Close Menu
Siyasi HaberSiyasi Haber

    Subscribe to Updates

    Get the latest creative news from FooBar about art, design and business.

    What's Hot

    YAN YANA

    21 Kasım 2026

    Halk TV’den gazeteciler ‘Halk Televizyonu’nu kurdu

    21 Kasım 2026

    İHD İskenderun Şubesi’nden 20 Kasım mesajı: “Her çocuk eşittir”

    21 Kasım 2026
    Facebook X (Twitter) Instagram
    Facebook X (Twitter) Instagram YouTube Bluesky
    Siyasi HaberSiyasi Haber
    • Güncel
      • Ekonomi
      • Politika
      • Dış Haberler
        • Dünya
      • Emek
      • Kadın
      • LGBTİ+
      • Gençlik
      • Ekoloji ve Kent
      • Haklar ve özgürlükler
        • Halklar ve İnançlar
        • Göçmen
        • Çocuk
        • Engelli Hakları
      • Yaşam
        • Eğitim
        • Sağlık
        • Kültür Sanat
        • Bilim Teknoloji
    • Yazılar

      Cacus’un büyük soygunu ve toplumsal felç

      18 Kasım 2026

      Kardeşim, biz İsviçre’de yaşıyoruz

      18 Kasım 2026

      Yılmaz Özdil Türkiyeli mi? Yoksa!

      16 Kasım 2026

      1942-1943 Varlık Vergisi Kanunu ve gayrimüslimlere yönelik ekonomik tasfiye

      10 Kasım 2026

      Mekke Anlaşması ve Orta Doğu’nun koridor savaşları

      6 Kasım 2026
    • Seçtiklerimiz

      YAN YANA

      21 Kasım 2026

      Hepimiz Türkiyeliyiz: Aziz Sancar, Hamdi Ulukaya, Ahmet Kaya, Haluk Bilginer ve siz

      21 Kasım 2026

      “Fon krizi” son kriz olabilir mi?

      19 Kasım 2026

      Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

      18 Kasım 2026

      İki kez öldürülen işçiler

      17 Kasım 2026
    • Röportaj/Söyleşiler

      Tuncay Yılmaz: Avrupa’da enternasyonalist bir ortak direniş hattı kurmak istiyoruz

      29 Ekim 2026

      DEM Partili Özgül Saki: “Hiçbir toplumsal kesim güvende değil”

      22 Eylül 2026

      NAZA’nın yönetmenleri: Gazze’de yaşananlara dair hâlâ büyük bir inkâr söz konusu

      14 Eylül 2026

      Tülay Hatimoğulları: Garanti aramanın yolu süreci dönülmez hâle getirmek

      17 Ağustos 2026

      Dr. Toros Korkmaz: “Çerçeve yasa çözüm için hukuksal zemin oluşturabilir”

      6 Ağustos 2026
    • Dosyalar
      • “Süreç” ve Sol
      • 30 Mart Kızıldere Direnişi
      • 8 Mart Dünya Kadınlar Günü 2022
      • AKP-MHP iktidar blokunun Kürt politikası
      • Cumhurbaşkanlığı Seçimleri
      • Ekim Devrimi 103 yaşında!
      • Endüstri 4.0 üzerine yazılar
      • HDK-HDP Tartışmaları
      • Kaypakkaya’nın tarihsel mirası
      • Ölümünün 69. yılında Josef Stalin
      • Mustafa Kahya’nın anısına
    • Çeviriler
    • Arşiv
    Siyasi HaberSiyasi Haber
    Anasayfa » Sayın muhbir vatandaşın soy ağacı

    Sayın muhbir vatandaşın soy ağacı

    Siyasi Haber21 Şubat 2018
    Facebook Twitter Pinterest LinkedIn WhatsApp Reddit Tumblr Email
    Share
    Facebook Twitter LinkedIn Pinterest Email

    SEÇTİKLARİMİZ – ALİ DURAN TOPUZ Duvar’a yazdı: “Muhbir, ajan, ajan provokatör bunlar devletlerin eskiden beri kullandıkları figürler. Fakat arka koltukta, ön koltukta oturan kadının telefonunu dikizleyen birinin ihbarının gördüğü itibar bir eşiğin daha aşıldığını gösteriyor: Herkes artık bir başka kişinin gizlisini araştırma ruhsatına kavuştu.”

    Berberde konuşanı ihbar edeni görmüştük. Sohbet eden iki kişiyi ihbar edeni görmüştük. Kendi sohbet ettiği kişiyi ihbar edeni görmüştük. Sınavdaki soruyu ihbar edeni görmüştük. Boşanma davası açan eşini ihbar edeni görmüştük. Sınıfta ders anlatan hocasını ihbar edeni görmüştük. Sosyal medya paylaşımlarını ihbar edeni görmüştük. Gör ki neler gelir sağ olan başa, arka koltuktan ön koltukta oturan kadının telefonla yazışmalarını dikizleyip ihbar edeni de gördük. Bu ihbarların iki ana konusu var: Biri, cumhurbaşkanına hakaret, ikincisi “terör.” Bu ikinciye girdi, suçlanan kişi tutuklandı.


