İran’da hayat pahalılığına tepki olarak perşembe günü başlayan protestolar, 6. gününe girdi. Protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısı 21’e yükselirken ülke genelindeki gözaltı sayısının 450’yi aştığı aktarılıyor.
Devlet Televizyonu, dünkü çatışmalarda 9 kişinin daha hayatını kaybettiğini duyurdu. İddiaya göre İsfahan'a bağlı Kahderican'da polis karakolunu basmaya çalışan 6 kişi öldürüldü. Humeyn kentinde 11 yaşındaki bir çocuk ve 20 yaşındaki bir genç yaşamını yitirdi. Necefabad'da da Devrim Muhafızları üyesi öldürüldü.
6 gündür devam eden olaylarda şu ana kadar 21 kişinin hayatını kaybettiği tahmin edilirken cumartesi günü 200, pazar günü 150, pazartesi günü 100 kişinin gözaltına alındığı belirtildi.
Ülkenin dini lideri Ayetullah Ali Hamaney yaptığı ilk açıklamada protestoları "ülkenin düşmanlarının para, silah ve ajanlarını kullanarak başlattığını" söyledi.
Şamhani: ABD, İngiltere ve Suudi Arabistan sorumlu
BBC'nin haberine göre Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Ali Şamhani, Lübnan medyasına yaptığı açıklamada yaşananlardan yabancı ülkeleri sorumlu tuttu.
Şamhani, "İran'daki durumla ilgili etiketler ve mesajlar ABD, İngiltere ve Suudi Arabistan'dan geliyor. Durumla ilgili sosyal medya ağlarında yaşanan şey, İran halkına karşı bir vekalet savaşıdır" dedi.
Ruhani: Sokağa çıkan herkes yurt dışından emir almıyor
Cumhurbaşkanı Ruhani ise İran'da her eylemcinin yurt dışından emir almadığını belirtti ve "Bir grup insan da fikirlerini ve sorunlarını aktarmak için sokağa çıktı" diye konuştu.
Ruhani, pazartesi günü bir araya geldiği milletvekillerine hitaben yaptığı konuşmada protestoların bir tehdit olarak değil, insanların sorunlarını görmek için bir fırsat olarak ele alınması gerektiğini söyledi.
Ruhani, protestocuları sokağa çeken tek şeyin ekonomik sorunlar olmadığını, insanların daha fazla özgürlük istediğini de belirtti.
Ruhani'nin konuşması pazartesi akşamı yerel saatle 20.00'de devlet televizyonundan yayımlandı.
Hamaney: Protestoları İran'ın düşmanları başlattı
Beş gün boyunca sessiz kalan İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney de bugün konuşarak protesto eylemlerini "ülkenin düşmanlarının para, silah ve ajanlarını kullanarak başlattığını" söyledi.
Ayetullah Ali Hamaney'in resmi internet sitesinde paylaşılan açıklamada, "Son günlerde, İran'ın düşmanları, İslam Cumhuriyeti'nde sorunlar çıkartmak için aralarında para, silahlar, siyaset ve istihbarat organlarının da bulunduğu farklı araçlar kullandı" denildi.
Hamaney ayrıca, "doğru zaman geldiğinde" son olaylarla ilgili olarak halka bir konuşma yapacağını da belirtti.
Dışişleri Bakanlığı: Ruhani'nin açıklaması dikkate alınmalı
Türkiye'den İran'daki protestolara ilişkin yapılan ilk resmi açıklamada Dışişleri Bakanlığı, "Cumhurbaşkanı Ruhani'nin halkın barışçıl gösteri yapmaya hakkı olduğu, ancak kanunların çiğnenmemesi ve kamu malına zarar verilmemesi gerektiği yolundaki açıklaması dikkate alınmalı. Şiddetten kaçınılması ve provokasyonlara kapılınmaması lazım geldiğine inanıyoruz. Kışkırtıcı söylem ve dış müdahalelerden kaçınılmasını temenni ediyoruz" dedi.
Rusya: İran'ın içişlerine karışılamaz
Rusya Dışişleri Bakanlığı, İran’daki olayların ülkenin içişleri olduğunu bildirerek “Olaylara dışarıdan karışılması kabul edilemez, bu durumu daha da kötüleştirir” denildi.
Devlet televizyonu: Bir polis öldürüldü
Pazartesi gecesi de birçok kentte gösteriler düzenlendi. Yetkililer, İran'ın iç kesimlerinde yer alan Necefabad kentinde göstericilerin bir polisi silahla öldürdüğünü açıkladı. Bu bir polisin yaşamını yitirdiğine dair ilk resmi açıklama oldu.
Polisin, Pazartesi akşamı Tahran'da yoğun güvenlik önlemi aldığı bildirildi. Mehr haber ajansı, kentte bir taksinin ateşe verildiğini, polisin Enghelab Meydanı'nda toplananları dağıtmak için tazyikli su ve biber gazı kullandığını belirtti. Devlet medyası, bir emniyet sözcüsünün, İsfahan yakınlarındaki Necefabad'da açılan ateş sonucu bir polisin öldüğünü, üç polisin yaralandığını söylediğini aktardı. Reuters haber ajansı, Kahderican kentinde yaşanan çatışmalarda bir polis merkezinin ateşe verildiğini duyurdu. Sosyal medyada; Bircand, Kermenşah ve Şadegan kentlerinde yeni gösterilerin düzenlendiğine dair paylaşımlar yapıldı.
Cockburn: Ruhani ikilemde
Independent gazetesinin deneyimli Ortadoğu muhabiri Patrick Cocburn, İran'daki protestolara dair analizinde, gösterilerin Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani'yi büyük bir ikilime ittiğini belirtti.
BBC'nin çevirisine göre Ruhani, bir yandan, protestolar karşısında güçlü görünme baskısı altında ancak gösterilerin sert bir şekilde bastırılması ise sokağa desteği artırabilir ve Batı'nın eline, İran'a yüklenmek için koz verebilir.
Cockburn yazısının başında, gösterilerin ülkedeki sertlik yanlısı muhafazakârların kalelerinden Meşhed'de başladığına dikkat çekti ve protestoları şahin kanadın başlatmış olabileceğini belirtti: "Bu muhafazakârlar, geçen yıl küçük bir farkla yeniden seçilen, ılımlı olarak görülen Ruhani'yi zayıflatmak için gösterileri başlatmış veya bunlara müsamaha göstermiş olabilir. Eğer öyleyse, gösteriler hızlı bir şekilde muhafazakârların kontrolünden çıktı demektir."
Gösterilerin hükümet için ne derece bir tehdit içerdiğini söylemek için erken olduğunu belirten Cockburn, benzeri krizlerde olduğu gibi burada da güvenilir haber eksikliği sorunu yaşandığını yazdı.
Yazar, geçmişte, Batı'daki diaspora gruplarının bu tür protestolarla ilgili abartılı ve uydurma haberler yaydığını hatırlattı.