Geçtiğimiz hafta Ekşi Sözlük’te yer alan bir entryden sonra daha önce KafePi’de çalışmış 4 kişi yaşadıklarını anlattı. Anlatılanlara göre ayaküstü müşterinin tabağından kalan birkaç şeyi atıştıranlar işten kovulmuş. Yöneticiler ile her görüşmede hakarete uğradıklarını belirten çalışanlar, işletmecinin de evini çalışanlara temizlettiğini anlattı.
Sol'dan Serdar Nazım Yüce'nin haberine göre Türkiye'nin çeşitli şehirlerinde birçok şubesi olan KafePi çalışanlarından biri, geçtiğimiz günlerde Ekşi Sözlük'te şirketin çalışanlarına yaptığı insanlık dışı muameleyi ve bu şirkete bağlı kafe-barlarda yaşanan sömürüyü anlatmıştı. Sosyal medyanın gündemine oturan bu entry üzerine KafePi'nin mağdur ettiği kafe-bar emekçileri Ekşi Sözlük'te yazılanları ve daha fazlasını anlattı.
Mehmet, Ali, Hasan ve Deniz* KafePi'nin eski çalışanları. Hepsi de onca hak gaspı ve mağduriyet sonrası işlerinden ayrılmış.
Mekan inşaatında çalıştırılan barmenler, komiler
Önce Deniz anlatıyor. 14 Mayıs 2016'da açılışının yapılacağı duyurulan KafePi Beach Club'ta, açılış öncesi ve sonrasında, orada bulunan barmen, garson ve komilerin mekan inşaatında çalıştırıldığını söylüyor Deniz. Çalışanların sabahın erken saatlerinde KafePi'nin güvenlik elemanları tarafından zorla uyandırıldığını anlatan Deniz, "Çalışanlar, gece yarısına kadar hatta sıklıkla sabahın ilk saatlerine kadar çalıştırıldı. Kendini beğenmiş, üstten bakan işletmeci ve şeflerin, sürünün başında bekleyen çoban gibi davranmasıysa insan onurunun bu kurumda ne kadar aşağılandığını göstermektedir" diyor.
"Böylesi insanlık dışı çalışma koşullarını reva gören bu kurum, her hafta pazartesi günü ödemesi gereken maaşları ise bazen birkaç aya varacak şekilde erteliyor" diyen Deniz, "Hem bu çalışma koşullarını dayatan hem de maaşları geciktiren kurum, çalışanlarından buna boyun eğmesini istiyor" ifadelerini kullanıyor.
Hasan da geçen yaz boyunca KafePi'nin Çeşme'deki ünlü "beach club"ında çalışmış. 3 ay boyunca bu işletmede çalıştığını belirten Hasan, "Çalışma koşulları gerçekten ağırdı. Sıcak paranın döndüğü bir mekan olduğu için olsa gerek haftalık aldığımız paralarda uzun süreli bir gecikme yaşandığını görmedim" diyerek söze başlıyor ve "Fakat" diye sözlerini sürdürüyor; "fakat sezon sonuna doğru çalışanların işi bırakmalarını engellemek için ödemeleri bilinçli olarak geciktirdiklerine şahit oldum."
Kaldığımız odalara 'Getto' dedik
"Benim için en kötü durum ise konakladığımız, adına getto denilen odalardı" diyor Hasan. "Şanslı olanlar"ın küçük bir odayı beş kişi ile paylaştığını aktaran Hasan, "Daha şanssızlar ise daha kalabalık odalarda kalıyorlardı. Tuvaletler düzenli olarak kullanılamaz hale geliyordu ve çalışanların müşteri tuvaletlerini kullanmaları yasaktı" diyor.
Duş yerlerinin de en az tuvaletler kadar kötü olduğunu belirten Hasan, "Benim için bu rezilliğin son noktası ise tahtakuruları oldu. Zaten nemli bir bölge olduğu için gerekli ilaçlamalar yapılmayınca çok rahat çoğalıyor bu böcekler. Odaları kaplayan bu böcekler yüzünden bir sabah uyanıyorsunuz vücudunuz kabarmış, kızarmış ve bu durum kesinlikle işletmecilerin umrunda değildi" diye anlatıyor orada geçirdiği 3 ayı.
Mehmet ise üniversitede okuyor. Üniversitede sinema okuduğu için bölümüne dair bir şeyler yapmak, bunun için de o pahalı ekipmanları almak zorunda. Zaten kendisi de böyle açıklıyor derdini; "Pi'ye başlama hikayem, orada çalışan birçok emekçinin hikayesiyle hemen hemen aynı; hayallerimizi gerçekleştirmek. Üniversitede sinema okuyup, kendi bölümüme dair bir şeyler yapmak istemem ile başlıyor. Malum sektördeki ekipmanlar çok pahalı ve yolun başında olduğumuz için büyük bir karasızlık var ve orada çalışan arkadaşlarımdan birinin 'gel burada yazı geçir, istediğin parayı çıkarır sonra da bırakırsın' demesiyle Pİ hikayem başladı."
