Manisa’nın Salihli ilçesindeki Sardes Antik Kenti’nde sürdürülen arkeolojik kazılarda, yaklaşık 2 bin 500 yıllık anıtsal bir genç erkek mermer heykeli bulundu. MÖ 5. yüzyılın ilk yarısına tarihlenen eser, Anadolu arkeolojisinin en dikkat çekici buluntularından biri olarak değerlendiriliyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen Sardes kazılarında ortaya çıkarılan heykelin mevcut yüksekliğinin 2,2 metre olduğu açıklandı. İnsan boyutlarını aşan ölçüleriyle dönemin ender örneklerinden biri olarak kabul edilen eserin iki büyük parça halinde bulunduğu, ayakları ile bazı küçük bölümlerinin ise eksik olduğu belirtildi.
Kazı alanındaki incelemelere göre heykel, Roma Dönemi’nde Sardes’in girişindeki sütunlu caddenin döşemesinde devşirme taş olarak yeniden kullanıldı. Yüzü aşağı gelecek biçimde yerleştirilmiş olması sayesinde yüz hatları ve ince işçilik ayrıntıları yüzyıllar boyunca büyük ölçüde korunabildi.
Lidya kültürünün izlerini taşıyor
Araştırmacılar, heykelin dik duruşu ve uzun saçlarıyla MÖ 6. yüzyıl geleneğini hatırlattığını, ancak yüz anatomisi ve işçilik özelliklerinin MÖ 470-450 yılları arasına işaret ettiğini belirtiyor.
Genç erkeğin üzerinde kalın bir himation, ince bir chiton ve bunların altında yatay çizgilerle süslenmiş farklı bir giysi bulunuyor. Uzmanlara göre Anadolu ve Yunanistan’da bilinen benzer örneklerde rastlanmayan bu giyim biçimi, heykelin Lidya kültürüne özgü yerel özellikler taşıdığını gösteriyor.
Heykelin sağ elinde tuttuğu meyvenin ise bir tanrı ya da tanrıçaya sunulmak üzere hazırlanmış adak niteliğinde olduğu, bunun ayva olabileceği değerlendiriliyor.
Pers egemenliği dönemine tarihleniyor
Buluntu, Sardes’in Ahameniş Pers İmparatorluğu’nun Batı Anadolu’daki satraplık merkezi olduğu döneme tarihleniyor. Araştırmacılar, eserin Ege dünyasında gelişen klasik heykel sanatını Lidya’nın yerel giyim anlayışıyla birleştiren özgün bir örnek olduğunu ifade ediyor.
Akdeniz coğrafyasında bu büyüklükte ve bu denli iyi korunmuş erken dönem mermer anıtsal heykellere oldukça seyrek rastlanması nedeniyle keşfin Anadolu arkeolojisi açısından önemli olduğu belirtiliyor. Heykelin, MÖ 5. yüzyıl başlarında Sardes’te yaşayan seçkin kesimin toplumsal yaşamı, inanç sistemi ve kültürel ilişkilerine dair yeni bilgiler sunması bekleniyor.
Boya izleri araştırılacak
Bilim insanları, Antik Çağ’da bu tür mermer heykellerin büyük bölümünün renkli boyalarla kaplandığını hatırlatıyor. Sardes’te bulunan eserin yüzeyinin ise uzun yıllar toprak altında kalması nedeniyle sert bir birikinti tabakasıyla kaplı olduğu bildirildi.
Konservasyon uzmanları, olası pigment kalıntılarının zarar görmemesi için kapsamlı bir temizlik ve bilimsel inceleme yürütecek. Antik polikrom heykel uzmanlarının da katkı sunacağı çalışmalarda, hem heykelin yüzeyindeki hem de çevresindeki toprakta boya izleri araştırılacak.
Restorasyon ve bilimsel incelemelerin tamamlanmasının ardından anıtsal genç erkek heykelinin Manisa Müzesi’nde ziyaretçilerin beğenisine sunulması planlanıyor.