Geride bıraktığımız 27 Ekim tarihinde Siyonist rejimin parlamento seçimleri gerçekleşti. Soykırım suçlusu Netanyahu ve partisi Likud halen birinci sıradaki yerini korusa da oy ve sandalye kaybına uğradı ve aşırı sağcı ortaklarının desteğiyle bile hükümet kuramayacak bir pozisyona geldi. Netanyahu’nun rakibi, “muhalefet bloğunun lideri” olarak adlandırılan, rejimin eski genelkurmay başkanlarından Gadi Eisenkot ve Yaşar Partisi ikinci sırada gelirken, seçimlere girmesi önce yasaklanıp daha sonra Yüksek Mahkeme kararıyla seçime girebilen “Arap partileri” –yahut daha doğru bir tanımlamayla, ’48 Filistinlilerinin partileri– İsrail parlamentosunda 19 sandalyeye ulaşarak, kendilerinin desteği olmadan herhangi bir hükümet kurulmasını neredeyse imkansız kılacak bir denklem oluşturdu.
Bu yazının hazırlandığı tarih itibarıyla Siyonist rejimin cumhurbaşkanı İsak Herzog, hükümet kurma görevini Eisenkot’a vermişti. ’48 Filistinlilerinin siyasi partilerinin Eisenkot’lu bir hükümete kısmi de olsa destek verme olasılığı bulunuyor. Ancak işgal altındaki Filistin’de de, bölgenin ya da dünyanın herhangi bir yerinde de Filistin halkı ve davası adına Eisenkot’tan bir beklenti içinde olanlara pek rastlanmıyor. Burada ilk olarak bunun sebeplerinden söz etmek gerekiyor.
2015-2019 yılları arasında işgal ordusunun genelkurmay başkanlığı pozisyonunda bulunan Fas kökenli Sefarad Yahudisi Gadi Eisenkot, Aksa Tufanı sonrasında Netanyahu’nun kurduğu “güvenlik kabinesinde” bir süre yer almış, daha sonra Netanyahu’nun hedeflerini gerçekçi bulmayarak kabineden ayrılmıştı. Ancak Gazze’nin işgalinin ve soykırımın kendisine kategorik bir itiraz getirmeyen Eisenkot’un oğlu da işgal esnasında direniş güçleriyle girdiği çatışmada öldü. 2006 Temmuz Savaşı esnasında geliştirilen ve yüzlerce Lübnanlı sivilin ölümüne yol açan Dahiye Doktrini’nin mucidi Eisenkot’tu. Adını Hizbullah’ın en güçlü olduğu yerlerden biri olan Beyrut’un güneyindeki Dahiye banliyösünden alan bu doktrin, bir “düşman gücün” sivil halkın arasına karıştığı koşullarda sivil ve savaşçı güçler arasında ayrım yapılmaması, bu şekilde kısa sürede etkili sonuçlar alınması ve sivil altyapıyı ortadan kaldırarak yerel halkın bu “düşman güce” başkaldırmaya teşvik edilmesi ilkelerine dayanıyordu. Bu doktrin daha sonra Dökme Kurşun saldırılarından 2023’te başlayan soykırıma kadar tüm saldırı dönemlerinde Gazze’de de uygulandı.
Gadi Eisenkot Filistin meselesi karşısında geçmişte müphem bir “iki devletli çözümden” söz etmiş olsa da, yakın zamanlarda bu fikri terk etti ve herhangi türden bir Filistin devleti fikrinin kadük kaldığını savunmaya başladı. Eisenkot aynı zamanda Batı Şeria’nın kolonizasyonu taraftarı, fakat bunu “İsrail’in ulusal çıkarlarına ve hukuka uygun şekilde” yapmak istiyor. Son olarak, hem ’48 Filistinlilerine, hem de Haredilere zorunlu askerlik uygulaması getirmek istiyor – Haredi partilerinin kendisine koalisyon desteği vermemesi de bundan kaynaklanıyor.
Soykırım suçlusu Netanyahu’nun seçimde yaşadığı kısmi güç kaybının da Filistin’le ya da bölgedeki diğer savaş ve saldırı gündemleriyle çoğunlukla ilgisiz sebeplerden kaynaklandığının altını çizmek gerekiyor. İsrailliler arasında Netanyahu’ya duyulan tepkiler esas olarak yolsuzluk ve “yargı bağımsızlığını ortadan kaldırma” gibi iç sebeplere dayanıyor. Bunun yanında, Netanyahu’nun Aksa Tufanı’nı önleyememiş olması ve 7 Ekim’de direniş tarafından esir alınan İsraillilerden bazılarının sağ dönmesini sağlayamamış olması da kendisine duyulan tepkinin sebepleri arasında. Netanyahu’yu desteklemekten vazgeçen İsrailliler, soykırım savaşının kendisine değil, savaşın Netanyahu tarafından kendi iktidarını uzatmak için araçsallaştırılmasına, dünyadaki İsrail imajının bozulmasına ve tüm bunlara rağmen Netanyahu’nun savaşı tüm amaçlarını gerçekleştirilmiş şekilde tamamlayamamış olmasına da kızgın. Ancak bunun ötesine geçen bir etik-politik itiraz hemen hemen hiç görülmüyor.
Mevcut denklem içinde yeni bir hükümetin kurulamaması ve yeniden seçime gidilmesi halen olasılıklar arasında yer alıyor. Eisenkot’un bir hükümet kurabilmesi temel olarak, 120 sandalyeli Knesset’te toplam 19 sandalye kazanan “Arap partileri”nin dolaylı ya da doğrudan desteğine bağlı. Bunun ne derece gerçekçi bir ihtimal olduğunu ve gerçekleşmesi halinde olası sonuçlarının neler olabileceğini de ayrıca tartışmak gerekiyor.
