Uluslararası Çalışma Örgütü’nün iş güvenliği uzmanlarıyla yaptığı araştırmaya göre patronlar iş güvenliği yatırımını gereksiz maliyet olarak görüyor.
ILO’nun iş güvenliği uzmanlarıyla yaptığı araştırmaya göre uzmanların yüzde 89.9’u patrondan ücret almanın görevlerini yerine getirmelerine engel olduğunu düşünüyor. Yüzde 95’i patronların iş güvenliği önlemlerini maliyet unsuru olarak gördüğünü belirtiyor. İşyerinde kazaya yol açacak tehlikeleri “Bakanlığa bildiririm” diyen uzman oranı ise sadece yüzde 3.7.
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Türkiye Temsilciliği ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Türkiye’de geçekleştirdiği “İş Güvenliği Uzmanlarının Görev ve Sorumluluklarının Yürütülmesi ile İlgili Araştırma”sına 4 bin 141 iş güvenliği uzmanı ve 192 işyeri hekimi katıldı.
Evrensel’den Tamer Arda Erşin’in haberine göre, araştırmaya katılan iş güvenliği uzmanlarına, mesleğin olumsuz bulunan yönleri soruldu. Bu soruya, 122 kişi “Konuyla ilgili tarafların ilgisizliği”, 120 kişi “Mevzuatın uygulanmasında yaşanan zorluklar”, 89 kişi “Mesleki bağımsızlığın zayıf olması ya da olmaması”, 82 kişi “İş güvencesinin olmayışı”, 68 kişi “Ücretlerin yetersizliği”, 57 kişi “Stresli çalışma ortamı”, 54 kişi ise “Yargı sürecinde yaşanan zorluklar” cevaplarını verdi.
“İSG profesyonellerinin rol ve sorumlulukları nasıl daha etkin hale getirilebilir” sorusuna ise katılımcıların yüzde 54’ü “Yetkilerini artırarak”, yüzde 22’si “İlgili tarafların farkındalığını artırarak” ve yüzde 17’si de “İSG profesyonelleri meslek birliğinin güçlendirilmesi yoluyla” görüşünü bildirdi.
Araştırmaya katılan uzmanlardan 3 bin 127’si mesleki bağımsızlıkları konusunda “İşverenle olan ilişkide mesleğimle ilgili konularda yaptırım gücümün yok” dedi. Katılımcıların yüzde 59’u mesleki bağımsızlık için “Ücretin işveren dışı kaynaklardan ödenmesi” gerektiğini belirtirken, yüzde 33’ü “İşle ilgili teknik değerlendirmelerime ve kararlarıma müdahale edilmemesi” yanıtını verdi.
Katılımcıların yüzde 31.5’i kendisini patrona “tamamıyla bağımlı”, yüzde 32.3’ü “bağımlı”, yüzde 29’u “ne bağımlı ne bağımsız” olarak görüyor. Ücretlerini patrondan almalarının çalışmalarını olumsuz yönde etkilediğini söyleyenlerin oranı yüzde 89.6 olurken, yüzde 9.6’sı “etkilemiyor” ve yüzde 0.8’i de “olumlu etkiliyor” görüşünde. Katılımcıların yüzde 67.2’si ücretlerinin devlet tarafından verilmesi gerektiğini belirtirken, yüzde 32.8’i ortak fon kurulmasını istiyor.
Araştırmaya katılanlar, patronların kendilerine yönelik müdahale ettiği alanları sırasıyla, “Çalışanların İSG eğitim süreci”, “Onaylı defterin tutulma süreci”, “Uygun KKD’nin kullanılması”, “Çalışanların görevlendirilme alanları” ve “Ortam ölçümleri” diye açıkladı.
İş güvenliği uzmanlarının yüzde 95’i mevzuat gereklerinin uygulanma maliyetlerinin patronca yüksek bulunduğunu düşünüyor. Bunun yanında katılımcıların çoğu “Mevzuatın uygulanmasının izlenmesi için yapılan denetim sayısı/sıklığının yeterli olmadığını” söylüyor. Anket katılımcılarının yüzde 71’i “Güvenli bir işyeri ortamı sağlamak açısından bakıldığında, çalışanlarla İSG profesyonellerinin ilişkisinin etkin yürümediğini” belirtiyor. 1094’ü işyerlerinde yapılan risk değerlendirmelerinin iş kazası/meslek hastalıklarının önlenmesinde etkili olmamasının nedenini “İşverenin yapılan risk değerlendirmesi sonuçlarına ilişkin önlemleri almaması”na bağlıyor.
Ankete katılan uzmanlar patronlarla ilgili şu konulara dikkat çekiyor:
– İşveren tarafından İSG yatırımlarının ek veya gereksiz maliyet olarak görülüyor.
– İşverenler, risk değerlendirmesi konusunda (risk değerlendirmesi sonuçlarına göre) etkin bir uygulama yapmak yerine sadece yasal yükümlülüğünü yerine getirmeye eğilimli.
– İşverenler, çalışanların İSG eğitimi konusunda iyi kalitede eğitim sunmak yerine sadece yasal yükümlülüğünü yerine getirmeye eğilimli.