Emek Servisi, (SH), (MMY)
Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim-Sen) İzmir 1 No’lu Şubesi, eğitim yılının başında 220 MESEM öğrencisiyle gerçekleştirdiği anket çalışmasının sonuçlarını yayımladı. Türkiye’de örgün eğitim çağında olup okul dışında kalan çocuk sayısının 1 milyon 584 bine ulaştığına dikkat çekilen raporda; kayıt dışı çalışanlar, 15 yaş altı çocuklar ve MESEM öğrencileri eklendiğinde gerçek çocuk işçi sayısının 3 ila 4 milyona yaklaştığı ifade edildi.
Araştırmaya göre MESEM kapsamındaki öğrencilerin çalışma koşullarına ilişkin öne çıkan veriler şunlar oldu:
- Öğrencilerin yüzde 60’ı haftada 6 gün ve üzeri, yüzde 88’i ise günde 8 saatin üzerinde çalıştırılıyor.
- İzmir’de haftada 50 saatin üzerinde mesai yapan öğrencilerin oranı yüzde 60’ı aşarken, her dört öğrenciden biri devlet katkısı dışında işverenden hiçbir ek ücret almıyor.
- Resmi tatillerde çalıştırılan öğrencilerin yarısına ek ödeme yapılmıyor ve öğrencilerin üçte birinden fazlası iş kazası geçirdiğini bildiriyor.
- 4447 sayılı Kanun kapsamında son üç yılda yalnızca İşsizlik Fonu’ndan 71 milyar TL’yi aşan, özel meslek lisesi teşvikleriyle birlikte ise toplamda en az 80 milyar TL’lik kamu kaynağı doğrudan işverenlere aktarıldı.
“MESEM’ler birer eğitim merkezi değil, ucuz iş gücü programıdır”
Hazırlanan raporu ve MESEM sistemindeki hak ihlallerini değerlendiren Eğitim-Sen İzmir 1 No’lu Şube Yönetim Kurulu Üyesi Nafiz Ceylan, 2016 yılında başlayan mevzuat değişikliklerinin ardından Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) 2022’den itibaren çıraklık eğitimini doğrudan çocuk işçiliği statüsüne dönüştürdüğünü söyledi.
Uygulamanın artık ortaokul seviyesine kadar indirildiğine dikkat çeken Ceylan, şu değerlendirmede bulundu:
“MEB’in kendi okullarında ve müfredatı dahilinde vermesi gereken eğitimi terk edip çocukları okullardan uzaklaştırarak işverenlerin inisiyatifine bırakması kabul edilemez. Sanayi siteleri ve ticarethaneler içinde açılan ortaokullarla 10 yaşından itibaren çocuklar işçi olarak sınıflandırılmaya başlanmıştır. MESEM’ler birer eğitim merkezi değildir; okullardan bağımsız, güvencesiz ve plansız yürütülen bir ucuz iş gücü programıdır.”
“Yaşanan ölümler kaza değil, iş cinayetidir”
Ekonomik kriz ve derinleşen yoksulluk nedeniyle beslenme, kırtasiye ve okul masraflarını karşılayamayan ailelerin çaresizlikten çocuklarını MESEM’lere yönlendirmek zorunda kaldığını belirten Ceylan, MEB’in kamusal eğitim sorumluluğunu yerine getirmek yerine bu yoksulluğu çocukları okuldan koparmak için kullandığını ifade etti.
Türkiye’deki uygulamanın sıkça kıyaslandığı Almanya’daki çıraklık sistemiyle hiçbir benzerlik taşımadığını vurgulayan Ceylan, “Almanya’da iş güvenliğinin tam sağlandığı, öğretmenlerin ve okul idaresinin aktif denetim yaptığı katı kurallar vardır. Bizde ise çocuğun ulaşımından beslenmesine kadar her şey patronun insafına terk edilmiştir. Basına yansıyan verilere göre bir yılda yaklaşık 94 öğrencimizi bu iş cinayetlerinde kaybettik” dedi.
Ceylan, çözüm için mesleki eğitimin sermayenin insafından kurtarılması ve MEB tarafından kamusal, planlı ve güvenli bir çerçevede okullardaki atölye ve laboratuvarlarda verilmesi gerektiğini; iş yeri stajlarının ise öğretmen gözetiminde günde en fazla 2-3 saatle sınırlandırılmasını talep etti.
