İstanbul’da konuşan AYM Başkanı Zühtü Arslan, Anayasa Mahkemesi’ne yapılan başvuru sayılarının çokluğunu AİHM’le karşılaştırarak anlattı.
Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Zühtü Arslan, İstanbul’da Avrupa Konseyi tarafından uygulanan ‘Anayasa Mahkemesi’nin Temel Haklar Alanındaki Kararlarının Etkili Şekilde Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi’ kapsamında düzenlenen toplantıya katıldı.
Otelde düzenlenen ve Avrupa Konseyi Ankara Ofisi Başkanı Cristian Urse ile savcıların da katıldığı toplantıda açılış konuşması yapan AYM Başkanı Zühtü Arslan, Türkiye’de yapılan başvuru sayısının neredeyse Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ile aynı olduğunu belirtti. Ocak ayında 12 bin bireysel başvuru yapıldığını dile getiren Arslan, bu durumun işleri zorlaştırdığını belirtti.
Arslan şunları söyledi:
“Bireysel başvuru etkili bir hak arama yolu oldu”
“Bireysel başvurunun Türkiye’de 2010 Anayasa değişikliğiyle sistemimize girdiğini düşündüğümüzde anayasa değişikliğinin gerekçesine bakmak gerekiyor. Bu gerekçeye baktığınızda 2 şey olduğu söyleniyor. Birincisi hak ihlali iddialarının ulusal sınırlar içerisinde halledilerek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne taşınmasını engellemek. Başka bir ifadeyle AİHM önünde Türkiye aleyhine yapılan başvuru sayısını azaltmak ve bununla bağlantılı olarak ihlal sayısını azaltmak. Bu ulusal başvurunun pratik amacı. Tabii bir de ilkesel amacı var. Bu da temel hak ve özgürlüklerin korunmasının standardını yükseltmek. Gerçekten bütün zorluklara, her geçen gün artan iş yüküne rağmen Türkiye’de bireysel başvuru etkili bir hak arama yolu olarak tesis edilmiştir ve yoluna devam etmektedir.
“İş yükü dramatik bir boyuta ulaştı”
İş yükü dramatik bir boyuta ulaştı. Bugün Anayasa Mahkemesi önünde 66 bine yakın bireysel başvuru bulunmaktadır. Bu rakamın ne kadar korkutucu olduğunu ifade edebilmek için bizim gibi bireysel başvuru sistemini benimseyen ülkelerin başvuru sayısına bakmak lazım. Mesela Alman ve İspanya Anayasa Mahkemesi bizden çok daha önce bireysel başvuru sistemine geçmiş olmasına rağmen önlerinde bizim başvuru sayımızla karşılaştırmayacak kadar az başvuru var. Şu kadarını ifade edeyim; Ocak 2022 tarihinde bize gelen başvuru sayısı 12 bine yakın. Yani yılın ilk ayı bize 12 bin bireysel başvuru geldi. Bu sayı Almanya ve İspanya Anayasa Mahkemeleri’ne yılda gelen başvuru sayısından daha fazla.
“Bireysel başvuruda tek rakibimiz AHİM”
O yüzden biz söylüyoruz bireysel başvuruda Anayasa Mahkemesi’nin tek rakibi Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi. AİHM önünde şu anda 70 bine yakın derdest başvuru bulunmaktadır ve bu başvurular 47 ülkeden alınan başvurular. Anayasa Mahkemesi neredeyse tek başına AİHM’in 47 ülkeden aldığı kadar başvuru alıyor. Dolayısıyla bu mesele çözülmesi gereken acil meselelerden biri. Anayasa Mahkemesi’nin işini yapmasını engelleyen bir diğer tehdit de objektif etkisinin hayata geçirilememesi. Bununla şunu kastediyoruz. Bireysel başvurunun amacı tek tek sivrisinekleri yok etmek değildir, sivrisinekleri üreten bataklığı kurutmaktır.”