hammadde niteliğindeki geri dönüştürülebilir malzemeler olduğunu savundu. Bakan Kurum, yasadışı atık tespit edildiğinde tesislerin kapatıldığını ve cezai işlem uygulandığını ileri sürdü.
Greenpeace’in 2021 yılında yaptığı araştırmada da İngiltere marketlerinden çıkan evsel plastiklerin Adana’da toprağa gömüldüğü ve yakıldığı belgelenmişti. Guardian’ın aktardığına göre Türkiye, aynı yıl gıda ambalajları ve plastik filmlerin ithalatını yasaklamış; ancak geri dönüşüm sermayesinin ve lobilerin baskısı sonucu karar kısa sürede geri çekilmişti.