İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi, 2013 ile 2014 yılının ilk 8 ayı itibarıyla enerji sektöründe yaşanan işçi ölümlerine dair verileri açıkladı. 2013 yılı ile 2014’ün ilk sayı aylık süresi boyunca, yani son 20 ayda 74 enerji işçisi hayatını kaybetti. Enerji iş kolundaki iş cinayetlerinin çoğunlukla arıza, bakım ekiplerinin elektrik direkleri ve yüksek gerilim hatlarında çalışmaları sırasında yaşandığı belirtilen açıklamada, “Elektrik çarpması nedeniyle 41, düşme nedeniyle 12, ezilme, göçük nedeniyle 8, trafik, servis kazası nedeniyle 5, patlama, yanma nedeniyle 3, nesne çarpması, düşmesi nedeniyle 3 işçi ve kalp krizi gibi diğer nedenlerden dolayı 2 işçinin yaşamını yitirdiği kaydedildi.
Enerji iş kolunda esas olarak kadın işçilerin büro faaliyetlerinde çalıştığı, bu nedenle sektörde çalışanların ağırlıklı olarak erkek işçiler olduğu ifade edilen açıklamada, son 20 ayda yaşamını yitiren tek kadın çalışanın ise 2014 yılının Ocak ayında Kayseri Yahyalı’da HES tribünündeki arıza tamirinden şantiyeye dönerken şarampole yuvarlanan araçta bulunan 37 yaşındaki elektrik teknisyeni Figen Budak olduğu aktarıldı.
Enerji iş kolunda taşeron çalıştırmanın ana çalışma biçimi olduğu belirtilerek, “Diğer yandan işçi profilinin çoğunluğunu teknik lise ve meslek yüksekokulu mezunları oluşturmakta. Bu yüzden en azından yaş konusunda çocuk işçi çalıştırılması daha az rastlanan bir durum. Emekli çalışanlarsa genel olarak eskiden kamu kurumunda çalışmış ve nitelikli emek gücünü oluşturuyor. 18-27 yaş arasında 13 işçi; 28-50 yaş arasında 49 işçi ve emekli/emeklilik çağında çalışan 51 yaş ve üstü 10 işçi yaşamını yitirirken 2 işçinin yaş bilgilerine ulaşamadık. Enerji iş kolunda iletim, su işleri ve termik santraller dışında bütün birimler özelleştirilmiş durumda… Son 20 ayda yaşamını yitiren 11 işçi kamu, 63 işçi özel şirket bünyesinde çalışıyordu. Enerji sektöründe ölümler son yıllarda hızla özelleştirilen elektrik dağıtım şirketleri işçilerinde ve benzer işleri yapan şirket, bağımsız çalışanlarda yoğunlaşıyor” ifadeleri kullanıldı.
ÖLÜM YAŞANMAYAN KENT YOK
“Enerji işkolunda son 20 ayda 33 dağıtım şirketi işçisi, 19 bağımlı/bağımsız usta ya da teknisyen, 7 su sondaj işçisi, 5 DSİ/Sulama Birliği işçisi, 3 TEİAŞ işçisi, 3 HES işçisi, 3 termik santral işçisi ve 1 RES/rüzgar santrali işçisi can verdi” denilen açıklamada, şunlar belirtildi: “Enerji iş kolunda ölümler ülkemizin dört bir yanına yaygınlık gösteriyor. Yalnız dağıtım şirketleri birden fazla şehirde faaliyet gösterdiği için dağıtım şirketlerine göre de bir tasnif yapılabilir. 6 ölüm Urfa’da, 5’er ölüm Mardin ve Muğla’da, 4 ölüm Adana’da, 3’er ölüm Erzurum ve Konya’da, 2’şer ölüm Adıyaman, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bursa, Çorum, Diyarbakır, Giresun, İstanbul, Maraş, Kayseri, Kırklareli, Malatya ve Uşak’ta, 1’er ölüm ise Ankara, Amasya, Batman, Çanakkale, Denizli, Eskişehir, Hatay, İzmir, Karabük, Kars, Kastamonu, Kocaeli, Kütahya, Manisa, Ordu, Osmaniye, Samsun, Sivas, Tunceli ve Uşak’ta yaşandı.”
