Suriye Eğitim Bakanlığı’nın, Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara’nın yayımladığı kararname ve 10 Mart 2025’te Şam’da imzalanan mutabakata dayanarak 27 Ağustos’ta aldığı karar, Kuzey ve Doğu Suriye’de tepkiyle karşılandı. Alınan 2068/943 sayılı kararla, Kürt nüfusun yaşadığı bölgelerde Kürtçenin bütün kademelerde haftada üç ders ve bir etkinlik saati olarak okutulması, notunun da genel ortalamaya dahil edilmesi kararlaştırılmıştı.
Ancak bölgedeki eğitim bileşenleri, Kürtçenin haftalık seçmeli/zorunlu bir ders formatına indirgenmesini “anadilinde eğitim hakkının kısıtlanması” olarak nitelendirerek yedi kentte sokağa indi.
Yedi Kentte Eylem: Buluşma Noktaları
Kürtçe eğitim hakkının korunması talebiyle bölgenin önde gelen merkezlerinde eylem alanları belirlendi:
- Qamişlo: Bajarê Ciwanan
- Hisîça (Hesekê): Çerxerêya Kevokê
- Dêrik: Qada Azadiyê
- Amûdê: Çerxerêya Neynikê
- Dirbêsiyê: Çerxerêya Neynikê
- Tirbespî: Çerxerêya Azadiyê
- Girkê Legê: Qada Giştî
Bölgelerden Yükselen İtirazlar ve Talepler
Qamişlo’da Öğrenci ve Veliler: Qamişlo’da yapılan açıklamalarda, bir dilin haftada üç saatlik derse sıkıştırılmasının anadilinde eğitim hakkını karşılamadığı vurgulandı. Nüfus oranına bakılmaksızın tüm çocukların anadilinde eğitim görebilmesi gerektiği kaydedilirken; Kürtçenin yanı sıra Arapça ve yabancı dillerin de öğretildiği çok dilli eğitim modeli önerildi.
Hesekê’de Öğretmenler: Eğitim Müdürlüğü önünde toplanan öğretmenler “Dil olmadan yaşam olmaz” ve “Kürtçe kimliğimizdir” pankartları açtı. Eğiticiler, “bir dili ders olarak öğrenmek” ile “eğitimin o dilde yürütülmesi” arasındaki farka dikkat çekerek fen ve sosyal bilimlerin de Kürtçe verilebileceği müfredatın korunmasını istedi.
Amûdê’de Yürüyüş: Şehîd Cîhad Meydanı’ndan Jina Azad Meydanı’na yürüyen kent sakinleri, ilkokuldan üniversiteye kadar yıllardır uygulanan anadilinde eğitim modelinden geri adım atılmaması gerektiğini ifade etti.
Rojava Üniversitesi: “Kürtçe Fen ve Sağlık Alanında da Eğitim Dilidir”
Suriye Eğitim Bakanlığı’nın kararına bir tepki de Rojava Üniversitesi’nden geldi. Üniversite yönetimi tarafından yapılan açıklamada, Kürtçenin sadece dil ve edebiyattan ibaret olmadığı; matematik, fizik, kimya, mühendislik ve sağlık bilimleri gibi branşlarda halihazırda eğitim dili olarak kullanıldığı hatırlatıldı.
Eğitim dilinin aniden değiştirilmesinin öğrencilerin öğrenme süreçlerini olumsuz etkileyeceğini savunan Rojava Üniversitesi; Kürtçe ve Arapçanın birbirine alternatif görülmediği, her iki dilde de akademik yeterlilik sağlayan iki dilli/çok dilli eğitim modelinin uygulanması çağrısında bulundu.