Türkiye’de cezaevleri Adalet Bakanlığı’na bağlıdır. Başta iç güvenlik olmak üzere gerekli tüm hizmetler bakanlığa bağlı gardiyanlar tarafından yerine getirilir. Dış güvenlik ise İçişleri Bakanlığı’na bağlı olan Jandarma tarafından sağlanır. Hatta bu nedenle mahpusların hastaneye ya da duruşmalara götürülürken ayrı ayrı prosedürlere tabi olması söz konusudur ve bu durum mahpuslar için büyük sorunlara neden olmaktadır.
Ülkemizde kaç cezaevi var ve bu cezaevlerinde kaç mahpus tutulmakta olduğunun son altı ay itibariyle sizlere sunmak istiyorum. Merak etmeyin, ben bu verileri gizli olarak bir yerlerden temin etmedim! Veriler Adalet Bakanlığı’nın internet sitesinden. Yani devletin resmi rakamları…
Önce cezaevi sayılarına bakalım: Ağustos ayında 403 cezaevi varken, bu sayı Eylül’de 404, Ekim’de 404, Kasım’da 404, Aralık’ta 406, Ocak’ta 405 ve Şubat’ta 405 idi. Adalet Bakanlığı neredeyse son 20 yıldır, başta ilçe ve E tipi cezaevleri olmak üzere eski tip cezaevlerini kapatıp yıkarken; tecridin en üst seviyelere getirildiği yüksek güvenlikli cezaevleri inşa edip, ‘hizmete’ açıyor.
Adalet Bakanlığı verilerine göre 2024 yılında iki cezaevi kapatılmış. Yeni yapılanlarla bu sayı gördüğünüz gibi son altı ayda 403 ila 405 arasında gidip geliyor. Şimdi bu rakamı aklınızda tutun!
Peki, söz konusu 403-405 cezaevinde kaç kişi kalabiliyor? Ağustos ayında bu rakam 295 bin 328 kişiydi. Şubat ayı itibariyle bu sayı 299 bin 960 kişiye yükseldi. Kapasite artışı mahpuslar için aslında ‘iyi’ bir şey. Çünkü on binlerce mahpusun yerlerde yattığından ve hatta yataklarda nöbetleşe yatmak zorunda kaldığından haberiniz muhtemelen hiç yok.
Geçen yıl Ağustos ayında cezaevlerinde -tutuklu ve hükümlü olarak- 350 bin 670 kişi vardı. Altı ay sonra, yani Şubat ayı başı itibariyle bu sayı 392 bin 456’ya yükselmiş bulunuyor. Yani cezaevlerindeki nüfus son altı ayda 42 bin kişi artmış. Bu arada, tahliye olanları da dikkate alırsak, son altı ayda neredeyse 100 bin civarında insanın cezaevlerine tıkıldığını tahmin edebiliriz.
Elbette burada asıl korkunç olan durum, cezaevlerinde Şubat ayı itibariyle tutulmakta olan 392 bin 456 kişiye sadece 299 bin 960 yatağın var olduğu gerçeğidir. Neredeyse 92 bin kişi yerlerde ya da nöbetleşe yatıyor. Yeni yargı paketiyle bu sayı daha da artacak; çünkü yatarı olmayan cezalarda bile, sanıkların illaki cezaevinde bir süre kalmasına yönelik bir çalışma söz konusu.
Ülkemizdeki cezaevleriyle ilgili verileri sunduktan sonra, şimdi yazımızın başlığında verdiğimiz ‘bomba’ habere geldik! Son altı aydır açıklanan toplam cezaevi sayılarını ay ay verdik. Cezaevleri sayısı ve nüfusuyla ilgili son veriler Şubat ayı başında açıklanmıştı ve buna göre Türkiye’de 405 cezaevi vardı ama birkaç gün önce cezaevi sayısı ‘güncellendi’ ve bu sayının 395 olduğu yazıldı.
Başta Adalet Bakanı Yılmaz Tunç ile konuyla ilgili Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürü’ne soruyoruz: Kaybettiğiniz 10 cezaevine ne oldu? İçindeki mahpusları ne yaptınız?