İsrail’in kamu yayın kuruluşu KAN’ın haberine göre Başbakan Netanyahu ordudaki ciddi personel açığını göz önünde bulundurarak zorunlu askerlik hizmetinin uzatılmasını planladıklarını açıkladı.
Gazze Şeridi’nin yarısının işgal altında tutulması ve Batı Şeria’da Filistinlilerin toprakları gasp edilerek kurulan ‘yeni yerleşimlerin güvenliği’ asker ihtiyacını arttırmıştı. İran’a yapılan saldırılar ile Güney Lübnan’ın yeniden işgali ordunun yükünü daha da ağırlaştırdı. Yetkililer, görevler artarken personel sayısının azaldığını belirtiyor.
İsrail Ordu Sözcüsü Effi Defrin’e göre ordunun halihazırda 8 bini muharip olmak üzere 15 bin asker açığı var.
Netanyahu güvenlik kabinesi toplantısında, Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir’in kriz çözülmezse ordunun “çökebileceği” uyarısına cevap olarak, Hamursuz (Pessah) bayramından sonra askerlik mevzuatında değişiklik yapılması ve hizmet süresinin uzatılması için adımlar atılacağını söyledi.
Kabine Sekreteri Yossi Fuchs da tatilden hemen sonra hem hizmet süresinin uzatılmasını hem de yeni askere alma yasasını bir arada değerlendireceklerini belirtti.
İsrail’de halen 18 yaşına gelen erkekler 32 ay, kadınlar ise 24 ay zorunlu askerlik yapıyor. Bu sürenin 36 aya çıkarılması tartışılıyor.
Ülkede Haredi (şeriatçı)Yahudiler askerlikten muaf. Yeni zorunlu askerlik yasası, Haredilerin de askere alınmasına ilişkin tartışmayla siyasi krize neden olmuştu. Netanyahu hükümetinin Haredi koalisyon ortakları uzun süre İsrail meclisinde oylamalara katılmayı reddetmişti.
Knesset (Meclis) Dışişleri ve Savunma Komitesi hukuk danışmanının ultra-Ortodoks Yahudiler (Harediler) için askerlik hizmeti şartlarının hafifletilmesine ilişkin itirazına yanıt olarak Netanyahu, “Onun görevi tavsiyede bulunmak, ancak kararı biz veriyoruz” dedi.
Siyasi mutabakatta çatlama
Netanyahu’nun bunu nasıl ve ne kadar gerçekleştirebileceği belli değil. Kısa sürede sonuç alınacağı beklentisiyle ve bir çıkış yolu düşünülmeden, Gazze’ye ek olarak, hem Lübnan’a, hem de İran’a karşı savaşa sürülen İsrail ordusu “ek kuvvetler” talep ediyor ve zorunlu askerliğin özellikle Haredi Yahudilere yönelik olarak genişletilmesini istiyor. Bu düzenleme kamuoyunun büyük bir kesimi tarafından da destekleniyor. Fakat koalisyon hükümetinin zayıflamasına ve siyasi krize yol açabilir.
İran’a saldırının ilk haftalarında Siyonistler arasında varolan mutabakat da çatlamaya başladı. Merkezci ve laik Yeş Atid partisinin başkanı Yair Lapid -ki Netanyahu hükümetlerinde bakanlık ve 2022’de altı ay başbakanlık da yapmıştı-, yeterli kaynaktan yoksun bir stratejiyi kınayarak, “İsrail Savunma Kuvvetleri sınırlarına kadar zorlanıyor” diye hükümeti suçladı. Lapid tek başına değil. Sağ kanatta da şüpheler artıyor. Eski başbakanlardan, aşırı sağcı ve dinci-milliyetçi Yamina partisinin lideri Naftali Bennett, “Hükümet hiçbir yerde kazanmıyor, ne Lübnan’da ne de Gazze’de… İran’a gelince, göreceğiz” diyor.
Bu eleştirilerin ardında ortak bir endişe var: Savaş uzuyor ve yayılıyor, ordu tükeniyor, siyasi uzlaşma parçalanmaya başlıyor.