Uluslararası Oligarşiye Karşı İlk Paris Zirvesi dün toplandı. Bu zirve toplantısı daha ziyade reformist solcularla bir kısım sosyalistin birlikte tartışma ve arayış zemini olarak nitelenebilir.
Toplantıdan bir gün önce “Uluslararası Oligarşiye Karşı Paris Manifestosu” adıyla 72 sayfalık bir kitapçık Editions Seuil’den basılmış ve kitabevlerine dağıtılmıştı. Toplantı günü de aynı başlığı taşıyan (ve Türkçesini aşağıda bulacağınız) bir bildiri/çağrı metni yayımlandı. “Manifesto”nun ilk imzacıları arasında Daron Acemoğlu, Joseph Stiglitz, Paul Krugman, Esther Duflo, Gabriel Zucman, Thomas Piketty, Jayati Ghosh, Etienne Balibar, Nancy Fraser, Naomi Klein gibi isimler dikkati çekiyordu.
İktisatçı Gabriel Zucman’ın yönettiği Uluslararası Vergi Gözlemevi’nin girişimiyle ve Paris Belediyesi’nin desteğiyle belediyeye ait Concorde Tiyatrosu’nda düzenlenen bu forum, “dünyanın dört bir yanından iktisatçıları, araştırmacıları, siyasetçileri, gazetecileri, sendikacıları ve aktivistleri bir araya getirerek, onların analizlerini karşılaştırmalarını ve somut eylem planları ortaya koymalarını sağlayacak” diye duyurulmuştu.
Zirvenin merkezinde yer alan üç büyük tartışma

Dün 12 saat süren zirve toplantısı üç alana odaklanan üç Genel Oturum etrafında şekillendi. Yapay zeka panelinde bilginin evrensel mülkiyeti ve paylaşımı; Medya panelinde, kamusal tartışmayı milyarderlerin pençesinden kurtarmak, bağımsız ve çoğulcu bir kamusal alan oluşturmak için ihtiyaç duyulan koşullar; Vergilendirme panelinde ise, aşırı zenginlerin ayrışmasına karşı mücadele, servetin aşırı yoğunlaşmasıyla başa çıkmanın yolları tartışıldı.
Etkinlik, bu üç ana panelin yanı sıra, yuvarlak masa toplantıları, tartışmalar, film gösterimleri, izleyicilerle fikir alışverişi, bir kitapçı ve imza günleri ile Concorde Tiyatrosu’nun her köşesini doldurmuştu.
Toplantıya birçok Amerika ve Avrupa ülkesi ile Fransa’dan 2.200 kişi katıldı. “Manifesto”nun imzacılarından bazıları oturumlarda konuşmacı olarak yer aldı. Bunlar arasında Nobel İktisat Ödülü sahipleri Joseph Stiglitz, Paul Krugman ve Esther Duflo, iktisatçılar Gabriel Zucman, Thomas Piketty, Julia Cagé, Gary Stevenson, Isabella Weber ve Jayati Ghosh, tarihçi Pierre Rosanvallon, CGT Başkanı Sophie Binet, Kaliforniyalı sendikacı Dave Regan, gazeteci Juliette Garside, Naomi Klein, siyaset bilimci Léa Ypi, milyonerler Abigail Disney, Marlene Engelhorn da vardı. ABD’li bağımsız senatör Bernie Sanders, New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani ve İspanya Başbakanı Pedro Sánchez ise video mesajlarıyla katkıda bulundular. Bitişik bir salonda, dünyayı dolaşıp “bizi vergilendirin” diye konuşmalarıyla tanınan milyonerler, Avusturyalı Marlène Engelhorn ve Amerikalı Abigail Disney, en zenginlerin “hak ettikleri payı” ödemelerini sağlayacak bir verginin getirilmesi için çağrıda bulundular.
Uluslararası Oligarşiye Karşı Manifesto halkın imzasına da açıldı ve aynı gün, daha tiyatronun kapıları kapanmadan önce, imza atanların sayısı 10.000’i buldu. Zirve toplantısını düzenleyenler, sahneden ayrılmadan önce, ikinci bir zirvenin şimdiden gündeme alındığını duyurdular.
***
Uluslararas Oligarşiye Karşı Paris Manifestosu
Aşırı servet patlaması zamanımızın en önemli toplumsal gerçeğidir.
