Close Menu
Siyasi HaberSiyasi Haber

    Subscribe to Updates

    Get the latest creative news from FooBar about art, design and business.

    What's Hot

    YAN YANA

    21 Kasım 2026

    Halk TV’den gazeteciler ‘Halk Televizyonu’nu kurdu

    21 Kasım 2026

    İHD İskenderun Şubesi’nden 20 Kasım mesajı: “Her çocuk eşittir”

    21 Kasım 2026
    Facebook X (Twitter) Instagram
    Facebook X (Twitter) Instagram YouTube Bluesky
    Siyasi HaberSiyasi Haber
    • Güncel
      • Ekonomi
      • Politika
      • Dış Haberler
        • Dünya
      • Emek
      • Kadın
      • LGBTİ+
      • Gençlik
      • Ekoloji ve Kent
      • Haklar ve özgürlükler
        • Halklar ve İnançlar
        • Göçmen
        • Çocuk
        • Engelli Hakları
      • Yaşam
        • Eğitim
        • Sağlık
        • Kültür Sanat
        • Bilim Teknoloji
    • Yazılar

      Cacus’un büyük soygunu ve toplumsal felç

      18 Kasım 2026

      Kardeşim, biz İsviçre’de yaşıyoruz

      18 Kasım 2026

      Yılmaz Özdil Türkiyeli mi? Yoksa!

      16 Kasım 2026

      1942-1943 Varlık Vergisi Kanunu ve gayrimüslimlere yönelik ekonomik tasfiye

      10 Kasım 2026

      Mekke Anlaşması ve Orta Doğu’nun koridor savaşları

      6 Kasım 2026
    • Seçtiklerimiz

      YAN YANA

      21 Kasım 2026

      Hepimiz Türkiyeliyiz: Aziz Sancar, Hamdi Ulukaya, Ahmet Kaya, Haluk Bilginer ve siz

      21 Kasım 2026

      “Fon krizi” son kriz olabilir mi?

      19 Kasım 2026

      Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

      18 Kasım 2026

      İki kez öldürülen işçiler

      17 Kasım 2026
    • Röportaj/Söyleşiler

      Tuncay Yılmaz: Avrupa’da enternasyonalist bir ortak direniş hattı kurmak istiyoruz

      29 Ekim 2026

      DEM Partili Özgül Saki: “Hiçbir toplumsal kesim güvende değil”

      22 Eylül 2026

      NAZA’nın yönetmenleri: Gazze’de yaşananlara dair hâlâ büyük bir inkâr söz konusu

      14 Eylül 2026

      Tülay Hatimoğulları: Garanti aramanın yolu süreci dönülmez hâle getirmek

      17 Ağustos 2026

      Dr. Toros Korkmaz: “Çerçeve yasa çözüm için hukuksal zemin oluşturabilir”

      6 Ağustos 2026
    • Dosyalar
      • “Süreç” ve Sol
      • 30 Mart Kızıldere Direnişi
      • 8 Mart Dünya Kadınlar Günü 2022
      • AKP-MHP iktidar blokunun Kürt politikası
      • Cumhurbaşkanlığı Seçimleri
      • Ekim Devrimi 103 yaşında!
      • Endüstri 4.0 üzerine yazılar
      • HDK-HDP Tartışmaları
      • Kaypakkaya’nın tarihsel mirası
      • Ölümünün 69. yılında Josef Stalin
      • Mustafa Kahya’nın anısına
    • Çeviriler
    • Arşiv
    Siyasi HaberSiyasi Haber
    Anasayfa » Robotlar sosyalist bir ütopyayı mı müjdeliyor ya da sadece bir kapitalist distopya mı?

    Robotlar sosyalist bir ütopyayı mı müjdeliyor ya da sadece bir kapitalist distopya mı?

    Siyasi Haber19 Temmuz 2018
    Facebook Twitter Pinterest LinkedIn WhatsApp Reddit Tumblr Email
    Share
    Facebook Twitter LinkedIn Pinterest Email

    ÇEVİRİ: Michael Roberts’ın Socialist Review dergisinde yayınlanan yazısı: Robotlar ve yapay zekanın yaşamımızı geliştirmesi ve kolaylaştırması gerekirken görünen o ki her ikisi de daha çok iş ve beceri kaybı anlamına geliyor. (Çeviri: Tolga Tören / Avrupa Forum)

    MİCHAEL ROBERTS


    Robotlar ve yapay zeka gelecekte iş dünyasını ve ekonomiyi ele geçirmeye mi hazırlanıyor ? Ve bu, insanların meslekleri ve yaşam standartları için ne anlama geliyor?