Hadaş, Taal ve Beled gibi sol ve Arap milliyetçisi çizgideki partilerin oluşturduğu ve bir anlamda İsrail siyasetinin tek gerçek muhalefet odağı olarak tanımlanabilecek Ortak Liste, kendileriyle bir yazılı anlaşmaya varılmadan Eisenkot’a destek vermeme eğiliminde. Siyonist rejimle büyük ölçüde bütünleşmiş olan ve keskin siyasi söylemler geliştirmeyen Mansur Abbas liderliğindeki Raam ise bir anlaşma olsun ya da olmasın Eisenkot’u desteklemeye, hatta hükümete girmeye talip gibi görünüyor.
Öte yandan Eisenkot’un ’48 Araplarıyla işbirliği için ileri sürdüğü üç şart var: Direnişin “terör” olarak tanımlanması, İsrail’in Yahudi karakterini tanıma ve Arapların zorunlu askerliği. Bu üç şarttan vazgeçilmediği takdirde özellikle Ortak Liste’nin herhangi türden bir işbirliğine gitmesi fazla olasılık dahilinde görünmüyor. Ancak yine de Netanyahu’nun olmadığı bir hükümet kurulması için güven oylamasında olumsuz bir tavır sergilememelerinin muhtemel olduğunu söyleyebiliriz. Bu durumda zayıf, herhangi bir zamanda düşme olasılığı bulunan ve Knesset’teki Filistinliler tarafından düşürülmemek için söylem ve eylemlerine sınırlama getirmek zorunda kalacak bir hükümetin kuruluşuna da tanık olabiliriz.
Diğer yandan ’48 Filistinlilerinin tamamının Ortak Liste veya Raam’ı desteklemediğini, kayda değer bir kısmının Knesset seçimlerini boykot ettiğini ve Siyonist sözleşme kapsamındaki herhangi bir siyasi projenin parçası olmadığını da vurgulamak gerekiyor.
Halen ciddi bir olasılık olduğunu belirttiğimiz, seçimlerin yenilenmesi senaryosunun gerçekleşmesi halinde ise “Arap partilerinin” seçime girmesini engellemek için yeni manevralara gidilebileceğini de akılda tutmak gerekiyor. Nitekim 23 Eylül tarihinde merkezi seçim komitesi, “İsrail’in Yahudi karakterini kabul etmedikleri”, “ırkçılığı teşvik ettikleri” ve “terörizmi destekledikleri” iddiasıyla hem Ortak Liste’yi hem de Raam’ı seçime girmekten men etmişti. Ekim ayı başlarında ise Yüksek Mahkeme, koşulların oluşmadığı gerekçesiyle men kararını bozmuştu. Olası bir seçim tekrarı durumunda, bu partilerin seçime girememesi için yeni ve daha güçlü başvuruların gelmesine hemen hemen kesin gözüyle bakmak gerekir.
Bugün itibarıyla Tel Aviv siyasetinin yakın geleceğine dair önemli belirsizliklerin bulunduğunu söyleyebiliriz. Ancak eğer bu belirsizliğin içinden bir hükümet çıkabilirse, bileşimi ne olursa olsun önceki dönemlere göre büyük çaplı bir politika değişikliği beklemek için fazla bir sebep bulunmuyor.
Öte yandan Filistin halkı ve destekçileri için önümüzdeki süreçte oluşabilecek bir tehlike, Netanyahu’nun (ve beraberinde Ben-Gvir’in, Smotriç’in) bulunmadığı bir hükümette İsrail’le normalleşme potansiyelinin görülmesidir. Soykırımın ve ırkçılığın en kaba yüzlerinin kabineden uzaklaşması ve belki birkaç “ılımlı Arap” yüze de yer verilmesi, bölgesel ve uluslararası siyasette pek çok aktör tarafından, soykırım sürecinin yaptırım gerektiren siyasi denkleminin ortadan kalktığı ve İsrail’in yeniden “demokratikleşme” yoluna girdiği algısını beslemek için kullanılacaktır. Oysaki bu yazıda birkaç kez belirttiğimiz gibi önümüzdeki dönemde Siyonist rejimin Filistin ve bölge siyasetinde kayda değer bir değişim beklemek için bir sebep yoktur; hatta bu olsa bile İsrail’e boykotu bir zorunluluk kılan yapısal ve tarihsel zemin ortadan kalkmış olmayacaktır.
BDS Türkiye’nin parçası olduğu Uluslararası BDS Hareketi’nin tavrı nettir: İsrail işgal ettiği topraklardan çekilinceye kadar, Filistinli mülteciler mülkiyet haklarıyla birlikte geri dönünceye kadar ve ırkçı apartheid uygulamaları son buluncaya kadar İsrail her alanda boykot edilmeli, yalnızlaştırılmalı, kapsamlı ve sonuç alıcı yaptırımlara uğratılmalıdır.
Bu üç hedefin Siyonist rejim tamamen lağvedilmeden gerçekleşmesinin mümkün olup olmadığı da tartışılmayı hak eden bir sorudur.
[Bu analiz, BDS Türkiye gönüllüleri tarafından kolektif olarak hazırlanmıştır. Filistin dostu kamuoyunu, katkı ve tartışmaya davet ediyoruz.]