"İlk iş günümde işletmeyi tanımak için gezerken karşılaştığım manzaralar mevsimlik turizm işçilerinin hangi şartlar altında kaldığını, neler yediğini, hangi saatler aralığında çalıştığı gerçeğiyle yüz yüze gelince büyük bir hayal kırıklığıyla geçmişti" diyen Mehmet, "Beni oraya çağıran arkadaşımın ve orada tanıştığım yeni arkadaşlarımın gördüğüm nefes kesen manzaralara ne tarz refleksler geliştirmem gerektiği ve onların ne tarz refleksler geliştirdiği üzerine tartışmalarımızla günümüz geçti" diye anlatıyor ilk gününü.
'Tahtakurulu odalarda yer yoktu, şezlongta uyudum'
Burada yaklaşık 1,5 ay kadar çalıştığını anlatan Mehmet, "Çalıştığım süre zarfında odalarda kalacak yer olmadığından şezlonglarda uyudum. Diğer taraftan sıcağın altında çok zor koşullarda çalışıp 4-5 saat dinlenilmesi gereken odalar havasız, bakımsız ve çok küçük alanlardı. Odalara verilen klimaların çoğu çalışmıyor; teknik servis, işletme yönetimi bu tarz konularla hiçbir şekilde ilgilenmiyordu" diyor.
İyi satış yapabilen garson olmanın da riskli olduğunu anlatan Mehmet, "Bu arkadaşlarımız 18 saate yakın çalıştırılıyor, üzerine de işletmecilerden küfür, hakaret bazen de fiziksel şiddete de maruz kalabiliyordu. İşletmecilerin sürekli garsonların üzerinde daha fazla satış yapabilmesi için psikolojik baskıları oluyordu" ifadelerini kullanıyor.
'Müşterinin tabağındaki artıkları atıştıranlar kovuldu'
Bu psikolojik baskının doğurduğu sonuçlara değinen Mehmet, ortaya çıkan insanlık dramını şöyle tarih ediyor:
"Bazı garson arkadaşlarımız servis esnasında o anki yorgunlukları ve açlıklarını gidermek için ayaküstü müşterilerden kalan yemekleri atıştırdıkları için işten kovuldu. İşletme sahipleri o yemekleri köpeklerine yediriyorlardı"
'Gizli gizli plajda duş alıyorduk'
"Bazı garson arkadaşlarımız duşların kirliliğinden, bakımsızlığından ve bazılarının hiç çalışmamasından dolayı plajların duş alma yerlerinde geceleri gizli gizli duş alıyordu" diyen Mehmet, "Maaş alma zamanı gelince personeller saatlerce ayakta bekletilip sözlü hakaretlere maruz kalıyordu. Bazı garson arkadaşlara işletmeciler kendi kişisel işlerini yaptırıyordu" şeklinde konuşuyor.
Bir diğer KafePi mağduru ise Ali. Ali diğer arkadaşlarına göre sektörün tecrübelilerinden ama o "bile" dayanamamış yaşadıklarına. "Geçtiğimiz sene yaz aylarında Çeşme'de bulunan KafePi'de arkadaşım aracılığıyla çalışmaya başladım" diyen Ali, "Genelde bu sektör içerisinde rock bar ve benzeri publarda çalışmıyorsanız gerçekten zor ve kirli bir sektördür. Hem müşteri hem de personelle kurulan ilişki oldukça seviyesizleşebiliyor ama bu zamana kadar işletmeciler tarafından bu kadar hakareti duyduğum bir işletme olmamıştı. Gelen müşterilerin uyardığı kimi toplantılarımız olmuştu örneğin" diye söze başlıyor.
Diğer arkadaşları gibi, barındıkları odaların korkunçluğuna vurgu yapan Ali, "Arkadaşım bahsetti az önce, böcekler yüzünden yaşanan rahatsızlıklar, tuvaletler, duş yerleri vesaire… 12 saat çalıştıktan sonra uyumaya çekildiğinizde gecenin bir yarısı gürültüyle uyanıyordunuz. Otopark çalışanları tarafından kirletilen ve adına yaşam alanı denilen yerlerin temizliği tehditle garsonlara yaptırılıyordu. İki gün geçmeden yine aynı pisliğe dönüşüyordu" diyor.
'Açıktan tehdit ediliyorduk'
Durumu işletmeye aktardıklarını ve açık açık tehdit edildiklerini anlatan Ali, "Bu durum sezon sonuna kadar böyle devam etti. Üstelik mesai saatleri içerisinde ya da dışında müşteri tuvaletini kullanmamız da yasaklanmıştı. Kullandığımız takdirde 'kovulma' tehditi alıyorduk" diyor.
İşletmeci personeli dövdü
Yöneticiler ile yaptıkları her görüşmede mutlaka hakarete uğradıklarını anlatan Ali, "Bunu işletmecilere ilettiğimizde ise 'bunda ne var ki' tepkisiyle karşılaşıyorduk. İşletme sahibinin evini temizleyen, inşaatında çalışan birçok iş arkadaşımız oldu. Geçtiğimiz senelerde ise işletmeci tarafından yaşanan personelin dövülmesi olayı vardı. Bizim de çalıştığımız dönemde saldırıya uğramamamız tamamen tesadüf" diyor.
4 emekçinin gerek halen sektörde çalışmaları gerekse anlattıkları süreçte yaşadıklarını göz önünde bulundurarak isimleri paylaşılmamıştır. Haberde geçen isimler gerçek değildir.