Close Menu
Siyasi HaberSiyasi Haber

    Subscribe to Updates

    Get the latest creative news from FooBar about art, design and business.

    What's Hot

    İki kez öldürülen işçiler

    17 Kasım 2026

    AİHM’den Can Atalay kararı: Derhal serbest bırakılmalı ve milletvekilliği görevini yapabilmeli

    17 Kasım 2026

    MESEM öğrencisi Muhammed Salih Gövdetaşan’ın ölümüne ilişkin kararı istinaf bozdu

    17 Kasım 2026
    Facebook X (Twitter) Instagram
    Facebook X (Twitter) Instagram YouTube Bluesky
    Siyasi HaberSiyasi Haber
    • Güncel
      • Ekonomi
      • Politika
      • Dış Haberler
        • Dünya
      • Emek
      • Kadın
      • LGBTİ+
      • Gençlik
      • Ekoloji ve Kent
      • Haklar ve özgürlükler
        • Halklar ve İnançlar
        • Göçmen
        • Çocuk
        • Engelli Hakları
      • Yaşam
        • Eğitim
        • Sağlık
        • Kültür Sanat
        • Bilim Teknoloji
    • Yazılar

      Yılmaz Özdil Türkiyeli mi? Yoksa!

      16 Kasım 2026

      1942-1943 Varlık Vergisi Kanunu ve gayrimüslimlere yönelik ekonomik tasfiye

      10 Kasım 2026

      Mekke Anlaşması ve Orta Doğu’nun koridor savaşları

      6 Kasım 2026

      Allende’ye Darbe: Şili 1973

      4 Kasım 2026

      Ölümünün 55. yılında Kıvılcımlı kitapları (IV) Sosyalist ortamın ve “Doktorcuların” tavrı

      29 Ekim 2026
    • Seçtiklerimiz

      İki kez öldürülen işçiler

      17 Kasım 2026

      COP31 ve yeşil planlamanın ekonomi politiği

      15 Kasım 2026

      COP31’in gizlediği

      14 Kasım 2026

      İsrail seçimleri: Netanyahu giderse her şey ya da herhangi bir şey değişecek mi?

      13 Kasım 2026

      YENİ Parti’nin stratejik yol ayrımı

      13 Kasım 2026
    • Röportaj/Söyleşiler

      Tuncay Yılmaz: Avrupa’da enternasyonalist bir ortak direniş hattı kurmak istiyoruz

      29 Ekim 2026

      DEM Partili Özgül Saki: “Hiçbir toplumsal kesim güvende değil”

      22 Eylül 2026

      NAZA’nın yönetmenleri: Gazze’de yaşananlara dair hâlâ büyük bir inkâr söz konusu

      14 Eylül 2026

      Tülay Hatimoğulları: Garanti aramanın yolu süreci dönülmez hâle getirmek

      17 Ağustos 2026

      Dr. Toros Korkmaz: “Çerçeve yasa çözüm için hukuksal zemin oluşturabilir”

      6 Ağustos 2026
    • Dosyalar
      • “Süreç” ve Sol
      • 30 Mart Kızıldere Direnişi
      • 8 Mart Dünya Kadınlar Günü 2022
      • AKP-MHP iktidar blokunun Kürt politikası
      • Cumhurbaşkanlığı Seçimleri
      • Ekim Devrimi 103 yaşında!
      • Endüstri 4.0 üzerine yazılar
      • HDK-HDP Tartışmaları
      • Kaypakkaya’nın tarihsel mirası
      • Ölümünün 69. yılında Josef Stalin
      • Mustafa Kahya’nın anısına
    • Çeviriler
    • Arşiv
    Siyasi HaberSiyasi Haber
    Anasayfa » Kültür savaşları, yapay zeka istilası ve sansür kıskacı: 25 yıllık tarihinde Wikipedia hiç bu kadar tehlikede olmamıştı!

    Kültür savaşları, yapay zeka istilası ve sansür kıskacı: 25 yıllık tarihinde Wikipedia hiç bu kadar tehlikede olmamıştı!

    İnternetin özgür bilgi kalesi Wikipedia; Elon Musk ve ABD'li muhafazakarların siyasi ambargoları, yapay zeka şirketlerinin kitlesel veri hırsızlığı ve otoriter hükümetlerin sansür/hapis tehditleri altında tarihinin en zorlu varoluş mücadelesini veriyor. Eski bir savaş bölgesi diplomatı olan yeni CEO Bernadette Meehan liderliğindeki Wikimedia Vakfı, "internet temelini" korumak için bütçesini, hukuki savunmasını ve yapay zekaya karşı veri barikatlarını tahkim ediyor.
    Siyasi Haber5 Temmuz 2026
    Facebook Twitter Pinterest LinkedIn WhatsApp Reddit Tumblr Email
    Share
    Facebook Twitter LinkedIn Pinterest Email

    Gerçeğe duyulan güvenin hızla aşındığı, dijital ekosistemin ise yapay zeka tarafından kuşatıldığı günümüz dünyasında, internetin en köklü ortak hafıza projesi olan Wikipedia her cepheden kuşatma altında. Elon Musk öncülüğündeki muhafazakar kesimlerin siyasi linç kampanyalarından, veri hırsızlığı yapan yapay zeka botlarına ve sansürcü otoriter hükümetlere kadar pek çok tehdit, internetin en büyük kâr amacı gütmeyen ansiklopedisini varoluşsal bir hayatta kalma mücadelesine zorluyor.

