Önergenin gerekçesinde Çiçek, Bakanlığa bağlı ÇAYKUR fabrikalarında, basına yansıyan resmi olmayan rakamlara göre yaklaşık 10 bin mevsimlik işçisinin çalıştırıldığını hatırlattı. Çiçek, bu işçilerin yıl içinde yalnızca 4 ila 6 ay gibi sınırlı sürelerle çalıştırıldığını, yılın geri kalan bölümünde ise işsiz ve gelirsiz bırakıldığını ifade etti.
Çiçek, mevsimlik işçilerin kadro verilmemesi amacıyla 179’uncu günde işten çıkarıldığını, işten çıkarıldıkları dönemlerde sigorta prim ödemelerinin de kesildiğini vurguladı. Bu uygulamanın, işçilerin sosyal güvenlik haklarını doğrudan zedelediğine dikkat çekti.
Gerekçede, Türkiye’nin içinde bulunduğu ekonomik koşullara da işaret eden Çiçek, ekonomik krizin, hayat pahalılığının ve barınma, gıda ile eğitim giderlerinin emekçiler açısından son derece ağırlaştığı bir dönemde, işçilerin yılın yarısında ücretsiz ve güvencesiz bırakılmasının ağır mağduriyetler yarattığını belirtti. Ev kiralarının, biriken faturaların ve çocukların okul masraflarının bu koşullarda karşılanamaz hale geldiğini ifade etti.
Çiçek, yılın yarısını ücret almadan geçirmek zorunda kalan ÇAYKUR işçilerinin, çalışmadıkları dönemlerde borçlanmak zorunda kaldığını; çalıştıkları dönemlerde ise yalnızca biriken borçlarını kapatmaya çalıştıklarını dile getirdi. Bu durumun işçiler açısından sürekli bir yoksulluk ve sefalet döngüsüne dönüştüğünü vurguladı.
2023 yılında yapılan yasal düzenlemelerle kamuda ve KİT’lerde çalışan taşeron, geçici ve mevsimlik işçilere kadro verildiğini ya da çalışma koşullarının iyileştirildiğini hatırlatan Çiçek, ÇAYKUR mevsimlik işçilerinin bu düzenlemelerin dışında bırakıldığını ifade etti. Bu durumun eşitlik ve sosyal devlet ilkeleriyle bağdaşmadığını belirtti.
DEM Parti İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek’in Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’ya yönelttiği sorular şu şekildedir:
- ÇAYKUR bünyesinde hâlihazırda çalışan mevsimlik işçi sayısı kaçtır? Bu sayı illere ve fabrikalara göre nasıl dağılmaktadır?
- Mevsimlik işçilerin 179’uncu günde işten çıkarılması, kadro verilmemesi amacıyla yapılan bilinçli bir uygulama mıdır?
- İşten çıkarılan işçilerin sigorta primlerinin kesilmesi, Anayasa’nın 60. maddesinde güvence altına alınan sosyal güvenlik hakkını ihlal etmiyor mu?
- Bu koşullarda çalışan bir ÇAYKUR mevsimlik işçisinin 7.000 prim gününü doldurarak emekli olması fiilen mümkün müdür?
- Yılda 4–6 ay çalıştırılan bir işçinin emeklilik için 40–50 yıl çalışmak zorunda kalması, sosyal devlet ilkesiyle bağdaşmakta mıdır?
- İşçilerin çalışmadıkları dönemlerde işsizlik ödeneğinden yararlanamamasının yarattığı mağduriyetlere ilişkin bir etki analizi yapılmış mıdır?
- 2023 yılında kamuda ve KİT’lerde çalışan geçici ve mevsimlik işçilere kadro verilmişken, ÇAYKUR işçilerinin bu kapsam dışında bırakılmasının gerekçesi nedir?
- ÇAYKUR mevsimlik işçilerine kadro verilmesi yönünde Bakanlığınızın bir çalışması var mıdır?