“Son yıllarda iktidar yamacına yerleşen isimleri düşünelim: televizyoncu, asker, siyasetçi, akademisyen, baro başkanı vs. Muhalif mahalledeki konumları neydi bu isimlerin? Neden muteber kabul ediliyorlardı? Milliyetçi oldukları için mi? Atatürkçü oldukları için mi? Başka? Eh, iktidar cenahı milliyetçi değil mi, nedir sorun?”
Atatürkçü olduğunu iddia eden ve bu mecrada yıllarca ekmek yiyen insanların ‘başka hangi niteliklere sahip olduğunu’ merak etmemek, buna önem vermemek sağlıklı bir hal miydi? Göklere çıkarılan birilerinin bir zaman sonra büyük hayal kırıklığına neden oluşunda sorun kimde; şeyhte mi, müritte mi?
Milletvekilleri ‘ulus’un temsilcisidir; bir başka ifadeyle, cümlemizin. Sade yurttaşın bu seçimlerde nasıl bir etkisi ve katılımı var? Belediye başkanını adayı yapan kimdi, halk mı? Yerel ve merkezi düzeyde yöneticilerin belirlenmesinde neredeyse hiçbir payı olmayan milyonlarca yurttaşın, aslında tanımadığı birileri saf değiştirdiğinde yaşadığı şaşkınlığı nasıl adlandırmalı?”
Murat Sevinç’in Diken’e yazdığı Belki de Kimse Kimseyi Kandırmıyordur başlıklı yazısından alıntı yaparak başladık yazıya. Değerli yazarımız son zamanlarda yaşadıklarımızı, daha doğrusu tanıklıklarımızı genel olarak değerlendirmiş. Ben ise Bolu yerelini de katarak değerlendirmeye çalışacağım.
Son günlerin Bolu özelinden genele yayılan ve çok konuşulan olayı, fenomen belediye başkanımızın Kıbrıs görüntüleri oluşturuyor. Ne var ki bunda diyeceksiniz? Sevgili başkanımız Kıbrıs’ın doğal ve tarihi güzellikleri arasında verseydi fotoğrafı, sorun yoktu; ama mekan bir casino olunca tartışmanın göbeğine oturdu.
Başkanımız derhal klavyesinin harflerini namluya sürdü ve beklemeden karşılık verdi. Sonra yerelden bazı sosyal medya hesaplarından paylaşılması sonucu herkes tarafından görüldü. Haftalardır süren orman yangınlarından bu yaz Bolu da nasibini aldı; hektarlarca ormanlık alan küle döndü ve devam eden yangınlar da var. Muhalefete dönük baskılar ve insanları çıkışsız bırakan ekonomik ortamla birleşince, bir muhalefet temsilcisinin kumarhane tatili yapması eleştirel bir şekilde sosyal medya platformlarında yansıdı. Kıyamet de burada koptu: Herkes gidiyor Kıbrıs’a, kumar oynuyorsa kendi parasıyla oynuyor, içiyorsa cebinden içiyor, iktidardakiler yapmıyor sanki gibi akılla açıklanamayacak ifadelerle savunulmaya başlandı yerel efendimiz.
Kaldı ki başkan açıklamasında ailesi ve birkaç yakınıyla kısa süreli bir tatil yaptığını ve resim çekilen mekanda maç seyrettiğini belirtti. Bize göre bir tuhaflık yok aslında; çünkü başkanı ve belediyeciliğini ne içtiğinden ne de yediğinden eleştirecek değiliz. Bizi ilgilendirmez. Pratiğinde kamucu anlayışın esamisi okunmaması bir yana, iktidar belediyeçiliği yapmasını eleştiriyoruz. Irkçı ve cinsiyetçi ifadelerin siyasetinin merkezinde olmasını eleştiriyoruz.
Öyleyse sorun ne? Sorun, başkanı, içki içmesi başta, dindar çevrelerce onaylanmayan alışkanlıkları üzerinden solcu ilan edip canhıraş savunan sözde solcu çevrelerde, ki onlar her fırsatta ırkçılığı tescilli “Bolu Beyi”nin yanında poz vermek için de yarış halindeler. Hatta, kendisini “Yalan söylüyorsun, Bolu’da Suriyeli sayısı azalmadı” diye eleştiren “solcu” büyükler var. Denize nazır yazlığında, denize doğru yaşlı gözlerle bakarak bakkalın çırağı Suriyeli, kapıcı Afgan diye efkarlanan eylem güzelleri var.
Sözün özü, değerli başkanımıza “Yahu ben ne yaptım bu sefer?” dedirtmemekte epey kararlılar. Bu çevrelere dair, gözle görülen siyasi ikbal umutları dışında, ekonomik çıkar sağlama istekleri de dile getiriliyor. Yakınlarını işe yerleştirmek en masum olanı maalesef. Başta 1 Mayıs olmak üzere, sol yumrukları havada, ellerinde mikrofon, mangalda kül bırakmayan fabrikatör, tüccar, esnaf kim varsa sıraya girmiş durumda. Kimi işyeri ruhsatı, kimi banka kredisi, kimi oda, sendika, dernek başkanlığı peşinde.
Sabah akşam geçmişten günümüze hayatları çalınan devrimcilerin isimleri üzerinde tepinip ölü eti çiğnerken kentin sorunları karşısında ölü taklidi yapanlar da bunlar. Açlık sınırında ödediği maaşı takside bölen, hiçbir sosyal hakkı tanımayan, sigortasız öğrenci emeğini gasp eden ve tüm bunlara rağmen ellerinde megafon, ozalit arkasında sıralanıp, sosyal medya hesaplarında mangalda kül bırakmayanlar da bunlar.
Asıl sorun, CHP başta olmak üzere, mevcut siyasal sistemde demokratik mekanizmaların işletilmemesidir. Belediye başkanlarının, milletvekillerinin ya da yerel yöneticilerin belirlenmesinde halkın doğrudan söz hakkı yoktur. Yukarıdan belirlenen aday listeleri ile halkın yalnızca onay vermeye çağrıldığı bir seçim pratiği yürürlüktedir.
Oysa gerçek çıkış yolu halkın kendi söz, yetki ve karar mekanizmalarını kurmasından geçiyor. Halk meclisleri, yerel forumlar, tabandan örgütlenmiş tartışma ve karar süreçleri olmadan, ikbal avcılarının sahneye çıkmasının önüne geçilemez. Kentin sorunlarını gerçekten sahiplenen, yurttaşların sözünü merkeze alan bir model ancak bu şekilde inşa edilebilir.
Sonuç olarak, Bolu’daki “fenomen belediye başkanı” örneği sadece kişisel zaafların değil, kurumsal bir işleyişin sonucudur. Sorun, birkaç kişinin ikbal hırsı değil; halkın siyaset yapma hakkının gasp edilmesidir. Bu nedenle mesele, tek tek kişilerin eleştirisiyle sınırlı kalmamalı; halk meclislerinin, doğrudan katılımın ve gerçek demokrasinin savunusuyla devam etmelidir.