Agos Gazetesi 1945 yılında Ordu’da müslümanlaştırılan Ermeniler’in fişlenmesini manşetine taşıdı. Fişleme belgeleri ilk olarak 2014’te yine Agos’ta Nevzat Onaran’ın “Cumhuriye’t’in Ermeni fişlemesi ilk kez gün ışığında” başlıklı haberinde yer almıştı.
Agos Gazetesi 9 Nisan tarihli sayısında Müslüman olan Ermenilerin fişlenmesi konusunu manşetine taşıdı. Mahsuni Gül imzasıyla “Müslüman oldular fişlenmekten kurtulamadılar” başlığıyla yer alan haberde Ordu’da müslümanlaştırılan Ermeniler’in fişleme belgeleri yer alıyor. Bu belgeler ilk olarak 2014 yılında yine Agos Gazetesi’nde Nevzat Onaran’ın “Cumhuriye’t’in Ermeni fişlemesi ilk kez gün ışığında “başlıklı haberiyle kamuoyuyla buluşmuştu.
Agos’un haberinde Ordu’da bulunan Ermenilerin üç sayfalık listesi ve Müslümanlaştırılan Ermenilerin iki sayfalık listesi yer alıyor. Belgeye göre 1945 yılında Ordu civarında 114 Ermeni yaşıyor.
“Memleket için menfaat beklemek zait bir keyfiyettir”
“Belgenin arşiv Fon kodu ‘490.0.0.0’dur. ‘490.0.0.0’ numaralı Fon kodu, ‘Siyasi Partilere’ ait Fon kodudur. Belge 1945 yılına ait. Dolayısıyla Ordu ili çevresinde bulunan Ermenilerin kaydını gösteren bu listenin Cumhuriyet Halk Partisi’nin devlet olduğu tek parti dönemine ait bir jurnal (ihbar) yani fişleme belgesi olduğunu anlıyoruz.
Jurnal listesi eklerde de görüleceği üzere, kişilerin fiş numarasını, -ki bunu fişleme numarası olduğunu anlamak için uzman olmaya gerek yok sanırız- adı soyadını, eski adını, baba adını ve doğum tarihini içerir.
Belgenin ilk sayfasının üst kısmında: ‘Ordu Vilayeti mıntıkasında bulunan muhtedilere mahsus listedir (Mühlakatı dahil)’ deniyor. Burada Ordu ili ve çevresi kastediliyor fakat sadece Ordu ilinin merkez çevresinin mi yoksa buna ilave olarak ilçeleri veya köylerinin mi kastedildiği tam anlaşılmıyor.
Belgenin ikinci sayfasının alt kısmında: ‘Yukarıda hüviyetleri yazılı bulunan ermeni muhtedileri umumi harpte tehcire tabi tutulan ermenilerin çocukları olup terk edilen ve en fazla Gürcü muhacirleri tarafından himaye ve büyütülen ermenilerdendir. Bunların ihtida etmelerinde ekseri samimiyet görülmediği ermeni cemaati ile vaki temas ve münasebetlerden anlaşılmaktadır. Memleket için menfaat beklemek zait bir keyfiyettir’ deniyor.”
‘Güvenilmez kişiler’ deniyor
Belgede kimlikleri yazılan ve Müslümanlaş(tırıl)mış Ermenilerin 1915’te tehcir edilen Ermenilerin çocukları oldukları belirtilerek, bu Ermeni yetimlerinin güvensiz kişiler oldukları öne sürülüyor.
Agos’un 9 Nisan tarihli sayısında yer verilen haberde ayrıca belge kodunun BCA 490-1-0–0_50-199-4 olduğu belirtilerek Müslümanlaş(tırıl)mış Ermenilerin isimleri kapatılarak verildi. Gazetenin notunda, “Bu bilinçli bir tercih. Bunu kişilik haklarına saygı çerçevesinde yaptık. Zira kimi vakalarda bazı ailelerin, yaşadıkları bölge ya da çevre itibarıyla, bu bilginin mahrem kalmasın tercih ettiklerini biliyoruz. Böylesi tercihlere saygı göstermek kaygısıyla bu yola gittik” denildi. İsteyenlerin belgenin arşiv sayfasına girerek kendi ailelerinin geçmişini öğrenebilecekleri belirtildi.
