2017 yılında ‘ataması yapılmayan’ 52 öğretmen ve OHAL kapsamında çıkarılan KHK’ler ile ihraç edilen 50 kamu emekçisi intihar etti.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) işsizlik verisine göre Türkiye’deki resmi işsiz sayısı 3 milyon 419 bin kişi. Ancak araştırmalar gerçek işsizliğin açıklanan resmi rakamın çok üstünde olduğunu gösteriyor. Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu’na (DİSK) bağlı DİSK-AR’in istihdam ve işsizlik raporuna göre, gerçek işsizlik rakamı yüzde 17, işsiz sayısı ise 5 milyon 900 bin kişi.
Artı Gerçek’ten Esra Tur’un haberine göre; üniversite mezunu genç işsiz oranı yüzde 20 ile rekor seviyeye ulaştı. Genç işsizlik her yıl artmaya devam ediyor. Eğitim sektörü en fazla genç işsizin olduğu sektör. DİSK-AR’ın araştırmasına göre sadece 2017 yılında ataması yapılmadığı için 52 öğretmen intihar etti. Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu (KESK) ise intihar eden öğretmenler dışında KHK’ler ile ihraç edilen, aralarında hakim, savcı, polis ve memurların da olduğu 50’den fazla intihar vakasının daha olduğunu açıkladı. Yaratılan belirsizlik ortamının umutsuzluk yarattığına dikkat çeken uzmanlar, bu durumda olan kişilerin mutlaka psikiyatrik destek alarak desteklenmesi gerektiğini belirtiyor.
‘Sorun kangrene dönüştü’
Türkiye genelindeki 92 eğitim fakültesinde her yıl toplam 70 bin öğretmen adayının mezun olduğuna dikkat çeken Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim-Sen) Genel Başkanı Feray Aytekin Aydoğan, “Atamalar hem çok yetersiz hem de plansız yapılıyor. Bu durum bir nevi kangrene dönüşmüş durumda. En genç işsizler ordusunu atanamayan öğretmenler oluşturuyor. Bu durum kriz yaratıyor. Türkiye mutsuz öğretmenler ülkesine dönüşmüş durumda“ dedi.
‘Atama yapılsa da sorun bitmiyor’
Milli Eğitim Bakanlığı’nın 109 bin öğretmen açığı olduğunu açıkladığına dikkat çeken Aydoğan, 2018 için sadece 20 bin öğretmen ataması yapılacağını söyledi. Aydoğan, “OHAL’den bu yana atanan öğretmenler sözleşmeli olarak işe alınıyor. Atanamadığı için zaten ciddi travma yaşayan öğretmenlere dayatılan koşullar insanlık dışı. Aldıkları ücretler asgari ücretinde altında. Sözleşmedeki çalışma koşulları çok kötü. İş güvenliği yok ve özlük haklarından da yoksunlar. Pek çok hak kaybının yanı sıra her öğretmen başına her ne gelirse gelsin atandığı yerde 6 yıl kalmaya zorlanıyor.” dedi.
Değersiz hissediyorlar
Bu şartlar altında sorunun atamalara rağmen çözülemediğine dikkat çeken Aydoğan, “Ataması yapılsa da yapılmasa da şartlar iyileştirilmediği için mağduriyetler devam ediyor. KHK’ler ile 540 sözleşmeli çalışan öğretmen ihraç edildi. Sözleşmeli çalışmanın zor şartları dayatılıyor. Kendini değersiz hissedip, çıkış yolu bulmayan öğretmenlerde intihar ediyor” değerlendirmesinde bulundu. AK Parti’nin iktidara geldiği günden bu yana kapatılan köy okullarındaki 2 milyon öğrencinin zor koşullar altında taşımalı eğitime zorlandığına da dikkat çeken Aydoğan, sadece kapatılan köy okullarının yeniden açılıp öğretmen atamaları yapılması durumunda sorunun bir nebze çözüleceğini söyledi.
‘Taciz vakalarına neden oldu’
Taşımlı eğitimin farklı sorunların da yaşanmasına neden olduğunu belirten Aydoğan, en son İzmir Dikili erkek öğrenci yurdunda yaşanan taciz olayını, Ensar Vakfı ve Aladağ vakalarını hatırlatarak, taşımalı eğitimin aynı zamanda ciddi mağduriyetler yaşanmasına neden olduğunu söyledi.
Bazı branşlarda yılda 20 kişi atanıyor
Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu (KESK) Başkanı Mehmet Bozgeyik, Türkiye’de şu an yarım milyon öğretmenin atama beklemesine rağmen her yıl en fazla 10-15 bin öğretmenin atamasının yapıldığını söyledi. 4+4+4 eğitim sistemi ile durumun daha da vahim hale geldiğine dikkat çeken Bozgeyik, yeni sisteme göre pek çok branşın daraltıldığını felsefe, biyoloji gibi alanlarda yılda en fazla 20 öğretmen ataması yapıldığını söyledi.
2018 bütçesinden eğitime ayrılan kaynağın yüzde 10’u bile bulmadığını belirten Bozgeyik, “Hükümet bütçesinden en çok kaynak Milli Savunma ve Diyanet’e gidiyor. Sermayenin bütçeden aldığı pay da her yıl artıyor. Bu da gösteriyor ki, hükümet bu politikalar ile kamu düzenini yeniden dizayn ediyor. Kamuyu ezip sermayenin çıkarlarını koruyor. İşçi, emekli ve memur ise açlığa mahkûm ediliyor.”dedi.