    Dikizcinin ihbarına gelmeden önce, yargının ne yaptığına bir bakmak lazım: Polis koşup otobüsü durdurdu, savcı koşarak tutuklamaya sevk etti ve yargıç bu kadar emeği boşa gidermeyerek, tutuklama kararını veriverdi.


    Üç basamaklı adaletsizlik


    Adalet piramidinin polis basamağı daima aculdur, ne de olsa Bekçi Murtaza’nın torunları en çok orada istihdam ediliyor.


    İkinci basamak, savcı, arada hukuki cümleler kurma ihtiyacından, hukuk fakültesi okumuş, hak ilminin tedrisatını görmüş olsa da, öyle pek hukuk lehine ince eleyip sık dokumasıyla ünlü bir makam değildir; Türkiye yargı kültüründe savcıların en büyük şöhreti, yargıcın yanında oturmaktır, yani suçladığı kişinin ve onun avukatının eşit düzleminde değil, üstünde.


    Bu eşitsiz eşitler arasında birinci olan yargıç, içinde adalet olması gereken cümleleri kuran kişidir, eldeki hukuk adalete ne kadar izin veriyorsa o kadar. Zaten adaleti mutlak surette tecelli ettirebilecek bir hukuk sistemi kurulmamıştır da. Fakat mutlak adaleti, nispi adaleti, hukuka uygunluğu bir kenara bırakalım, kanunlara uygunluğu da çöpe attığımız günlerden geçiyoruz. Öyle olmasaydı, yargıcın kararında suçlamaya yol açan delilin hukuka uygun elde edilip edilmediğinin tartışıldığını görmemiz gerekirdi. Arka koltuktan, ön koltukta oturan bir kadının telefonunu görmek için neden çaba içine girer insan?


    Buraya döneceğim, ama önce muhbirin üst soyuna bir bakmak gerekli.


    Sayın muhbir vatandaş


    Muhbirin üst soyu, kamusal yaygın fonksiyon olarak 12 Mart’a gider; bir darbe sonrası döneme. 12 Martçı generaller, devletin güvenlik birimlerinin o güne kadar zaten kullandığı (en ünlüsü Mahir Kaynak olan ajan, ajan provokatör) bir figürü kamusallaştırmayı seçti; yurttaşları, vatan, millet, huzur, güven için kuşkulu gördüğü durumları, kişileri ihbar etmeye çağırdı, “sayın muhbir vatandaş” diyerek. Mahir Kaynak yıllar yılı, devlet görevlisi olmasına rağmen yaptığı işin ahlaki olarak küçümsenmesinden şikayet etti, muhbirin sevilmediği zamanlardı.


    Yurttaşların muhbirliğe bu aleni daveti, daha o günlerde sanatta yankısını gecikmeden buldu: Başar Sabuncu, generallerin çağrı metinlerindeki ifadeleri yankılayarak “Sayın Muhbir Vatandaş” diye bir oyun yazdı. Paşaların girişimini hicvediyordu. Yaşar Kemal, muhbire nefretini akıttığı bir yazıyla oyunu alkışladı:


    “Sayın muhbir vatandaş, sen bu yurdun çürümesinin başlangıcıydın ve sonu olacaksın. Senin bol bol işlediğin yerde, hangi toplum olursa olsun, bir düşmanlıklar kargaşası çıkar. Sayın muhbir vatandaş, sen bir ölçüsün. Senin bir toplumda ölçülerden biri olman yıkımdır. Sen oyunların en korkuncusun.”


    Yaşar Kemal’in coşkulu anlatımında “muhbir” vatandaşa olduğundan fazla sorumluluk yükleniyor, çürüme onunla başlamaz, onunla da bitmez; fakat “Senin bol bol işlediğin yerde, hangi toplum olursa olsun, bir düşmanlıklar kargaşası çıkar” derken hukuki bir sıkıntıyı edebi dile mükemmelen tercüme ediyordu. Arkadaşını, selamlaştığını, komşusunu, karısını, kocasını zehir hafiye pozlarına bürünerek ihbar edenlerin göreceği itibar, herkesin herkesten kuşkulandığı, herkesin ihbar mekanizmasının bir parçasına dönüştüğü bir huzursuzluk toplumundan başka neyle sonuçlanabilir?


    Oğul itirafçı, torun gizli tanık


    Resmi ve sivil muhbirleri, yurttaşları muhbire çevirme işini 12 Eylül de sevdi, bunun yanına bir de itirafçı figürünü ekledi. 80’lerde ve 90’larda o itirafçıların aynı zamanda devletin karanlık işlerinin şöhretli aktörlerine dönüştüğüne tanık olduk.


    2000’lerin ikinci yarısından itibaren (şimdilerde terör örgütü olarak tanımlanan Gülen örgütlenmesine yakın, mensup) bazı şöhretli savcı ve yargıçların yeni bir figürü baş tacı ettiğini gördük: Gizli tanık.


    Balyoz, Ergenekon ve KCK davalarında bolca duyduğumuz “gizli tanık”, “sayın muhbir vatandaş”ın üçüncü kuşak torunuydu. Elbette, var olması bile gerekmiyormuş, önemli olan varlığı değil, işleviymiş, bunu da Selahattin Demirtaş yargılanırken gördük.


