Teknoloji Servisi, (SH)
Sinir bilimciler uzun süredir kanaryalar ve diğer ötücü kuşların karmaşık şarkılarını inceleyerek beynin öğrenme süreçlerini anlamaya çalışıyor. ABD’de Oregon Üniversitesi’nde geliştirilen yeni bir yapay zekâ modeli ise bu araştırmalara önemli bir katkı sunuyor. TweetyBERT adı verilen sistem, kuş seslerini otomatik olarak analiz edip sınıflandırabiliyor.
Kanaryaların şarkıları, 30 ila 40 farklı hecenin belirli diziler hâlinde bir araya gelmesiyle oluşan karmaşık yapılardan oluşuyor. Bu özellik, bilim insanlarına beynin karmaşık davranışları nasıl öğrendiğini anlamak için önemli veriler sağlıyor.
Oregon Üniversitesi’nde biyomühendislik alanında çalışan araştırmacıların geliştirdiği TweetyBERT, makine öğrenmesine dayalı bir model olarak kuş seslerini otomatik biçimde bölümlere ayırabiliyor. Doç. Dr. Timothy J. Gardner’ın laboratuvarında doktora öğrencisi George Vengrovski tarafından geliştirilen sistem, insan etiketlemelerine yakın doğrulukta sonuçlar üretebiliyor.
Mevcut yapay zekâ yöntemlerinin çoğunun, önceden insanlar tarafından etiketlenmiş verilere ihtiyaç duyduğunu belirten araştırmacılar, TweetyBERT’in bu süreci hızlandırdığını ifade ediyor. Model, doğal dil işleme alanında kullanılan BERT sisteminin uyarlanmış bir versiyonu olarak, etiketlenmemiş ses kayıtlarındaki yapıları kendi kendine keşfedebiliyor.
Bu sayede sistem; notalar, heceler ve ses dizileri gibi kuş şarkılarının temel yapı taşlarını ayırt edebiliyor. Araştırmacılar, modelin bireyler arasındaki farklılıkları ortaya koyma ve zaman içindeki değişimleri izleme kapasitesinin, insan beyninin dili nasıl öğrendiğini anlamaya da katkı sağlayabileceğini belirtiyor.
TweetyBERT’in kullanım alanı yalnızca laboratuvar çalışmalarıyla sınırlı değil. Modelin, doğal kuş popülasyonlarının izlenmesinde de kullanılabileceği ve böylece çevresel değişimlere verilen tepkilerin analiz edilebileceği ifade ediliyor.
Araştırmacılar, yöntemin yalnızca kuşlarla sınırlı olmadığını, yunuslar ve balinalar gibi diğer hayvanların sesli iletişimlerini incelemek için de uygulanmaya başlandığını belirtiyor. Bu gelişme, yapay zekânın hayvanların iletişim biçimlerini daha geniş ölçekte anlamada yeni bir kapı aralayabileceğine işaret ediyor.
Kaynak