Close Menu
Siyasi HaberSiyasi Haber

    Subscribe to Updates

    Get the latest creative news from FooBar about art, design and business.

    What's Hot

    YAN YANA

    21 Kasım 2026

    Halk TV’den gazeteciler ‘Halk Televizyonu’nu kurdu

    21 Kasım 2026

    İHD İskenderun Şubesi’nden 20 Kasım mesajı: “Her çocuk eşittir”

    21 Kasım 2026
    Facebook X (Twitter) Instagram
    Facebook X (Twitter) Instagram YouTube Bluesky
    Siyasi HaberSiyasi Haber
    • Güncel
      • Ekonomi
      • Politika
      • Dış Haberler
        • Dünya
      • Emek
      • Kadın
      • LGBTİ+
      • Gençlik
      • Ekoloji ve Kent
      • Haklar ve özgürlükler
        • Halklar ve İnançlar
        • Göçmen
        • Çocuk
        • Engelli Hakları
      • Yaşam
        • Eğitim
        • Sağlık
        • Kültür Sanat
        • Bilim Teknoloji
    • Yazılar

      Cacus’un büyük soygunu ve toplumsal felç

      18 Kasım 2026

      Kardeşim, biz İsviçre’de yaşıyoruz

      18 Kasım 2026

      Yılmaz Özdil Türkiyeli mi? Yoksa!

      16 Kasım 2026

      1942-1943 Varlık Vergisi Kanunu ve gayrimüslimlere yönelik ekonomik tasfiye

      10 Kasım 2026

      Mekke Anlaşması ve Orta Doğu’nun koridor savaşları

      6 Kasım 2026
    • Seçtiklerimiz

      YAN YANA

      21 Kasım 2026

      Hepimiz Türkiyeliyiz: Aziz Sancar, Hamdi Ulukaya, Ahmet Kaya, Haluk Bilginer ve siz

      21 Kasım 2026

      “Fon krizi” son kriz olabilir mi?

      19 Kasım 2026

      Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

      18 Kasım 2026

      İki kez öldürülen işçiler

      17 Kasım 2026
    • Röportaj/Söyleşiler

      Tuncay Yılmaz: Avrupa’da enternasyonalist bir ortak direniş hattı kurmak istiyoruz

      29 Ekim 2026

      DEM Partili Özgül Saki: “Hiçbir toplumsal kesim güvende değil”

      22 Eylül 2026

      NAZA’nın yönetmenleri: Gazze’de yaşananlara dair hâlâ büyük bir inkâr söz konusu

      14 Eylül 2026

      Tülay Hatimoğulları: Garanti aramanın yolu süreci dönülmez hâle getirmek

      17 Ağustos 2026

      Dr. Toros Korkmaz: “Çerçeve yasa çözüm için hukuksal zemin oluşturabilir”

      6 Ağustos 2026
    • Dosyalar
      • “Süreç” ve Sol
      • 30 Mart Kızıldere Direnişi
      • 8 Mart Dünya Kadınlar Günü 2022
      • AKP-MHP iktidar blokunun Kürt politikası
      • Cumhurbaşkanlığı Seçimleri
      • Ekim Devrimi 103 yaşında!
      • Endüstri 4.0 üzerine yazılar
      • HDK-HDP Tartışmaları
      • Kaypakkaya’nın tarihsel mirası
      • Ölümünün 69. yılında Josef Stalin
      • Mustafa Kahya’nın anısına
    • Çeviriler
    • Arşiv
    Siyasi HaberSiyasi Haber
    Anasayfa » Şerif Mardin’in ardından

    Şerif Mardin’in ardından

    Siyasi Haber11 Eylül 2017
    Facebook Twitter Pinterest LinkedIn WhatsApp Reddit Tumblr Email
    Share
    Facebook Twitter LinkedIn Pinterest Email

    SEÇTİKLERİMİZ – Taner Timur’un YönHaber’deki yazısı: Liberalizmin yükseliş yılları idi; Mardin bu yıllarda Boyner’in Yeni Demokrasi Partisi’ne de öncülük yapmaktan kaçınmadı. Kendi çizgizi açısından tutarlı bir davranıştı…

    Onu 63 yıl önce Mülkiye yıllarımda tanımıştım. İkimiz de Mülkiye'ye 1954 yılında girmiştik. O asistan, ben de öğrenci olarak. Stanford'da Yeni Osmanlılarla ilgili doktora çalışması yapıyordu ve henüz tamamlamamıştı; fakat bazı tezlerini o yllarda çıkan FORUM dergisinde yayınlıyordu. Dergide Menderes'in otoritarizmi şiddetle eleştirilirken, o da Namık Kemal ve arkadaşlarının Ali Paşa'nın diktatörlüğüne nasıl isyan ettiklerini analiz ediyordu. Sonra Forumcular Menderes'in hışmına uğradılar ve vekalet emrine alınan Turhan Feyzioğlu'nun arkasından istifa ederek fakülteden ayrıldılar. 