    Zamanımızın sosyalist ütopyası anlamına mı (insanın aşırı çalışmasının sonu ve aşırı uyumlu bir toplum) yoksa kapitalist distopya (daha yoğun krizler ve sınıf çatışmaları) anlamına mı gelecek?


    Robotların kullanımı hızla artıyor. Son on yıllarda önde gelen kapitalist ülkelerde robotların kullanımı neredeyse iki katına çıktı.


    10 bin kişiye düşen 300’den fazla robot ile imalat sanayinde çalışan başına en fazla robota sahip ülkeler olan Japonya ve Kore’yi, 10 bin kişiye 250’den fazla robot düşen Almanya izliyor.


    Robot kullanım oranı bu süre zarfında Brezilya’da yüzde 40, Çin’de yüzde 210, Almanya’da yüzde 11, Kore Cumhuriyeti’nde yüzde 57 ve ABD’de yüzde 41 arttı.


    Yapay zeka kavramı ile ise sadece öncesinde programlanmış talimatları yerine getiren değil deneyim aracılığıyla ya da yeni durumlar karşısında daha fazla yeni programlar öğrenen makineler kastediliyor. Dolayısıyla, zapay zeka öğrenen ve zekasını geliştiren robotlar anlamına geliyor.


    Massachusetts Teknolji Enstitüsü’nden (MIT) meslektaşı Erik Brynjolfsson ile birlike İkinci Makine Çağı’nın (The Second Machine Age) yazarı olan Andrew McAfee, küçük yapay zeka makinelerinin birçok mesleği ortadan kaldıracağ bir “bil-kur ekonomi” (sci-fi economy)  tanımının mümkün olduğunu savunanların önde gelenleri arasında.


    McAfee böylesi bir dönüşümün sosyal ve ekonomik açıdan önemi olan birçok yarar sağlayacağını; fakat bunun aynı zamanda “düşük emeğe dayalı” (labour-light) bir ekonomi anlamına da gelebileceğini belirtiyor.


    Teknolojik


    Oxford’dan iki ekonomist, Carl Benedikt Frey ve Michael Osborne, teknolojik değişimin ayak hastalıkları uzmanlığından tur operatörlüğüne, hayvan eğitmenliğinden bireysel finansal danışmanlığa, zemin zımparacılığına  kadar geniş bir yelpazeye yayılan 720 meslek açısından muhtemel etkisini incelediler. Elde ettikleri sonuçlar ürkütücüydü:


    Tahminlerimize göre, tüm ABD ekonomisinin yaklaşık yüzde 47’si risk altında. Dahası, ücretler ve eğitimsel kazanımların mesleğin muhtemel bilgisayarlı otomasyona geçiş (computerization) ile güçlü bir negatif ilişki sergildiğine dair kanıtlar sunuyoruz. Modelimiz, son yıllarda vaka olduğu üzere, orta gelirli mesleklere olan talebin azalmasından ziyade, bilgisayarlı otomasyonun gelecekte asıl olarak düşük kalifikasyon gerektiren ve düşük ücret ödenen mesleklerin yerini alacağını öngörüyor. Tersine, yüksek beceri ve yüksek ücrete dayalı meslekler bilgisayar sermayesinin en az etkisi altında kalan meslekler.


    Ekonomik Performans Merkezi’nden Georg Graetz ve Guy Michaels yeni bir çalışmalarında, Avrupa Bilriği ülkeleri, Avustralya, Güney Kore ve ABD’yi de içeren 17 gelişmiş ülkede (çoğunlukla imalat sanayinde olmakla birlikte, tarım ve kamusal hizmetleri de içeren) 14 sektörü incelediler. Sanayi robotlarının emek verimliliğini, toplam faktör verimliliğini ve ücretleri arttırdığı bulgusunu elde ettiler.


    Aynı zamanda sanayide kullanılan robotların, toplam çalışma saatleri üzerinde önemli bir etkiye sahip değilken, düşük kalifikasyon, daha az bir oranda olmakla birlikte orta düzey kalifikasyon gerektiren işlerdeki istihdamı azalttığına dair kanıtlar var.


    Bu nedenle robotlar çalışanların çalışma saatlerini azaltmıyorlar, tersine. Fakat kalifikasyon gerektirmeyen ya da düşük kalifikasyon gerektiren işlerde iş kaybına yol açıyorlar.


    Bu nedenle, çalışma saatlerinde bir düşme olmaksızın daha fazla işsizlik sözkonusu.  Gerçekten de, ABD’de çalışma saatleri 1970’lerden bu yana artıyor.


    Kapitalist birikimin esası karları arttırmak ve daha fazla sermaye birikimi. Ve kapitalistler her bir çalışanın üretkenliğini arttırırken, rekabet edilen firmalar karşısında maliyetleri azaltacak makinelelerin kullanımını arttırmak istiyorlar.