    The New York Times’tan Tiffany Hsu’nun aktardığı bilgilere göre; Wikipedia’yı destekleyen Wikimedia Vakfı, bu devasa krizi göğüslemek için Ocak ayında direksiyona eski bir diplomatı, 50 yaşındaki Bernadette Meehan’ı CEO olarak getirdi. Obama Vakfı, ABD Dışişleri Bakanlığı ve Ulusal Güvenlik Konseyi gibi kritik yerlerde görev yapmış, Irak’ta diplomatlık yapmış, Küba ve İran nükleer müzakerelerinde rol oynamış olan Meehan için dünyanın en çok ziyaret edilen sitelerinden birini yönetmek, kariyerinin en büyük meydan muharebesine dönüşmüş durumda.

    Sağ kanadın “kültür savaşı” hedefinde: “Wokepedia” suçlaması ve Kongre baskısı

    Wikipedia, uzun süredir ABD’deki muhafazakar ve sağ-popülist siyasetçilerin ideolojik hedef tahtasında yer alıyor.

    • Musk’ın Karalama Kampanyası: Elon Musk, siteyi “Wokepedia” ve “geleneksel medya propagandasının uzantısı” olarak nitelendirerek takipçilerine Wikipedia’ya bağış yapmama çağrısında bulundu.
    • Siyasi Kıskaç: Cumhuriyetçi Senatör Ted Cruz ve popüler sağ yorumcu Tucker Carlson gibi isimler, Wikipedia editörlerini “liberal önyargı” taşımak ve antisemitik/Hamas yanlısı anlatıları yaymakla suçluyor.
    • Soruşturma Kıskacı: Cumhuriyetçilerin çoğunlukta olduğu Temsilciler Meclisi denetim komitesi, geçtiğimiz yıl vakfa soruşturma açarak bazı editörlerin kimliklerini ve akademik bağlarını talep etti; hatta vakfın vergi muafiyeti statüsü bile tartışmaya açıldı.

    CEO Bernadette Meehan ise bu iddialara karşı Kongre üyelerine bizzat Wikipedia maddelerinin çıktılarını dağıtarak lobi faaliyetlerini artırdı ve gerilimi düşürmeye çalışıyor. Vakfın perde arkasında gizli bir solcu yönetici kadrosu olmadığını vurgulayan Meehan, sitenin gücünü dakikada 324 düzenleme yapan yaklaşık 250 bin bağımsız, demokratik ve gönüllü editörden aldığını hatırlatıyor. Önyargı iddialarına ise net bir çağrı yapıyor: “Kültür savaşlarının parçası olmak istemiyoruz. Önyargı olduğunu düşünüyorsanız, gelin editör olun.”

    En büyük varoluşsal tehdit: Yapay zekanın veri yağması

    Birof çok editör ve uzmana göre Wikipedia’yı bekleyen en büyük tehlike siyasi baskılar değil, yapay zeka. Gemini, ChatGPT ve Claude gibi yapay zeka sohbet botları, Wikipedia’nın 65 milyon makalesini devasa bir eğitim verisi olarak kullanıyor. Bu botlar bilgiyi çoğu zaman hatalı biçimde yeniden sunarak hem bilgi ekosistemini kirletiyor hem de doğrudan Wikipedia’ya olan kullanıcı ilgisini azaltıyor.

    Wikimedia Vakfı, bu teknolojik yağmaya karşı şu adımlarla direniyor:

    • Veri Kazımaya Sınır: Vakıf, altyapıyı aşırı zorlayan ve sistemin bant genişliğinin üçte birini sömüren otomatik veri kazıyıcılarına (scraper) kısıtlamalar getirdi. Şu an için günde 1,5 milyar kötü niyetli veri talebi engelleniyor.
    • Sermayeden Ücret Kesme: Amazon ve Microsoft gibi devlerden yüksek hızlı toplu veri erişimi için ücret alınıyor. Vakfın ticari iştiraki Enterprise‘ın geliri geçen yıl iki katına çıkarak 8,3 milyon dolara ulaştı.
    • Maliyet Vurgusu: Meehan, yapay zeka şirketlerine karşı “Altyapımız ücretsiz değil. Veri kazıyıcıları gelip toplu indirme yaptığında bunun doğrudan parasal bir maliyeti oluyor” diyerek sınırları çiziyor.