    ***


    Biz öğrencilerin gözünde kahraman olmuşlardı. 1970'lerde ise aynı fakültede tekrar bir araya geldik. Bu kez aynı kürsüde o doçent, ben asistan olarak.. Ne var ki bu arada Mayıs-68 yaşanmıştı; SBF artık eski SBF değildi ve Mardin de öğrencilerin kahramanı olmaktan çıkmıştı. Sorduğu soruların yönlendirici niteliği yüzünden bir kez sınavı dahi boykot edildi. Ola ki Mülkiye'den ayrılmasının nedenlerinden biri de bu olmuştu. Her ne ise, Şerif Mardin Mülkiye'yi terk etti; Boğaziçi Üniversitesi'ne geçti ve akademik hayatının belki daha az şanlı, fakat kesinlikle daha ünlü safhası başladı. 


    ***


    Liberalizmin yükseliş yılları idi; Mardin bu yıllarda Boyner'in Yeni Demokrasi Partisi'ne de öncülük yapmaktan kaçınmadı. Kendi çizgizi açısından tutarlı bir davranıştı; hareket fiyaskoyla bitse bile, fikirleri uğruna riskli angajmanlara girebileceğinin bir örneğini vermiş oldu. 


    ***


    1990'larda "Küreselleşme ve Demokrasi Krizi" başlıkılı kitabımda Mardin'in tezlerini 23 sayfalık bir bölümde tartışmış ve eleştirmiştim. Sanırım bu inceleme Mardin'in tüm eserlerini kapsayan en ayrıntılı değerlendirmedir. Bunları burada yineleyecek değilim. Yalnız son yıllarda yaşananlardan sonra, bizde liberalizm tarihi ile ilgili genel bir gözlemimi paylaşmak isterim. 

    Bu ülkede 2. Meşrutiyet ve onu izleyen 31 Mart ayaklanmasından beri din ve şeriatçılık daima gündemde olmuştur. Ahrar Fırkasından itibaren, aslında İslamcı olmayan, hatta bazı durumlarda dindar bile sayılamayacak düşünce ve siyaset adamları da bu muhafazakar akımları desteklemiştir. Bazen samimi bir özgürlük aşkıyla, daha çok da maslahat ve çıkar hesaplarıyla.. 1909'da Hareket Ordusu tarafından göz altına alınan -ve İngiliz desteğiyle- kurtularak yurt dışına çıkan Prens Sabahattin'den, Adıvar'lara; Fethi Okyar'dan Menderes ve Bayar'a, oradan da Çiller, Boyner ve son yılların "yetmez, ama evet!"çilerine kadar uzanan çizgide çok sayıda simgesel isim vardır. Şerif Mardin de bu "gelenek" içinde yer almıştı ve akımın en etkili akademisyeni sayılıyordu.. Açıkcası, bazı yakınlarının "prens" adını taktığı Mardin de yakın dönemin Prens Sabahattin'i oldu.


    *** 


    Ne var ki yazılanlara bakılırsa cenaze töreni. bekleneceği şekilde görkemli olmamış ve prense son yolculuğunda ancak yüz kişilik bir cemaat refakat edebilmiş! Şaşırtıcı değil mi? Belki de değil. Aslında son derece tuhaf bir dönemden geçiyoruz. Bir yandan AKP erkanı Mardin'i tazimle selamlıyor; Beştepe ailesine telefon açıyor; eski bir başbakan ve bakanlar heyecanlı nutuklar atıyor; öbür yandan ise çok sayıda hayranı cenazesine bile katılamıyor.. Mecalleri kalmamış gibi; bir kısmı tutuklu, bir kısmı işinden gücünden olmuş, kimileri de baskı altında susmuş oturmuşlar…


    *** 


    Mardin'in arkasından yazı yazanlar ise, ne kadar büyük bir bilim adamı olduğunu, ülke bilimine ne kadar kavram hediye ettiğini, nasıl anlaşılmamış olduğunu yineleyip duruyorlar.. Oysa ortada da "mahalle baskısı" kavramından (!) başka birşey göze çarpmıyor.. Aslında yıllardır süregelen böyle bir sunuştan Mardin'in sağlığında memnun kaldığını da hiç sanmıyorum. Sözünü ettiğim yazımda bu kavramın nasıl ortaya çıktığını ben de tartışmıştım. O halde bu yazımı da oradan aldığım "mahalle baskısı" ile ilgili bir alıntıyla bitireyim:

    "Ş. Mardin’in ‘mahalle’ birimi çerçevesinde yaptığı analizler, kısmi olmakla beraber, ilginçtir. Kendisinden önce Şevket Süreyya Aydemir de, her türlü teorik iddianın dışında, bu olguyu gözlerimiz önüne sermişti. Aydemir, Selanik’le ilgili olarak şu satırları yazarken, sanıyorum, Mardin’in ilerde savunacağı fikirleri önceliyor ve çok iyi özetliyordu: “Mahalle; kadınları, erkekleri, hastaları, sağları, dostlukları veya kıskançlıklarıyla, bütün hücreleri birbirine bağlı ve bütün bir varlıktı. Mahallenin, mahalle halkı üstünde tam ve kesin bir kontrolü vardı. Bu kontrolü kim kurar, kim kullanırdı? Bir bakışta bu belli olmazdı. Ama mahallenin toplumsal kontrolü, evlerin iç ve dış hayatına kadar sokulurdu. Mahallede herkes, görünmez bir hiyerarşinin, tarifi kabil olmayan bir kademesinde yer alırdı. Mahallenin yazılmamış kanunlarına ister istemez bağlı kalınırdı.” (Tek Adam, c. I., s. 24, İstanbul, 1963)…

    Share. Facebook Twitter Pinterest LinkedIn Tumblr Telegram Email

    İlgili İçerikler

    YAN YANA

    21 Kasım 2026

    Hepimiz Türkiyeliyiz: Aziz Sancar, Hamdi Ulukaya, Ahmet Kaya, Haluk Bilginer ve siz

    21 Kasım 2026

    “Fon krizi” son kriz olabilir mi?

    19 Kasım 2026
    Destek Ol
    Yazılar
    Mehmet Özgen

    Cacus’un büyük soygunu ve toplumsal felç

    Arjin Uslu

    Kardeşim, biz İsviçre’de yaşıyoruz

    Erkan Kurukavak

    Yılmaz Özdil Türkiyeli mi? Yoksa!

    Toros Korkmaz

    1942-1943 Varlık Vergisi Kanunu ve gayrimüslimlere yönelik ekonomik tasfiye

    Bağlantıda Kalın
    • Facebook
    • Twitter
    Seçtiklerimiz
    Ekrem İmamoğlu

    YAN YANA

    Cem Terzi

    Hepimiz Türkiyeliyiz: Aziz Sancar, Hamdi Ulukaya, Ahmet Kaya, Haluk Bilginer ve siz

    Ertuğrul Kürkçü

    “Fon krizi” son kriz olabilir mi?

    Volkan Yaraşır

    Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

    Güncel Kalın

    E Bültene üye olun gündemden ilk siz haberdar olun.

    Siyasi Haber, “tarafsız” değil “nesnel” olmayı esas alır. Siyasi Haber, işçi ve emekçiler, kadınlar, LGBTİ+’lar, gençler, doğa ve yaşam savunucuları, ezilen etnik ve inançsal topluluklardan yanadır.

    Devletten ve sermayeden bağımsızdır.

    Facebook X (Twitter) Instagram YouTube Bluesky
    EMEK

    Antep’te ücretini isteyen işçi darp edildi, işçiler sigortasız çalıştırıldıklarını belirtti

    19 Kasım 2026

    KESK Eş Genel Başkanı Ayfer Koçak Mardin’den seslendi: “12 Aralık’ta Ankara’da buluşuyoruz”

    19 Kasım 2026

    MESEM öğrencisi Muhammed Salih Gövdetaşan’ın ölümüne ilişkin kararı istinaf bozdu

    17 Kasım 2026
    KADIN

    UNFPA raporu: Dünya genelinde her dört kadından biri cinsel ilişkiye “hayır” diyemiyor

    19 Kasım 2026

    DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, Adana’daki 25 Kasım forumunda kadınlarla buluştu

    19 Kasım 2026

    Arjantin’de kadın hakları örgütlerinin 10 aylık raporu: En az 243 kadın öldürüldü

    16 Kasım 2026
    © 2026 Siyasi Haber. Designed by Fikir Meclisi.

    Type above and press Enter to search. Press Esc to cancel.