    Bu kapitalizmin olan üretken güçleri mümkün olduğunca geliştirmedeki büyük devrimci rolünü ifade ediyor.


    Çelişki


    Fakat burada aynı zamanda bir çelişki de var.


    Teknoloji kullanımı aracılığıyla emek üretkenliğini arttırma çabasında, aynı zamanda emekten kısma süreci söz konusu. Yeni teknoloji emeğin yerini alıyor.


    Evet, artan üretkenlik artan çıktıya yol açabilir ve istihdam için telafi edici yeni sektörlerin doğmasına yol açabilir.


    Fakat zaman içinde, semaye yönelimli (“capital bias”) ya da emekten kısmaya dayalı bu süreç (emeğin değerin birici formu olduğu düşünüldüğünde) yatırılan sermayenin maliyetine kıyasla daha az yeni değer üretimi anlamına gelebilir.


    Dolayısıyla üretkenlik arttıkça karlılığın düşmesi eğilimi söz konusu olabilir.


    Bu da nihayetinde, üretimde yeni teknoloji kullanımından kaynaklı kazanımları ortadan kaldıran ya da tersine çeviren bir krize yol açar.


    Bu durum, yatırım ve üretimin günümüzün modern (kapitalist) üretim tarzında tamamıyla sermayenin karlılığına bağlı olmasından kaynaklanıyor.


    Not: Avrupa Froum’da ilk bölümü yayımlanan bu yazı Socialist Review dergisinin Temmuz Ağustos 2016 tarihli 415. Sayısında yayımlanmıştır. Yazının orijinaline şuradan ulaşılabilir: http://socialistreview.org.uk/415/can-robots-usher-socialist-utopia-or-only-capitalist-dystopia. (Yazının ikinci bölümünü de önümüzdeki günlerde yayınlanacak)

    Share. Facebook Twitter Pinterest LinkedIn Tumblr Telegram Email

    İlgili İçerikler

    YAN YANA

    21 Kasım 2026

    Hepimiz Türkiyeliyiz: Aziz Sancar, Hamdi Ulukaya, Ahmet Kaya, Haluk Bilginer ve siz

    21 Kasım 2026

    “Fon krizi” son kriz olabilir mi?

    19 Kasım 2026
    Destek Ol
    Yazılar
    Mehmet Özgen

    Cacus’un büyük soygunu ve toplumsal felç

    Arjin Uslu

    Kardeşim, biz İsviçre’de yaşıyoruz

    Erkan Kurukavak

    Yılmaz Özdil Türkiyeli mi? Yoksa!

    Toros Korkmaz

    1942-1943 Varlık Vergisi Kanunu ve gayrimüslimlere yönelik ekonomik tasfiye

    Bağlantıda Kalın
    • Facebook
    • Twitter
    Seçtiklerimiz
    Ekrem İmamoğlu

    YAN YANA

    Cem Terzi

    Hepimiz Türkiyeliyiz: Aziz Sancar, Hamdi Ulukaya, Ahmet Kaya, Haluk Bilginer ve siz

    Ertuğrul Kürkçü

    “Fon krizi” son kriz olabilir mi?

    Volkan Yaraşır

    Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

    Güncel Kalın

    E Bültene üye olun gündemden ilk siz haberdar olun.

    Siyasi Haber, “tarafsız” değil “nesnel” olmayı esas alır. Siyasi Haber, işçi ve emekçiler, kadınlar, LGBTİ+’lar, gençler, doğa ve yaşam savunucuları, ezilen etnik ve inançsal topluluklardan yanadır.

    Devletten ve sermayeden bağımsızdır.

    Facebook X (Twitter) Instagram YouTube Bluesky
    EMEK

    Antep’te ücretini isteyen işçi darp edildi, işçiler sigortasız çalıştırıldıklarını belirtti

    19 Kasım 2026

    KESK Eş Genel Başkanı Ayfer Koçak Mardin’den seslendi: “12 Aralık’ta Ankara’da buluşuyoruz”

    19 Kasım 2026

    MESEM öğrencisi Muhammed Salih Gövdetaşan’ın ölümüne ilişkin kararı istinaf bozdu

    17 Kasım 2026
    KADIN

    UNFPA raporu: Dünya genelinde her dört kadından biri cinsel ilişkiye “hayır” diyemiyor

    19 Kasım 2026

    DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, Adana’daki 25 Kasım forumunda kadınlarla buluştu

    19 Kasım 2026

    Arjantin’de kadın hakları örgütlerinin 10 aylık raporu: En az 243 kadın öldürüldü

    16 Kasım 2026
    © 2026 Siyasi Haber. Designed by Fikir Meclisi.

    Type above and press Enter to search. Press Esc to cancel.