Türkiye, AİHM’nin, HDP Eski Eş Başkanı Selahattin Demirtaş’ın tahliye edilmesi kararına itiraz ederse, kararın kesinleşmesi 2019’un sonunu bulabilir.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), HDP’nin Eski Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş'ın başvurusuna dair kararını açıkladı, tutukluluğun hukuka aykırı olduğunu söyleyerek serbest bırakılması çağrısı yaptı. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, "AİHM'in verdiği kararlar bizi bağlamaz. Biz karşı hamlemizi yapar, işi bitiririz" dedi. Avrupa Konseyi ise, "Mahkeme’nin kararları bütün üye devletleri bağlar" dedi. Peki, süreç nasıl işleyecek, AİHM'nin kararı ne zaman kesinleşecek ve karar bağlayıcı mı?
DW Türkçe'den Kayhan Karaca'nın haberine göre, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne (AİHS) taraf Türkiye dahil tüm Avrupa devletleri için doğrudan bağlayıcılığı bulunuyor.
Kararın kesinleşmesi için, açıklandığı günden itibaren 90 gün (3 ay) bekleniyor. HDP eski eş genel başkanı Selahattin Demirtaş ile ilgili davada bu süre 20 Şubat 2019 tarihinde doluyor. Bu tarihe kadar davacı taraf ya da davalı devletin karara itiraz hakkı bulunuyor.
İtiraz olursa süreç 1 yıl uzayabilir
İtiraz olması ve kabul edilmesi halinde dava AİHM içinde bir nevi temyiz organı olarak gösterilen 17 yargıçlı Büyük Daire tarafından esastan yeniden incelenip karara bağlanıyor. Bu süreç normal şartlarda yaklaşık 1 yıl sürüyor. Demirtaş davasında süreç bu şekilde işlerse nihai kararın 2019 sonundan önce çıkması beklenmiyor.
İtiraz olmazsa karar nihaileşiyor ve uygulanışının denetimi için Avrupa Konseyi üyesi devletlerin büyükelçiler düzeyinde temsil edildikleri Bakanlar Komitesi adı verilen karar organına gönderiliyor. Bakanlar Komitesi AİHM kararlarının uygulanışını denetlemek amacıyla her 3 ayda bir olmak üzere yılda 4 kez toplanıyor. Kararlar, Avrupa İnsan hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) 46’ncı maddesi temelinde denetleniyor. AİHM’nin bağlı olduğu Avrupa Konseyi’nin Genel Sekreter Sözcüsü Daniel Höltgen, Demirtaş kararı sonrası sosyal medya hesabından yaptığı tek cümlelik açıklamada, AİHM kararlarının, AİHS’nin 46’ncı maddesi temelinde Avrupa Konseyi üyesi tüm devletler için bağlayıcı olduğunu bildirdi.
Anayasaya göre, Türkiye karar uymak zorunda
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’na göre, usulüne uygun olarak yürürlüğe konmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmünde. Anayasa’nın 90’ıncı maddesi şöyle diyor:
“Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.”