Rawest’in dört Kürt ilinde yaptığı araştırmaya göre, anadilinde eğitim talebi yüzde 84 çıktı. Ancak araştırmanın sonuçları, Kürtçe okuyup yazanların oranının sadece yüzde 18 olduğunu gösterdi.
Rawest Araştırma Merkezi tarafından yapılan “Kürtçe araştırması”, bu ay içinde Diyarbakır, Mardin, Van ve Urfa’da 18-30 yaş aralığında 600 kişiyle yüz yüze yapıldı.
“Anadilinizi ne kadar biliyorsunuz?” sorusuna katılımcıların yanıtları şöyle:
- Hem konuşabiliyor hem de okuyup yazabiliyorum: %18
- Konuşabiliyorum ama okuyup yazamıyorum: %26
- Anlıyorum ama pek konuşamıyorum: %24,5
- Kısmen anlıyorum, hiç konuşamıyorum: %17
- Bazı kelimeleri biliyorum ya da hiç bilmiyorum: %14,5
Araştırmada gündelik hayatta Kürtçeyi kullanma sıklıklarını ölçmek için sorulan “Arkadaşlarınızla Kürtçe konuşma sıklığı nedir?” sorusuna ise yüzde 15’i “sık sık”, yüzde 28’i “ara sıra”, yüzde 40’ı “nadiren”, yüzde 17’si ise “hiç konuşmuyorum” cevabını verdi.
“Kürtçe müzik dinleme sıklığınız?” sorusuna ise katılımcıların yüzde 40,5’i “hemen hemen her gün”, yüzde 36’sı “ara sıra”, yüzde 13’ü “nadiren”, yüzde 10,5’i “pek dinlemiyorum” yanıtını verdi.
Kürtçe haber takip edilmiyor
“TV ya da internetten Kürtçe haber takip etme sıklığınız nedir?” sorusuna katılımcıların yüzde 10’u “hemen her gün”, yüzde 18’i “ara sıra”, yüzde 21’i “nadiren”, yüzde 51’i ise “pek dinlemiyorum” yanıtını verdi.
Anadilinde eğitim istemi yüzde 84 çıktı
Ankete katılanların sadece yüzde 3’ü anadilinde eğitime karşı çıkarken, yüzde 84’ü anadilinde eğitimin olmasını istedi.
Yüzde 13’ü ise anadilin ayrıca öğretilmesi yönünde görüş bildirdi.
Anadilinde eğitim için sorulan “Sizce anadili Türkçe olmayanlar için eğitimin dili nasıl olmalı?” sorusuna katılımcıların yanıtları şöyle:
- İsteyen herkes eğitim dilinin anadil olduğu eğitim alabilmeli: %39
- Eğitim dili ikili olmalı, hem Türkçe hem anadil: %45
- Eğitim dili Türkçe olmalı, anadil ayrıca öğretilmeli: %13
- Eğitim dili Türkçe olmalı, anadil öğretmeye gerek yok: %3
“Çocuğunuzun Kürtçe öğrenmesini ister misiniz?” sorusuna katılımcıların yüzde 86’sı “Evet”, yüzde 14’ü ise “Hayır” cevabını verdi.
“Çocuğunuza kendi çabanızla Kürtçe öğretmeyi düşünüyor musunuz?” sorusuna ise yüzde 68’i “Evet yapabilirim”, yüzde 32’si “Hayır üstesinden gelemem” dedi.
Resmi dil talebi
“Yaşadığınız yerde resmi dil sizce ne olmalıdır?” sorusuna ise yüzde 12 “Sadece Türkçe”, yüzde 13,5 “Sadece Kürtçe”, yüzde 71,5 “Hem Türkçe hem Kürtçe”, yüzde 3 ise “Diğer” cevabını verdi.
“Talep ile gayret arasında çok ciddi bir makas var”
Araştırmaya ilişkin Mezopotamya Ajansı’na değerlendirmelerde bulunan Rawest Kamuoyu Araştırma Şirketi’nin kurucularından ve yöneticisi, aynı zamanda Hak İnisiyatifi Diyarbakır Temsilcisi olan Reha Ruhavioğlu, taleple gayret arasında çok ciddi bir makas olduğunu fark ettiklerini söyledi.
“Kirmançkî sekeratta (ölüm baygınlığında), Kurmancî ise son demlerini yaşıyor gibi görünüyor” diyen Ruhavioğlu, Kürtçenin kuşaklar arasında kullanımının azaldığını belirterek, sokağa bakıldığında da Kürtçe konuşan çocuk göremediklerine dikkat çekti.
Ruhavioğlu, asimilasyon ve beraberinde devreye giren oto asimilasyon sürecinin devam etmesi halinde dilin ömrünün fazla olmayacağını savundu.
Anadili hakkının siyasileştirilerek bir kısır döngü içinde kaldığı ve buna karşın devletin bu talepleri kriminalleştirdiğini de söyleyen Ruhavioğlu, son olarak “Bir an önce pratik adımlar atılarak dili canlandırma çalışmaları başlatılmalı” dedi.