    Muhbiri, ajanı, ajan provokatörü, itirafçıyı, gizli tanığı kimi zaman sıkı kurallara bağlı olarak, kimi zaman gelişigüzel biçimde kullanmayan devlet yoktur. Fakat kamuyu bir ihbar şölenine ortak etmeye çağırmak, her devletin değil, bazı devletlerin gözle görünür özelliğidir; Tanıl Bora’nın “İhbar Celbi” yazısında bunun önemli bir örneğinin, Nazi örneğinin bir hatırlatması var.


    Mahremiyetin sonu


    Başa dönelim: Klasik muhbir/ajan, itirafçı ve gizli tanık, adalet sisteminde çok önemli sorunlara yol açsa, zaten Türkiye bunun acısını hep çekmiş olsa bile, yurttaşların muhbirliğe daveti ve bu davete icabet etme arzusunun hızla yayılmasının geldiği yer, bir kritik eşiğin daha atlandığı anlamına geliyor.


    Berber sohbeti, ders anlatma, sınav kağıdı, iki kişinin birbiriyle konuşması, sosyal medya paylaşımları, hep bir şekilde dışa vurulmuş, çok kısıtlı bile olsa alenileşmiş, üçüncü kişinin hiçbir çabası gerekmeden ulaşabileceği, suçlanan kişinin dış dünyada yankı bulan aktif eylemlerdir. Bunların ihbarının yol açacağı sonuçlar, fikir özgürlüğünün varlığı, yokluğu, sınırları ile ilgili tartışmalara götürür bizi.


    Fakat son otobüste dikizleme vakası, bunlardan kategorik olarak farklı bir yerde durur: İfade özgürlüğü alanındaki tartışmalar meseleyi kuşatmaya yetmez. Mahremiyet ihlalinin kapısı da açılmıştır artık: Yargı, herhangi bir yurttaşın, bir başka yurttaşın gizlisini araştırmasına cevaz vermiştir. Bu ruhsat, yurttaşlığın sonuna doğru hızlı gidişte bir istasyonun daha geçildiğinin ilanıdır, sadece bir tutuklama kararı değil.

    Share. Facebook Twitter Pinterest LinkedIn Tumblr Telegram Email

    İlgili İçerikler

    YAN YANA

    21 Kasım 2026

    Hepimiz Türkiyeliyiz: Aziz Sancar, Hamdi Ulukaya, Ahmet Kaya, Haluk Bilginer ve siz

    21 Kasım 2026

    “Fon krizi” son kriz olabilir mi?

    19 Kasım 2026
    Destek Ol
    Yazılar
    Mehmet Özgen

    Cacus’un büyük soygunu ve toplumsal felç

    Arjin Uslu

    Kardeşim, biz İsviçre’de yaşıyoruz

    Erkan Kurukavak

    Yılmaz Özdil Türkiyeli mi? Yoksa!

    Toros Korkmaz

    1942-1943 Varlık Vergisi Kanunu ve gayrimüslimlere yönelik ekonomik tasfiye

    Bağlantıda Kalın
    • Facebook
    • Twitter
    Seçtiklerimiz
    Ekrem İmamoğlu

    YAN YANA

    Cem Terzi

    Hepimiz Türkiyeliyiz: Aziz Sancar, Hamdi Ulukaya, Ahmet Kaya, Haluk Bilginer ve siz

    Ertuğrul Kürkçü

    “Fon krizi” son kriz olabilir mi?

    Volkan Yaraşır

    Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

    Güncel Kalın

    E Bültene üye olun gündemden ilk siz haberdar olun.

    Siyasi Haber, “tarafsız” değil “nesnel” olmayı esas alır. Siyasi Haber, işçi ve emekçiler, kadınlar, LGBTİ+’lar, gençler, doğa ve yaşam savunucuları, ezilen etnik ve inançsal topluluklardan yanadır.

    Devletten ve sermayeden bağımsızdır.

    Facebook X (Twitter) Instagram YouTube Bluesky
    EMEK

    Antep’te ücretini isteyen işçi darp edildi, işçiler sigortasız çalıştırıldıklarını belirtti

    19 Kasım 2026

    KESK Eş Genel Başkanı Ayfer Koçak Mardin’den seslendi: “12 Aralık’ta Ankara’da buluşuyoruz”

    19 Kasım 2026

    MESEM öğrencisi Muhammed Salih Gövdetaşan’ın ölümüne ilişkin kararı istinaf bozdu

    17 Kasım 2026
    KADIN

    UNFPA raporu: Dünya genelinde her dört kadından biri cinsel ilişkiye “hayır” diyemiyor

    19 Kasım 2026

    DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, Adana’daki 25 Kasım forumunda kadınlarla buluştu

    19 Kasım 2026

    Arjantin’de kadın hakları örgütlerinin 10 aylık raporu: En az 243 kadın öldürüldü

    16 Kasım 2026
    © 2026 Siyasi Haber. Designed by Fikir Meclisi.

    Type above and press Enter to search. Press Esc to cancel.