‘CAN GÜVENLİĞİ’ İSTEYEN İŞÇİLER İŞTEN ATILDI
Özelleştirmeyle beraber Cengiz-Kolin-Limak şirketler grubunun geçen yıl devraldığı BEDAŞ’ta 26 Enerji-Sen üyesinin işten çıkarıldığına dikkat çekilen açıklamada, “Nedeni de ‘işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerinin tam ve eksiksiz alınması’ ile ‘iş sağlığı ve güvenliği kurullarında temsil edilme’ talebini savunarak, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun tanıdığı bir hak olarak ‘çalışmaktan kaçınma hakkı’nın kullanılması. Yani can güvenliklerinin sağlanmasını isteyen ve bunun için mücadele eden işçiler işten atıldı. BEDAŞ’tan önümüzdeki günlerde aynı talepleri isteyen 160 enerji işçisinin daha işten çıkarılacağı haberleri geliyor. Bizler Cengiz-Kolin-Limak şirketlerini Alkumru Barajı inşaatından, Antalya’da kanala devrilen işçi servisinden, Samsun’daki tonlarca ağırlığındaki kapağın çökmesinden, Adana Gökdere Barajı’ndan, 3. köprü inşaatından ve BEDAŞ’tan, işçi katliamlarından tanıyoruz. Enerji işçilerinin ‘fıtrat’ında ölüm yoktur. Cengiz-Kolin-Limak enerji işçilerinin işçi sağlığı taleplerini tanımalıdır ve atılan işçiler geri alınmalıdır. BEDAŞ’ta şirketle işbirliği yapanlar bu yanlıştan dönmelidir. Direnen enerji işçileri kazanacak” denildi.
Açıklamada, son olarak 2013 yılında ve 2014 yılının ilk sekiz ayında enerji işkolunda yaşamını yitiren işçiler anılırken, isimleri de şöyle:
“Fahri Ünal, Mehmet Ekinci, Tuncer Kılıçkan, Atıf Yılmaz, Arif Kiber, Mehmet Çimenlidal, Bekir Akar, Zafer Tasasız, Ahmet Arslan, Zafer Akgül, Uğurcan Gültekin, Mustafa Atan, Erkan Özkan, Aşkın Yılmaz, Haşim Yılmaz, Taner Aydın, Kenan Kalkan, Osman Aslan, Hüseyin İnci, Osman Çelik, Murat Göçmen, Arif Alataş, Veysi Akyüz, Vedat Avcı, Mehmet Baz, Ziya Ceylan, Fehmican Yeşil, Ali Kahraman, Ekrem Demir, Halil Köymen, Şefik Elgören, Emrah Kurt, Yakup Özdemir, Ferhat Durdu, Osman İşlek, Murat Üstünel, Hasan Çoruk, Mehmet Ali Akıncı, Mustafa Kaya, Lütfi Çelik, Galip İncirbölen, Mehmet Ali Akıncı, Soner Çiçek, Ayhan İşçan, İsmet Erdoğan, Mehmet Keçeci, Kadir Güler, Dilaver Tomak, Mustafa Genç, Zikri Soyer, Salih Afşin, Celal Çanta, Orhan Kaya, Aslan Kaya, Mustafa Ceylan, Şaban Kuru, Ahmet Cömert, Ali Kıllı, Salih Geçen, Celal Ürün, İbrahim Akman, Kazım Taş, Seyit Ali Kılıç, Bahattin Bilgiç, Mehmet Esen, Hakan Karaca, Osman Kocakır, Selman Şimşek, Mesut Yaltı, Yener Oktan, Hakan Alev, Engin Uğurlu, Figen Budak ve Ahmet Şahin.” (ANF)
