Dış Haberler, (SH)
Pakistan’daki müzakerelerin çökmesinin ardından Ortadoğu’yu yeniden barut fıçısına çeviren ABD’nin “İran limanlarına giriş-çıkış yasağı”, sahada karşılık bulamadı. Dün saat 17:00 itibarıyla başlayan ablukaya rağmen, küresel gemi takip sistemleri stratejik su yolunda hareketliliğin sürdüğünü belgeledi.
Ablukaya ilk meydan okuma: ‘Rich Starry’
Uluslararası gemi takip sistemi Marine Traffic verilerine göre, ABD yaptırımlarına tabi olan Çin menşeli ‘Rich Starry’ adlı tanker Hürmüz Boğazı’nı sorunsuz bir şekilde geçti.
- Geminin Niteliği: AA’nın aktardığı bilgilere göre, orta menzilli bir tanker olan ‘Rich Starry’, kimyasal madde taşımacılığı yapıyor.
- Siyasi Mesaj: Geminin sahibinin halihazırda ABD yaptırımları altında olması, Çin’in Washington’un tek taraflı abluka kararına karşı sahada bir “meydan okuma” gerçekleştirdiği şeklinde yorumlandı.
Enerji koridorunda kilitlenme riski
Hürmüz Boğazı, küresel ekonominin şah damarı olma özelliğini koruyor. Boğazın kapatılması veya ablukaya alınması, küresel piyasalarda tam bir kaos senaryosu anlamına geliyor:
- Petrolün Üçte Biri: Küresel petrol ticaretinin yaklaşık üçte biri bu dar su yolundan sağlanıyor. Günlük 17-20 milyon varil petrol bu boğaz üzerinden dünyaya yayılıyor.
- Asya ve Avrupa Hattı: LNG (sıvı doğalgaz) ticaretinin en büyük alıcısı Çin başta olmak üzere Asya ülkeleri olsa da, olası bir aksaklık Avrupa piyasalarındaki gaz fiyatlarını da doğrudan yukarı çekiyor.
- Türkiye Tehlikede: Enerjide yüzde 90’ın üzerinde dışa bağımlı olan Türkiye, bu gerilim nedeniyle artacak fiyatlardan en ağır şekilde etkilenecek ülkelerin başında geliyor.
Hukuki boşluk ve kontrol kaosu
Hürmüz Boğazı’nın merkezi bir otorite tarafından yönetilmiyor oluşu, ABD’nin ablukasını hukuki olarak daha da tartışmalı hale getiriyor. Tankerler, İran ve Umman’ın karasularını kullanarak geçiş yapıyor. İran, ticari gemilere serbest geçiş tanıyan BM anlaşmasını imzalamış olsa da henüz meclisinde onaylamamış olması, bölgedeki “zararsız geçiş” hakkı üzerindeki tartışmaları körüklüyor.
Ateşkesten ablukaya nasıl gelindi?
İran ve ABD, 7 Nisan’da Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişin sağlanması ve ateşkes ilanı konusunda anlaşmaya varmıştı. Ancak hafta sonu Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yürütülen doğrudan görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanması, barış umutlarını yerini yeniden askeri yaptırımlara bıraktı. Trump’ın “İran limanlarını hedef alacağız” çıkışının ardından CENTCOM’un başlattığı operasyonun, bölgedeki seyrüsefer özgürlüğünü ne ölçüde etkileyeceği merak konusu.