SEÇTİKLERİMİZ – TÜRKAN BALABAN Tamer Çilingir’in Pontos Gerçeği kitabı üzerine yazdı: “353 bin Pontoslu Rum’un katledilişi, 1894’te Abdülhamid döneminden başlayıp İttihat ve Terakki ile devam eden ve Mustafa Kemal tarafından tamamlanan tek bir ulus ve dine dayalı bir devlet kurma projesinin en büyük dönemlerinden biridir.”
TÜRKAN BALABAN
Araştırmacı yazar Tamer Çilingir'in, 1914-1923 yılları arasında Karadeniz’de Pontoslu Rumların yaşadıklarını anlattığı Pontos Gerçeği kitabı Belge Yayınları'ndan çıktı.
Yazar, üç yıllık bir araştırmanın sonucu çıkardığı kitabında, unutturulan, unutturulmak istenen bir soykırıma dikkat çekiyor. Çilingir, 100 yıldır konuşulmayan Pontos Rum soykırımını, 1894 yılında Abdülhamit’in Ermenilere yönelik katliamlarıyla başlayıp, 1915’te İttihat ve Terakki yönetimi tarafından 1,5 milyon Ermeni ve 300 bine yakın Süryani’nin hayatına mal olan Büyük Hıristiyan Soykırımı’nın son etabı olarak tanımlıyor.
Çilingir, yaşanan soykırımı “1914-1921 yılları arasında Amasya, Samsun, Giresun’da 134.078, Niksar’da 27.216, Trabzon’da 38.434, Tokat’ta 64.582, Maçka’da 17.479, Şebinkarahisar’da 21.448 olmak üzere 1921-23 yılları arasında ve Mübadele yollarında hayatını kaybeden 50 bin insanla birlikte toplam 353 bin Pontoslu Rum soykırımına uğratılmıştır” sözleriyle ifade ediyor.
Geç Osmanlı Dönemi ve Türkiye tarihçisi olan İsviçre Zürih Üniversitesi Modern Tarih Profesörü Hans-Lukas Kieser ile araştırmacı yazar Sait Çetinoğlu’nun önsözlerini yazdığı kitap, bir yandan 3 bin yıllık vatanları için, bir yandan da kendi yaşam yolları için kurban edilenlerin hikâyelerine ışık tutmaya çalışıyor.
Çilingir, kitabında 19 Mayıs 1919 tarihinin Karadeniz’deki Rumların soykırıma uğratılmasının en büyük adımı olduğuna dikkat çekerek, “Pontos Rum Soykırımı; Osmanlı’nın yıkılışı ve Türk ulus devletinin kurulma sürecinde 353 bin Pontoslu Rum’un katledilişi, 1894’te Abdülhamid döneminden başlayıp İttihat ve Terakki ile devam eden ve Mustafa Kemal tarafından tamamlanan tek bir ulus ve dine dayalı bir devlet kurma projesinin en büyük dönemlerinden biridir. Ermeni ve Süryanilerle başlayan kadim halkları yok etme projesi, Rumlarla birlikte tamamlanmıştır” ifadesini kullanıyor.
Kitapta Helenlerin Karadeniz’e ilk yerleşimleriyle birlikte Pontos’un tarihiyle ilgili bilgilere yer verilirken, Mustafa Kemal’in Samsun’a İstanbul Hükümeti ve İngilizlerin onayı ile müfettiş olarak gittiğini belgeleriyle ortaya koyarak, neredeyse daha ayağının tozuyla, Topal Osman, İpsiz Recep gibi yerel çetecileri görevlendirip Pontos Rumlarını tek bir köy kalmayacak biçimde toptan imhaya giriştiği; daha sonra, Yunanistan’ın da desteğiyle, biraz da Pontos Rum Soykırımı’nın örtbas edilmesi ve verili durumun meşruiyet kazanması hedefini güden mübadele işbirliğine gittiği gerçeğini önümüze sermektedir.
Tamer Çilingir