‘KHK ile ihraç edilen 50 kişi intihar etti’
KESK Başkanı, emekli öğretmenlerin yerini bile dolduracak kadar atama yapılmadığını söyledi. Bozgeyik, “Sadece atanamadığı için işsiz öğretmen adaylarının değil kamuda çalışıp son KHK’ler ile ihraç edilen aralarında hakim, savcı, polis ve memurların olduğu 50’den fazla kişinin de intihar ettiğini söyledi. Sorunun çözümüne ilişkin olarak ise Bozgeyik, kamu kaynaklarının sermayenin değil halkın hizmetine verilmesi ve işçinin ve kendini çaresiz hisseden kesimin desteklenmesi gerektiğini belirtti.
DİSK: 2017’de ataması yapılmayan 52 öğretmen intihar etti
Okuyup emek verdikten sonra atanmak için en az 10 yıl bekleyen öğretmen adaylarının çok zor durumda kaldıklarına dikkat çeken Disk Başkanı Kani Beko, Disk’e bağlı DİSK-AR’ın araştırmasına göre sadece 2017 yılında ataması yapılmadığı için 52 öğretmenin intihar ettiğini söyledi. OHAL kapsamında çıkartılan KHK’ler ile kamudan toplam 150 bin kişinin ihraç edildiğine dikkat çeken Beko, “Pek çok okulda neredeyse öğretmensiz eğitim yapılıyor. Atama beklerken bu durumla baş edemeyen genç öğretmenler, gerek emeklerinin karşılığını alamadıkları için, gerek yasadıkları itibarsızlaştırma ile baş edemedikleri için, gerekse toplumsal baskıdan dolayı intihar ediyor” dedi.
‘Medya konuyu göz ardı ediyor’
Bu durumun medyada yer bulmamasından yakınan Beko, korkunç gerçeğin göz ardı edildiğini belirtti. DİSK’e göre en temel sorun çok yüksek olan işsizlik. 2017 yılında 11 bin KOBİ’nin işletmesini kapattığına dikkat çeken Beko, Türkiye’nin hem Ortadoğu hem de Avrupa ile yaşadığı ekonomik ve siyasi krizlerin özellikle küçük işletmelerin ciddi zarar etmesine yol açtığının söyledi.
‘Cari açık demek işsizlik demek’
100 milyar dolar cari açığın işsizlik ve açlık anlamına geldiğini belirten Beko’ya göre sadece ithalat yüzde 25 azaltılsa 1 milyon kişi istihdam edilecek. 2018 için bin 603 TL asgari ücret belirlendiğini, bununda açlık sınırının çok altında kaldığına dikkat çeken Beko, sadece atanamayan işsiz öğretmenlerin değil, memurun, kamu çalışanının ve işçinin de 2018’de açlığa mahkûm edildiğini söyledi.
‘Psikiyatrik destek almalılar’
Klinik Psikolog Doktor Olga Selin Hünler, her vakanın birbirinden ayrı olduğunu bu nedenle yorum yapıldığında çok dikkatli olunması uyarısında bulunarak, yaratılan umutsuzluk ortamının çıkış umudunu kaybeden kişilerin intihar etmesine neden olduğunu söyledi. Sosyal dayanışmanın da yetersiz olduğunu ifade eden Hünler, “Destek alamıyorlar. Sendikalar da destek konusunda kimi durumlarda yetersiz kalabiliyor. Ailelerde sahip çıkmıyor. Yeterli mesleki ve psikolojik destek almayan kişiler giderek yalnızlaşıyor. Durumu rasyonel perspektife oturtamayanlar belirsizlik durumunun devam etmesiyle çıkış umudunu kaybediyor.” dedi.
KHK’ler ile işten atılan kişilerin sigorta dışında kaldıkları için psikolojik destek alamadıklarını belirten Hünler, “Zor dönemden geçen kişilerin mutlaka yaşadıklarını en yakınları ile paylaşması gerek. Çünkü paylaştıkları zaman kendilerinin göremediği çıkışı bir başkası görebilir. Psikiyatrik destek almalılar.” uyarısında bulundu. Hünler, bu durumda olan kişilere ilgili kişi ve kurumların ücretsiz destek vermesi gerektiğini söyledi.
İşte vahim tablo
Geçtiğimiz 9 Haziran’da Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Öğretmen Strateji Belgesi’ne göre 438 bin 138 işsiz öğretmen var. Öğretmenlik için okuyan 653 bin 899 öğrenci bulunuyor. Bu rakamlar işsiz öğretmen sayısını 1 milyon 92 bin 37’ye çıkarırken, gelecek yıllarda işsiz öğretmen ordusunun çığ gibi büyüyeceğini gösteriyor.
Eğitim Sen’in 2016-2017 Yılsonu Değerlendirme Raporu’na göre OHAL kapsamında çıkartılan KHK’ler ile birlikte toplamda 33 bin 128 öğretmen ihraç edildi. Son 1,5 yıl içinde 33 bin eğitimci ihraç edilirken, emekli olan öğretmen sayısı 23 bini buldu.
Maliye Bakanı Naci Ağbal, 2018 bütçesi onaylandıktan sonra 2018’de 20 bin öğretmen ataması yapılacağını açıkladı. MEB, Ekim 2017 itibarıyla ülke genelinde resmi eğitim kurumlarında branşlar bazında net öğretmen ihtiyacının 109 bin 238 olduğunu açıklamıştı.