Dünyanın dört bir yanından 100’ü aşkın araştırmacıyla (ekonomistler, siyaset bilimciler, hukuk hocaları, sosyologlar, filozoflar, tarihçiler ve diğerleri) birlikte alarm çanlarını çalıyoruz: Milyarderler, demokrasilerimiz için bir tehdittir.
Forbes dergisi 1987’de dünyanın en büyük servetlerini sıralamaya başladığında, en zengin yüzde 0,0001’lik kesimin (o dönemde yaklaşık 1.500 hane) serveti, küresel gayrisafi yurtiçi hasılanın yüzde 3’üne denk geliyordu.
2026 yılında ise, küresel nüfus artışının bir sonucu olarak artık yaklaşık 3.000 haneyi kapsayan aynı minicik nüfus kesimi, küresel GSYİH’nın yüzde 17’sine eşit bir serveti elinde tutuyor.
Bu değişim, güç dengesini altüst etmiştir: Yapay zeka geliştirme kararı gibi tercihleri tüm insanlığı etkileyen çokuluslu şirketleri yönlendirme gücü; gazeteleri, radyo istasyonlarını, televizyon kanallarını ve sosyal ağları satın alarak egemen ideolojiyi şekillendirme gücü; ve seçim kampanyalarına ve adaylara finansman sağlayarak kamu politikasını etkileme gücü.
Bu güç çağdaş demokrasileri yozlaştıran bir dinamik içinde kendini pekiştiriyor. Oligarklar, ekonomik kudretleri arttıkça, çıkarlarını korumak için gittikçe daha fazla harcama yapar oldular. Böylece, en zenginlerin ekonomik gücü onların siyasi gücünü pekiştirmek için kullanıldı ve bunun tersi de geçerli.
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonraki on yıllarda, eşitsizliğin tarihsel bir düşük seviyeye indiği dönemde göze görünmez olan demokrasi ile oligarşi arasındaki gerilim, artık tam anlamıyla geri dönmüştür ve bir kez daha çağımızın tanımlayıcı meselesi olarak kendini ortaya koymaktadır.
Ancak esasen yeni bir olguyu kabul etmeden bugün bu mücadelenin ifadelerini anlayamayız ve demokratik güçlerin zaferi için gerekli koşulları derinlemesine düşünemeyiz. Aşırı zenginlik ve bunun bahşettiği güç, tarihte ilk kez, hakikaten gezegen ölçeğinde kendini hissettiriyor.
Elon Musk sosyal medya platformu Twitter’ı satın alıp onu gözde ideolojik davaları için kullandığında sarsılan sadece Amerikan cumhuriyeti değildir; kamusal tartışmanın asas koşulları, ulusların demokratik yaşamının kalbi de pek çok ülkede dönüşüme uğrar.
Donald Trump Amerika Birleşik Devletleri’nde kurumlar vergisini düşürüp finansal şeffaflık kurallarını ortadan kaldırdığında, bundan sadece en zengin Amerikalılar değil, ABD’deki işlerini daha da kârlı hale getirebilen dünyanın dört bir yanındaki oligarklar da yararlanır.
Bir avuç teknoloji baronu enerji ve su yutan veri merkezleriyle dünyayı kaplamaya karar verdiğinde, sadece Tennessee’nin ya da İç Moğolistan’ın kaynakları ele geçirilmiş olmuyor; gezegenin tümü hızla uçuruma doğru sürükleniyor.
Aşırı zenginlik her zaman aşırı güç anlamına gelir ve milyarderler servetlerinin esas olarak altın külçelerinden veya nakit paradan ibaret olmadığını, bundan çok daha fazlasını içerdiğine dikkat çekerken haklıdır. Her şeyden önce, servetlerinin kütlesini oluşturan hisse senedi portföyleri aracılığıyla dünyanın önde gelen şirketlerinin gidişatını denetlemektedirler .
Enternasyonal oligarşiye karşı, artık demokratik bir Enternasyonal kurmalıyız.
Süper zenginlere, geçmişte ödenmemiş vergilerin tahsil edilmesi ile birlikte uygulanacak bir asgari vergi; medyanın bağımsızlığının güçlendirilmesi, gazetecilerin müdahale ve sansüre karşı daha iyi korunması; ayrıca yapay zeka şirketleri için yeni bir uluslararası ve özelleştirmeden arınmış mülkiyet modeli sayesinde, dünyanın demokratik güçleri yeniden üstünlüğü ele geçirebilir.
Demokrasilerin hayatta kalması ve gezegenimizin yaşanabilirliği tehlikede. Bize katılın!
Paris, 21 Kasım 2026
