İran protestolarında gözaltına alınanlardan en az üçünün cezaevinde yaşamını yitirdiği belirtiliyor. Cezaevlerinde açlık grevine başlayan tutukluların olduğu bildirildi.
İran’da, 28 Aralık’ta başlayan kitlesel protestolarda gözaltına alınarak tutuklananlar arasında ölenler olduğu açıklandı. İranlı insan hakları savunucuları kitlesel gözaltı ve tutuklamaların akıbeti konusunda endişeli. En az üç kişinin konuldukları cezaevlerinde öldüğü belirtiliyor. Tutukluların cezaevinde nasıl öldüğü belirsiz.
ÜÇ ÖLÜM DE AYNI CEZAEVİNDEN
Guardian’ın haberine göre, reformist kampa yakın iki İranlı milletvekili, protestolar sırasında gözaltına alınarak tutuklanan Sina Ganbari’nin Evin Cezaevinde öldüğünü doğruladı.
Nasrin Sotoudeh isimli insan hakları avukatı da gazeteyle telefonda yaptığı görüşmede iki protestocunun daha cezaevinde öldüğünü söyledi, ancak ölenlerin kimlikleri bilinmiyor. Sotoudeh, “Evin Cezaevindeki bir tutukluyla görüştüm ve üç tutuklunun öldüğünü söyledi” dedi. Sotoudeh, “Yetkililer tutukluların sağlığından sorumludur” diye de vurguladı.
2009 vahşeti tekrar mı edilecek?
Avukat Sotoudeh özellikle resmi olmayan tutuklama merkezleriyle ilgili kaygılı olduğunu dile getirerek, Mahmud Ahmedinecad’ın yeniden cumhurbaşkanı seçilmesine tepki olarak başlayan 2009 protestolarında bu tür merkezlerden biri olan Kahrizak’ta çok sayıda protestocunun cinsel saldırıya ve işkenceye maruz kalarak öldürüldüğünü hatırlatıyor.
Sotoudeh, ölenler arasında ismi tespit edilen tek kişi olan Ganbari’nin “intihar ettiği”ne dair iddialar olduğunu ancak bu iddialara şüpheyle yaklaştığını da belirtiyor. Çünkü, “2009’da Kahzirak’da vahşetin ortaya çıkması haftalar sonra olmuştu.”
Bu arada İranlı Reformist Milletvekili Mahmud Sadeghi, “Cumhurbaşkanını (Hasan Ruhani), istihbaratı ve yargı yetkililerini Kahrizak olayının tekrarlanmaması için uyardım” diye tweet mesajı paylaştı. İranlı Aktör Mahnaz Afşar da Twitter hesabından “23 yaşındaki birinin Evin’de ölmesinin bahanesi olmaz” dedi.
Açlık grevine başlayanlar var
Av. Sotoudeh’i endişelendiren bir başka konu ise tutukluları yasal olarak kimin temsil edeceği. Çünkü İran’daki insan hakları savunucusu avukatlar ya cezaevinde ya sürgünde ya da mesleklerini yapmaları engelleniyor.
Bu arada Tahran Üniversitesinden bir hukuk öğrencisi olan 26 yaşında Kasra Nouri’nin 4 Ocak’an bu yana açlık grevi yaptığı öğrenildi. Nouri’nin devlet tarafından tanınmayan bir İslam tarikatı olan “Gonabadi Dervişleri”ne bağlı olduğu belirtiliyor. Ailesi ise Nouri’nin durumu hakkında kendilerine bilgi verilmediğini ve avukatlarla da görüştürülmediğini söylüyor.
Yüzlerce kişinin akıbeti bilinmiyor
İran’da hayat pahalılığına tepki olarak işçi kentlerinden başlayan ve özellikle gençlerin yoğun olarak katıldığı eylemlerde güvenlik güçleriyle çıkan çatışmalarda en az 21 kişi yaşamını yitirdi. Gözaltına alınarak tutuklananların sayısında da bir belirsizlik bulunuyor ancak bu sayısının 1000’in üzerinde olduğu tahmin ediliyor. Bunlardan yaklaşık yüz kadarı ise üniversite öğrencisi. İçişleri Bakanlığı ise gözaltındakilerin yüzde 90’ının 25 yaş ve altında olduğunu açıklamıştı.