Koronavirüs salgınının ulaşmış olduğu boyutlara rağmen işçilerin sağlığını hiçe sayan patronlar üretimi durdurmaya yanaşmıyor, işçilerden canları pahasına çalışmaya devam etmelerini talep ediyor. Bu nedenle, işçilerin/işverenlerin yükümlülükleri ile işçilerin haklarını Av. Eylem Karaca derledi…
SiyasiHaber
Koronavirüs salgınının ulaşmış olduğu boyutlara rağmen işçilerin sağlığını hiçe sayan patronlar üretimi durdurmaya yanaşmıyor, işçilerden canları pahasına çalışmaya devam etmelerini talep ediyor. Dayanakları da AKP-MHP Hükümeti, onun işçi düşmanı zihniyeti.
Tayyip Erdoğan bu zihniyeti çok açık bir şekilde ortaya koydu: “Türkiye, her hal ve şart altında üretime devam etmek, çarklarının dönmesini sağlamak zorunda olan bir ülkedir.”
Bu yaklaşım açısından insan hayatının hiçbir önemi yoktur. Üretim her hal ve şartta sürdürülmeli, işçiler de ölecekse ölmelidir.
Patronlar bu yaklaşıma sırtlarını dayadıkları için salgına rağmen işçileri çalışmaya zorluyor, üretimi durduracaklarsa da işçinin haklarını budamanın yollarını bulmaya çalışıyorlar.
Bu nedenle işçilerin haklarını bilmeleri önem taşıyor. Bu nedenle, işçilerin/işverenlerin yükümlülükleri ile işçilerin haklarını Av. Eylem Karaca derledi…
İşveren çalışanların iş sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür:
Türk Borçlar Kanunu Madde 417/2:
“İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak; işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdür.”
İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Madde 4:
(1) İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu çerçevede;
a) Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar.
b) İşyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.
c) Risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır.
ç) Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne alır.
d) Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır.
Pandemi sebebiyle evde kalınan süreler yıllık izinden düşülebilir mi?
Yıllık izin ancak işçinin talebi ile kullandırılabilir. İşyerinde daha önceden ilan edilmiş yıllık izin planları dışında, işçinin talebi olmaksızın kullandırılan ücretli izinin yıllık izinden düşülmesi hukuka uygun değildir. Yıllık izin işçinin dinlenme hakkı olup, üzerinde işverenin tek taraflı tasarruf hakkı bulunmamaktadır.
Size imzalamanız için zorlanan yıllık izin formlarını imzalamak zorunda olmadığınızı unutmayın. Kanundan doğan haklarınız konusunda kafa karışıklığı yaşarsanız avukatınıza danışın.
İşverenin koronavirüs kapsamında yeterli önlem almadığını düşünüyorsanız ilgili kanun hükümleri kapsamında öncelikle mutlaka uyarın!
Uyarılarınıza rağmen yeterli önlemin alınmadığını düşünüyorsanız, 4857 sayılı iş kanunu Madde 24 kapsamında haklı nedenle derhal fesih hakkınız olduğunu unutmayın ve konu ile ilgili mutlaka avukatınıza danışın.
Ekonomik daralma sebebiyle işten çıkarma
Pandemi sebebi ile işverenlerin gireceği ekonomik darboğazdan çıkış yollarından biri olarak gördükleri küçülme politikaları sebebiyle son dönemde işten çıkarmaların yoğunlaştığını görüyoruz. Bu durumda işçinin İş Kanunu ve sair mevzuattan kaynaklanan haklarını şöyledir:
- İşverenin ekonomik daralma sebebi ile iş akdini tek taraflı feshetmesi durumunda işçi kıdem tazminatına hak kazanır.
- İşçiyi işyerinde bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı bir sebebin ortaya çıkması veya İşçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler ortaya çıkması halinde ilgili taraf iş akdini tek taraflı feshedebilir ve bu durumda ihbar tazminatı hak kazanılamayacaktır. Fakat burada zorlayıcı sebebin iş akdini fesheden taraftan kaynaklanmaması gerekir.
- İş akdi geçerli nedenle feshedilmemiş olan veya feshin son çare olma ilkesine ve orantılılık ilkesine uygun bir şekilde planlanmamış olanlarda işe iade talebinin de mümkün olduğunu, boşta geçen sürenin tazmin edilebileceğini unutmamak gerekir. Konu hakkında avukatınıza danışmanız önerilir.
İş akdinin feshi için “küçülmeye gitmek” bir sebep olmakla birlikte her “küçülme” beyanı gerçekten küçülme olmayabilir.
Bu sebeple iş akdini fesheden işverenin küçülme kararının varlığını, feshin orantılı ve son çare olduğunu ispat etmesi gerekir. Aksi durumda 30 çalışandan fazla çalışanı olan işyerleri için, 6 aylık kıdemini doldurmuş olan ve iş akdi feshedilen işçi, iş güvencesi hükümlerinden yararlanmak sureti ile işe iade istemli tespit davası açabilir.
İşten çıkarılmanız durumunda
Yaygın olarak bilinen kıdem ve ihbar tazminatlarınız dışında kanundan doğan başka haklarınız da olduğundan mutlaka alanında uzman bir avukata danışarak hareket ediniz.
İşveren işçiyi işçinin rızası olmadan ücretsiz izne çıkarabilir mi?
Hayır, çıkaramaz!
Ücretsiz izin, iş akdinin iş görme ve ücret gibi asli unsurlarının askıya alınması ile gerçekleşen ve iş akdinin belirlenen süre ile sona ermesi sonucunu doğuran bir yöntemdir. Bu sebeple işveren tarafından tek taraflı tasarrufu mümkün değildir. İşçinin rızası olmadan işveren işçiyi ücretsiz izne çıkaramaz.
İşverenin rızanız olmaksızın ücretsiz izne zorlaması durumunda haklarınız nelerdir?
Rızanız olmadığı halde ücretsiz izne çıkarıldığınız size yazılı olarak bildirilirse 6 gün içerisinde yazılı olarak reddetme hakkınız bulunmaktadır. Reddetmenize rağmen ücretsiz izin fiili olarak hayata geçirilirse, bu durum iş akdinizin tek taraflı feshi anlamına geleceğinden, iş akdinin feshi ile doğacak olan kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazanabileceğiniz gibi, geçerli nedene dayanmaksızın iş akdinin işverence tek taraflı feshinin tespit edilmesi istemiyle açılacak işe iade davası ile boşta geçen sürenizin tazminini ve işe başlatılmayı talep edebilirsiniz. İşe iadenin kabulüne rağmen işe başlatmayan işveren mahkemenin takdir etmiş olduğu işe başlatmama tazminatını da ayrıca ödemek zorunda kalacaktır.
Pandemi sebebiyle evde kalınan süreler yıllık izinden düşülebilir mi?
Yıllık izin ancak işçinin talebi ile kullandırılabilir. İşyerinde daha önceden ilan edilmiş yıllık izin planları dışında, işçinin talebi olmaksızın kullandırılan ücretli izinin yıllık izinden düşülmesi hukuka uygun değildir. Yıllık izin işçinin dinlenme hakkı olup, üzerinde işverenin tek taraflı tasarruf hakkı bulunmamaktadır.
Size imzalamanız için zorlanan yıllık izin formlarını imzalamak zorunda olmadığınızı unutmayın. Kanundan doğan haklarınız konusunda kafa karışıklığı yaşarsanız avukatınıza danışın.
İşten çıkarma tehdidi ile imzalamış olduğunuz ücretsiz izin kabul formları ve herhangi bir taahhütname hüküm ifade etmeyecektir.