    Küresel sansür ve hapis cezaları: Editörleri koruma savaşı

    Wikipedia bugün 345 farklı dilde yayın yapıyor ancak küresel baskı rejimleri doğrudan ansiklopedinin gönüllülerini hedef alıyor. Çin, Kuzey Kore ve Myanmar’da site tamamen yasaklı. Türkiye’nin de 2020 yılına kadar 3 yıl boyunca yasaklı tuttuğu platform, bu yıl Endonezya hükümetinin de erişim engeli tehditleriyle karşı karşıya kaldı.

    • Editörler Hapiste: 2020 yılından bu yana en az 10 Wikipedia editörü siteye yaptıkları katkılar nedeniyle hapse atıldı, yüzlercesi ise tehdit edildi.
    • Rusya ile Sansür Savaşı: Ukrayna işgalinden bu yana Rusya, ordusunu “itibarsızlaştırdığı” gerekçesiyle Wikipedia’ya sansür davaları açıyor ve para cezaları kesiyor. Vakıf bu cezaları ödemeyi reddederken, Kremlin 2023 yılında alternatif olarak devlet güdümlü Ruwiki platformunu kurdu.
    • Hükümetlerin İçerik Müdahalesi: Hükümetlerden gelen içerik kaldırma talebi 10 yıl önce yılda sadece 10 iken, geçen yıl bu sayı 117’ye ulaştı (toplam 934 talepten sadece 2’si kabul edildi).

    Vakıf, artan bu tehlikeler nedeniyle bütçesinin %32’sini gönüllüleri korumaya ayırmış durumda. Editörlerin kimlik ifşasını (doxing) önleyen güvenlik sistemleri geliştiriliyor ve risk altındaki yazarların güvenli bölgelere tahliyesi için yerel insan hakları örgütleriyle çalışılıyor. Giderek karmaşıklaşan ifade özgürlüğü davaları yüzünden vakfın hukuk giderleri 2020’den bu yana iki katına çıktı.

    Kaynak: Tiffany Hsu / The New York Times

    Share. Facebook Twitter Pinterest LinkedIn Tumblr Telegram Email

    İlgili İçerikler

    AİHM’den Can Atalay kararı: Derhal serbest bırakılmalı ve milletvekilliği görevini yapabilmeli

    17 Kasım 2026

    MESEM öğrencisi Muhammed Salih Gövdetaşan’ın ölümüne ilişkin kararı istinaf bozdu

    17 Kasım 2026

    DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan’dan Meclis grup toplantısında kritik değerlendirmeler

    17 Kasım 2026
    Destek Ol
    Yazılar
    Erkan Kurukavak

    Yılmaz Özdil Türkiyeli mi? Yoksa!

    Toros Korkmaz

    1942-1943 Varlık Vergisi Kanunu ve gayrimüslimlere yönelik ekonomik tasfiye

    Tuncay Yılmaz

    Mekke Anlaşması ve Orta Doğu’nun koridor savaşları

    Korkut Akın

    Allende’ye Darbe: Şili 1973

    Bağlantıda Kalın
    • Facebook
    • Twitter
    Seçtiklerimiz
    Aziz Çelik

    İki kez öldürülen işçiler

    Ümit Akçay

    COP31 ve yeşil planlamanın ekonomi politiği

    Siyasi Haber

    COP31’in gizlediği

    Siyasi Haber

    İsrail seçimleri: Netanyahu giderse her şey ya da herhangi bir şey değişecek mi?

    Güncel Kalın

    E Bültene üye olun gündemden ilk siz haberdar olun.

    Siyasi Haber, “tarafsız” değil “nesnel” olmayı esas alır. Siyasi Haber, işçi ve emekçiler, kadınlar, LGBTİ+’lar, gençler, doğa ve yaşam savunucuları, ezilen etnik ve inançsal topluluklardan yanadır.

    Devletten ve sermayeden bağımsızdır.

    Facebook X (Twitter) Instagram YouTube Bluesky
    EMEK

    MESEM öğrencisi Muhammed Salih Gövdetaşan’ın ölümüne ilişkin kararı istinaf bozdu

    17 Kasım 2026

    Maden ve taş ocaklarında Türkiye’nin ölüm oranı OECD ortalamasının üç katı

    16 Kasım 2026

    Aliağa’nın ‘Çukur’unda ikinci Habaş alarmı!

    14 Kasım 2026
    KADIN

    Arjantin’de kadın hakları örgütlerinin 10 aylık raporu: En az 243 kadın öldürüldü

    16 Kasım 2026

    Feminist ağlardan COP31’de ortak çağrı: “Belém Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı sahaya insin”

    16 Kasım 2026

    Urfa’da 2 kadın katledildi

    5 Kasım 2026
    © 2026 Siyasi Haber. Designed by Fikir Meclisi.

    Type above and press Enter to search. Press Esc to cancel.